Para ti

“Cando eleximos -a comezos deste curso académico- como título do proxecto interdisciplinar “Humano/Inhumano”, non pensei que esta canción fose existir. Que este tour de force poidese acontecer. Que a vida ofrecese esta oportunidade. Agora alédome da elección. E do que por diante se ofrece.”

Evoco o Arnoia, o Miño, o Ulla, o Caldo, o Umia, o Tambre, o Sar, e moitos outros que quedan na terra dos mil ríos… Esa da que nunca me quero despegar.

Cara a Milano

A nosa viaxe europea de 2017 lévanos a Milán, unha cidade de máis de 2.000 anos de historia [en français], ocupada polos romanos en 196 a.n.e. Alí legalizouse o cristianismo no 313 (edicto de Milán). A partir da Baixa Idade Media foi un grande centro industrial e comercial. Convertida nun dos principais focos do nacionalismo italiano no século XIX, a evolución desta cidade que vivíu o “milagre económico” -un grande desenvolvemento industrial- nos anos 1950 e 1960, lévaa a ser hoxe urbe cosmopolita, terciarizada e capital da moda internacional. Será un reto descubrir a cidade [ver algúns fitos, entre os que está a Torre Unicredit; tamén lembramos a descrición que de San Bernardino alle Ossa fai Umberto Eco en “Número cero”; pasaremos por Piazza Fontana e lembraremos a Giuseppe Pinelli].

Mais tamén visitaremos Firenze [+] e Torino [+].

Olla os planos urbanos: Milano (interactivo), Firenze (interactivo) e Torino (interactivo).

Puy du Fou

Nun petit village, no que se construíu un primeiro château a partir de 1100, érguese o conxunto que configura hoxe o parque temático-histórico de Puy du Fou, na rexión da Vendée. Nel, numerosos personaxes históricos, literarios e outros recreados (os galos cristiáns que se enfrontan a romanos invasores, Saint Philibert de Noirmoutier facendo fronte aos viquingos, os cabaleiros da Táboa Redonda,  Xoana de Arco loitando contra os ingleses, Cyrano de Bergerac e os tres mosqueteirosCharette na guerra da Vendée, …) fan as ledicias dos espectadores con postas en escena verdadeiramente espectaculares.

Velaquí un xeito de aproximarse á historia ben atractivo e particular, un xeito que engancha.

Bretour

La Bretagne [carte touristique d’une région avec grande histoire] est une région adorable. Depuis quelques années, on revient!

Au golfe du Morbihan, la ville de Vannes (voici le plan touristique) est notre destin. On va visiter  aussi Carnac et la CornouailleSaint-Malo et Mont Saint-Michel.

Cette fois-ci, on va visiter aussi Nantes [voir plan], la terre de naissance de Jules Verne.

Off the road

A poucos días das eleccións presidenciais norteamericanas, aconsellamos un paseo polos Estados Unidos de Norteamérica da man do xornalista Andy Robinson.

Analizando as vicisitudes políticas do contexto actual, Robinson adéntrase nas veas abertas de USA, un país no que a dolarocracia  intenta impoñer candidatos e medidas políticas. Moitas delas non chegan a solucionar os graves problemas aos que se enfronta esa sociedade: a desigualdade social, a redución da clase media, a inmigración clandestina, o consumo de drogas, a segregación racial, o cambio climático,…

Nunha viaxe que percorre cidades simbólicas (a metrópole do xogo, Las Vegas; a cidade menos sustentable do planeta, Phoenix; a cidade dividida, Nova Iorque; a cidade-tumba, Detroit; a vila que outrora fora emblema da loita gay, San Francisco; o extrarradio, exemplificado en Ferguson; a cidade-mercado, Miami), marcadas en maior ou menor medida pola crise inmobiliaria e os procesos de xentrificación, Robinson descúbrenos un panorama urbano cheo de contrastes, un país marcado polos excesos das políticas neoliberais e a concentración de riqueza e poder nas mans duns poucos privilexiados; en suma, un laboratorio da crise global -sobre todo, occidental- dos nosos tempos.

