La Palma, 2021

O 19 de setembro de 2021 comezou a erupción do volcán de Cumbre Vieja, na illa de A Palma. Acontece 50 anos despois da que tivo lugar en Teneguía, ao S. da illa, en 1971. É unha erupción de tipo estromboliano, con emisións explosivas de cinzas, piroclastos e coadas de lava que sepultaron vivendas e cultivos ao seu paso, camiño do mar, en dirección O.

En tres días, a coada de lava cubríu máis de 150 hectáreas e esnaquizou máis de 300 edificacións, obrigando ao desprazamento de 6.000 persoas. A coada de lava principal ameaza unha zona agrícola ben produtiva, correspondente ao municipio de Los Llanos. É unha das áreas de maior produtividade da illa; en 2017 censábanse neste concello case 300 ha. de invernadoiros e case 1.000 ha. de regadío. As producións agrícolas principais inclúen plataneiras e aguacates. No concello de Tazacorte, a produción de plátanos tamén é ben importante, con case 700 ha. dedicadas en 2017.

O inquebrantable poder da natureza nunha illa volcánica amosa dúas caras sempre presentes: por unha banda, ofrece solos fértiles para o desenvolvemento das actividades agrícolas; por outra, ameaza a actividade humana cun risco natural que esta vez terá consecuencias devastadoras.

As erupcións históricas censadas na illa tiveron ata agora unha duración media de 58 días. A Palma é unha illa en construción. A paisaxe mudará unha vez remate a erupción de Cumbre Vieja.

  • Consulta as actualizacións deste episodio en Twitter (busca:”@_xosea #Xeobach #Vulcanismo”).

Ártico

O cambio climático antropoxénico é consecuencia directa do modelo consumista implementado polo capitalismo. Máis alá dos riscos que comporta, modifica tamén os intereses xeoestratéxicos e produtivos en certas áreas.

Hoxe en día, o Ártico está entre as zonas do globo terráqueo onde o cambio climático é máis dramático e perceptible. O quecemento no norte prodúcese o doble de rápido ca o da media mundial, e cada vez acelérase máis, tal e como nos advirte no seu último informe o IPCC.

O paso do Noroeste xa é unha vía de navegación turística e comercial, como nos contou hai unha década Javier Reverte. Recentemente, constátase o mesmo por parte de Erika Fatland no paso do Norleste. A medida que a banquisa languidece, o Ártico ensánchase, e os distintos Estados fronteirizos xa poñen as súas picas para explotar as riquezas minerais que o desxeo permita aproveitar. Ao mesmo tempo, será terra de vixiancia entre bloques militares: a OTAN nunha beira, a expectante Rusia na outra.

O desxeo ártico ameaza con producir catástrofes naturais de dimensións impredecibles. Mentres tanto, os Estados limítrofes ansían a explotación das riquezas petrolíferas e gasísticas que se agochan no océano que baña preferentemente Rusia, Noruega, Dinamarca, Canadá e Estados Unidos. A eles únese China, que quere activar a súa estratexia de transporte pola Ruta da Seda Polar.

Paraísos fiscais

Boa parte dos paraísos fiscais do mundo son territorios anglosaxóns e, máis concretamente, británicos. Dentro deles, un caso paradigmático é Xibraltar.

Esta pequena colonia británica sobrevive basicamente de ofrecer servizos de mantemento ás navieiras que realizan a ruta do Estreito, do turismo do xogo, da venda de produtos con impostos moi reducidos e de terse convertido nun dos principais paraísos fiscais do mundo (55.000 sociedades opacas operan neste minúsculo territorio). Nesta colonia non se aplican impostos directos sobre persoas físicas nin xurídicas, non existe imposto sobre a renda, apenas se paga un 10% de imposto de sociedades (a terceira parte que en España) e o cambio de moeda non está sometido a nengún control.

Planeta inhóspito

En tempos nos que a “reticencia científica” domina unha parte do relato sobre o quecemento global, en momentos nos que cabe preguntarse se o capitalismo sobrevivirá ao cambio climático antropoxénico, David Wallace Wells ponnos diante do espello dos acontecementos que xa dan conta do deterioro do noso ambiente.

Os informes alertan máis severamente dos riscos. Os economistas inclúen nas súas análises os eventos. Os meteorólogos demandan formación en cambio climático… É neste ambiente no que a lectura de #planetainhóspito cobra sentido e adquire relevancia. Porque “é moito pior do que imaxinas”.

Potencia mundial?

España mantense entre as 15 primeiras potencias económicas do mundo (se ben os comezos do século XXI elevaron o rango do Estado a oitava potencia mundial).

España é o segundo país da UE canto a superficie, o quinto canto a poboación. Ocupa unha posición intermedia canto ao PIB per cápita (o 91% da media europea), é o 7º canto ao número de estudantes que estudan fóra das nosas fronteiras [ver táboas], mais tamén o segundo en porcentaxe de desemprego (tras Grecia) da UE.  Forma parte da zona Euro e do espazo Schengen.

Potencia cunha imaxe sen reciclar, España promociónase no exterior para manter mercados e atracción (a través de Marca España), en tempos de terciarización e consumismo turístico. O papel do Estado é o dunha potencia media que aspira a ampliar a súa influencia, tal e como o Real Instituto Elcano nos lembra.

Pero non todo ten que ser unha visión optimista:

Xeopolítica

Segundo a definición da RAE, a xeopolítica é o estudo dos condicionantes xeográficos da política. Se a iso engadimos que os Estados e actores políticos empregan estratexias, xuntamos a esta definición a de xeoestratexia.

Como Pedro Baños nos descubre, as claves do poder mundial pechan en si mesmas múltiples estratexias e despregan erros que deberían evitarse. Con gran cantidade de exemplos históricos e citas literarias ben escollidas, @geoestratego ofrécenos un catálogo de situacións para reflexionar a fondo.

Crea un sitio web ou un blogue de balde en WordPress.com.

Subir ↑