UE-Mercosur

Un acordo entre dúas áreas comerciais que afecta a 700 millóns de persoas (en torno ao 8% da poboación mundial), pendente de ratificación, asinouse en xaneiro de 2026 entre a UE-27 e catro países fundadores de Mercosur (Arxentina, Brasil, Uruguai, Paraguai), de cara a eliminar aranceis e dereitos de importación, facilitando o acceso aos mercados dos produtos de ambas rexións. O acordo establece a eliminación de aranceis en máis do 90% do comercio bilateral (fronte a un incremento do proteccionismo arancelario proposto no segundo mandato da presidencia norteamericana de Donald Trump). Fronte ao impulso por parte doutros sectores, o sector agropecuario botouse á rúa en Europa para esixir a non ratificación do tratado. Por que, se aparentemente os produtos agroalimentarios que se importen na UE deberán cumplir as estrictas normas de seguridade alimentaria europeas, e se dan garantías para a protección de máis de 350 indicacións xeográficas europeas e 220 do Mercosur?

Moitos subsectores do agro europeo vense ameazados pola nova competencia nas importancións de cereais, arroz, carne de vacuno e mel, mais tamén no mercado dos aceites, viños, produtos porcinos e lácteos. As organizacións agrarias, que convocaron mobilizacións desde decembro de 2025, denuncian que a proposta da PAC [*] para 2028-2034 implicaría una redución significativa dos fondos destinados a axudas directas e ao desenvolvemento rural, o que pon en risco a seguridade alimentaria e a cohesión territorial en Europa. Tamén se indica que os estándares ambientais (redución de uso de pesticidas, preocupación ecolóxica,…), sanitarios (benestar animal) e laborais que os produtores europeos están obrigados a respetar non serán cumplidos polos produtos importados de Mercosur (o cal implicaría unha competencia desleal). A nivel ambiental, témese que unha maior importación de produtos destes países latinoamericanos poida fomentar a expansión de prácticas insostibles, como a deforestación masiva da Amazonía brasileira de cara á creación de terras agrícolas. Os agricultores da UE temen que a competencia cos produtos que veñan de América do Sur afecte gravemente á rendibilidade dos seus cultivos; en particular, sectores como a carne, o azucre e o arroz veríanse claramente ameazados polos produtos máis baratos que chegarían ao mercado europeo.

Canto a outros sectores de acordo, os exportadores de automóbiles da UE beneficiaríanse da eliminación gradual dos aranceis actuais do 35%, e tamén outros produtos industriais europeos entrarían sen restrición no mercado sudamericano (maquinaria, produtos químicos, textis,…). Polo tanto, o famoso acordo carne por automóbiles está en marcha, non sen protestas significativas do sector primario de certos países da UE.

Front Populaire

La montée des fascismes en Europe au début des années 1930 provoque l’augmentation des clivages politiques. En France, les manifestations des ligues d’extrême droite font monter les tensions; en Espagne, l’entrée des ministres de la CEDA au gouvernement déclenche la grève générale des Asturies et la révolte de la Generalitat. Ce sera le moment initial de prise de conscience du besoin de lutte de la part des défenseurs de la République. Donc, un Front Populaire de gauches se rallie aux élections de 1936. Quel sera le résultat en Espagne?

Tout d’abord, les coalitions -en France et en Espagne- auront une série de demandes similaires; en Espagne, la restitution du gouvernement de la Generalitat -emprisonné en octobre 1934-, la libération des prisonniers politiques par leur amnistie et la reprise de la réforme agraire sont des élements clés. Si en France le poids de la coalition tombe sur les organisations syndicales, la SFIO et les communistes, le leadership en Espagne est commandé par les partis républicains, notamment la Gauche Républicaine (IR) de Manuel Azaña. 

Au moment des élections, en février 1936, la mobilisation des masses fut massive et les leaders anarchistes s’y joignirent, diffusant le message de l’importance du vote. 71,3% des électeurs inscrits votèrent. La gauche, en coalition, recueillit 1,5 million de voix de plus qu’en 1933, passant de 33% à 46,3% au premier tour, ce qui lui permit d’obtenir 259 sièges (267 après le deuxième tour). La coalition de gauche remporte la victoire, aussi en faisant appel au vote féminin. 

Tout de suite, les événements se déclenchent: Azaña remplacera Alcalá-Zamora comme président de la République, Casares-Quiroga prend la place de président du Conseil. Les affrontements dans la rue provoquent le “printemps tragique”, avec des morts des milices d’extrême-droite des JONS et Phalange qui luttent contre les communistes du MAOC et les milices socialistes; les militaires préparent un soulèvement; les revendications des ouvriers et des paysans augmentent le nombre de grèves et l’occupation de terres.

En conclusion, la politique abdique sur la violence; les assassinats du lieutenant Castillo et Calvo-Sotelo (celui-ci chef di Bloc National, qui abandonne le Parlement) sont les derniers coups de poudre avant le soulèvement militaire de juillet 1936, le début d’une guerre civile qui annonce la future Seconde Guerre Mondiale. Le coup d’État des généraux -soutenu par l’Église, les forces conservatrices et la banque- sera affronté par un gouvernement républicain en faiblesse, qui cherche l’aide du Front Populaire français et des puissances parlementaires; mais il aura du succès?

Grazalema

Xaneiro de 2026 foi chuvioso en boa parte da península ibérica; a posición meridional do chorro polar (Jet Stream), cun anticiclón dos Azores situado moi ao Sur, facilitou a chegada de borrascas atlánticas -bautizadas con nomes particulares por seren consideradas de alto impacto- cara ao occidente, que alcanzaron desde Galicia a Andalucía. Nesta última comunidade atópase a localidade de maiores acumulacións pluviométricas dese mes, cun total de 1295 mm, máis ca o que se recibe cada ano en localidades de clima oceánico, como A Coruña.

A Serra de Grazalema, na provincia de Cádiz, ofrece unha orografía agreste á beira do mar, que facilita o ascenso de aire húmido -especialmente cando os ríos atmosféricos que conectan a península ibérica co Caribe chegan desbordados de vapor de auga- a través do corredor do Boyar, ata altitudes superiores aos 1.200 m. A forte escalada dos ventos do Oeste, procedentes do Atlántico, facilita a formación de células convectivas que descargan grandes cantidades de precipitación con tempos do O-SO; por iso, a localidade de Grazalema acada medias pluviométricas entre as máis altas de España, en torno a 1900 mm anuais, con máximas de outono-inverno (cando as situacións do O-SO son máis favorables á precipitación) e mínimas estivais (acordes co clima mediterráneo case litoral que corresponde á área).

A localidade de Grazalema, principal núcleo do parque natural, recibiu o pasado 4 de febreiro 580 litros de precipitación en menos de 24 horas, o que -engadido á forte carga de auga no solo por mor do húmido xaneiro- provocou a saturación do acuífero kárstico sobre o que se asenta -que se comporta como un queixo de gruyère- e fixo rebordar a auga por rúas e casas -orixinando unh inundación hidroxeolóxica-, creando vías de saída inusitadas e provocando o desaloxamento do núcleo. Este episodio excepcionalmente húmido, asociado á borrasca Leonardo, orixinou tamén pequenos tremores -identificados como hidrosismos‘ e fixo aos xeólogos tremer por colapsos parciais das grotas interiores sobre as que se asenta a localidade. A cantidade de auga infiltrada -que habitualmente sae por surxencias- colmatou o bloque calcáreo, dificultando o desaugue do acuífero.

A afluencia de ventos húmidos do O-SO sobre Grazalema, con fortes refachos, posibilitouna unha baixa presión cun centro situado ao SO de Irlanda, acompañado de fronte fría e ocluída, con sucesivas liñas de inestabilidade que aportaron treboadas e fortes precipitacións ao Oeste peninsular. O gradiente de presión, forte, correspóndese con esa abundancia de ventos que veñen cargados de masas de aire húmido tropical e polar, causantes dunha inestabilidade meteorolóxica característica do inverno. A frecuencia ao longo do último mes destas situacións sinópticas produciu danos e inundacións, alertas cotiás e suspensión de actividades lectivas e de lecer ao aire libre, provocaron desaloxamentos e suspensións de transporte ferroviario en Galicia, xunto con caídas de cascallos en edificios como a Xiralda de Sevilla e a Torre de Torés en As Nogais. Non se debe esquecer que a alternancia de fortes episodios húmidos -este ano derivados dunha circulación lenta do Jet Stream, con fortes ondulacións que nos someten á influencia do vórtice polar máis do acostumado (foron frecuentes as nevaradas en Galicia, moito máis do que nos últimos anos)- e secas severas son indicios da acentuación do cambio climático antropoxénico. Os episodios extremos toman forza.

Cidades en evolución

España vive en pisos. Con respecto ao modelo anglosaxón de cidade difusa, consumidora de espazo, herdeira da “ideoloxía clorofila” que E. Howard adoptara para as cidades-xardín de comezos do século XX, vivir en bloques altos permite albergar a máis xente en menos espazo. España é un dos países do mundo no que maior porcentaxe da poboción vive así, segundo datos da OCDE (dous terzos das persoas habitan neste tipo residencial). Foi o Ensanche barcelonés o que difundíu un modelo “regrado” de construción en altura, na España do século XIX, para evitar a densificación dos cascos históricos. A herdanza dos cascos históricos está sometida hoxe e un proceso de xentrificación que afecta mesmo a antigos barrios obreiros próximos ao centro urbano; o turismo masivo e a implementación de renovacións internas asociadas a fenómenos como as “superillas” ou as “cidades de quince minutos”, explican o incremento do prezo dos alugueiros e a expulsión das clases sociais tradicionais que habitaban estes barrios. As cidades, para estaren de moda, utilizan os espazos emblemáticos do casco histórico como escaparate para venderse no exterior; é como se a cidade dependese dos “clicks” dos turistas nas publicacións das redes sociais. Este proceso produce transformacións internas e aumento dos prezos da vivenda [*]. Un dereito dos cidadáns -o dereito á vivenda- estase a dificultar para as poboacións de menores rendas, e a protesta social albíscase nos movementos de okupación, especialmente activos en Cataluña; e iso, sen esquecer que o chabolismo non está de todo erradicado.

A España do toldo verde, a das vivendas de protección oficial e outras iniciativas privadas que medraron no desarrollismo -cando o éxodo rural levou a moita xente da aldea á cidade-, levantouse sobre bloques de pisos con escasa calidade construtiva e ausencia de prazas de garaxe e zonas verdes; cando non había normas urbanísticas restritivas, o construtor edificaba en función da rendibilidade do solo e dos recursos propios; coa chegada da democracia, os PXOM estableceron limitacións en altura, obrigaron á construción de espazos comúns e zonas verdes, impulsaron modelos de edificación baseados no open planning ou mazá aberta, habilitaron unha cidade máis habitable. As aglomeracións urbanas, que medraran na ditadura franquista por mor da industrialización, empezaron a mudar o modelo de crecemento e terciarizáronse. As clases medias acomodadas fuxiron dos centros urbanos -nos que algúns espazos se converteron en guettos e espazos de venda de droga e prostitución- para instalarse nas afóras. Foi o momento de expansión e medra da coroa metropolitana, de todas as cidades-dormitorio que cumplían coa función residencial -habitadas por commuters que realizaban a diario movementos pendulares cara ao centro da área metropolitana como lugar de traballo. E empezaron a saturarse as vías de comunicación co uso do automóbil privado como elemento de desprazamento. Os novos PAU incrementaron a construción de espazos residenciais en altura na franxa periurbana, creando un modelo que Jorge Dioni López chama “a España das piscinas”. O cambio de formas implicou cambio de mentalidade, dunha época á outra. Nas aglomeracións urbanas conviven hoxe en día moitos modelos de edificación, que responden a patróns de diversas épocas, desde as vivendas de protección oficial da ditadura franquista aos novos bloques-cebra, que inundan as periferias urbanas.

As cidades renóvanse constantemente. Os skylines dos seus CBD’s supoñen unha imaxe externa que se vende no exterior. As transformacións urbanas de espazos industriais e conxestionados, aproveitando ás veces eventos de grandes dimensións como uns Xogos Olímpicos ou unha Exposición Universal, renovan espazos deteriorados ou de nova creación; humanízanse as contornas, musealízase o espazo, peonalízanse as rúas, introdúcense zonas verdes, aplícanse restricións de circulación de veículos nas zonas de baixas emisións, xestiónanse os recursos cunha vontade ecolóxica de reducir a contaminación e evitar o efecto “illa de calor” que incrementa as temperaturas medias nas zonas urbanas. As aglomeracións principais impulsan un aspecto sostible de cara a atraer visitantes e investimentos. Malia que as autoridades municipais teñan esquencido a necesidade de seguir a construir vivendas de protección oficial para as rendas máis necesitadas, porque se fala máis de gustar que de habitar. Pasaron os tempos en que España construía máis vivenda ca Alemaña, Francia e Italia xuntas (antes da crise de 2008); convertido en país de puxanza da inmigración, España non ofrece suficientes aloxamentos para a demanda existente… ou utilízaos para promocionar aloxamentos turísticos Airbnb en lugar de destinalos a atender as demandas da poboación que precisa vivir en algures.