Mais este país tamén podería estar na base de futuras solucións, con políticas diferentes. Por iso, a referencia ao estado de Vermont se torna precisa.

Baleirado

O punto máis profundo medido nos océanos terrestres é o abismo ou fosa Challenger, nas illas Marianas, no Pacífico noroccidental. Cunha presión máis de 1.000 veces superior á da superficie, o abismo atópase a case 11.000 m baixo o nivel das augas. En 2012, o sumerxible Deepsea Challenger tocou fondo nel.

Randall Munroe plantexou a hipótese de baleirar os océanos a partir dun burato neste lugar, e concluíu cun imaxinario mapamundi no que, baleirados 5 km de altura da superficie actual dos océanos, a auga permanecería estancada entre múltiples espazos continentais de países baixos. Iso suporía aproximadamente baleirar a metade dos océanos, o que había de alterar notablemente o clima e os ecosistemas, de xeito ben difícil de predecir. Outra de xeografía-ficción!!!

En todo caso, podemos lembrar que dos pés á cabeza do planeta Terra -a parte tocable da cortiza terrestre, a pel da litosfera-, do abismo Challenger ao cumio do Everest, hai case 20 km de distancia en liña recta, isto é, como se fósemos de Coruña a Ferrol (tamén en liña recta).

Seguindo os parámetros do corpo ideal do Doríforo de Policleto, e aplicando a analoxía sobre a cortiza terrestre litosférica, velaquí a posición de algúns puntos de interese a nivel xeográfico:

corpo_humano_cortiza_terrestre

Antropoceno

Xa é oficial. A comunidade científica, notamment os xeólogos reunidos en Sudáfrica esta semana, veñen de considerar que aquel termo empregado por primeira vez nunha conferencia en 2000 por Paul Crutzen, “Antropoceno“, define a nosa época xeolóxica actual. Dado que esta época arrancaría propiamente cara a mediados do século XX -despois da gran aceleración-, a meirande parte da poboación do planeta levamos vivindo na Terra sendo os seus actores.

Anthropocene_geolspiral

Antropoceno é un neoloxismo que tenta subliñar os irreversibles efectos das actividades humanas no clima terrestre e nos ecosistemas do planeta.

Asústame

Asústame un mundo no que haxa xente que queira vivir á marxe da integración. Que rexeite de xeito maioritario a idea dunha Europa unida que tanto loubara J. Rifkin.

Asústame que a reacción se impoña ao avance, que os temores triunfen sobre as esperanzas. Non semellan os tempos da globalización tempos de proteccionismo.

Asústame que estes tempos de século se queiran semellar aos comezos do século anterior. Eu, que vivín nos mellores tempos da humanidade, teño medo de que regresemos á cova.

Asústame que a humanidade evite o espírito crítico e a colaboración. Os nosos antergos fixeron cousas boas para seguir pola senda da busca e do avance, da integración e da colaboración. Por favor, que non se perda!

Agardo que o verán de 2016 despexe dúbidas e medos. Hai 100 anos Europa queimaba vidas no Somme e Verdun. É tempo de que as vidas se queimen adiantando en coñecementos e sorrisos, en VIVILAS!

Bachibac 1

1_promotion_bachibac

Je remercie publiquement la première promotion Bachibac de notre lycée; les voeux et souvenirs que j’aurai de vous me rendent fier de votre travail. En plus, avec la musique super-piège que vous avez choisi comme cadeau. À vous:

Dorénavant (from now on), je vous remercie de nous accompagner ces années au lycée (school), de give a little bit de votre intérêt et capacité de recherche, même quand it’s raining again. N’oubliez pas de prendre the long way home quand vous aurez besoin, afin de nous y retrouver et chanter une autre fois the logical song. Ce n’est pas un goodbye stranger, même si quelques uns d’entre vous avez eu déjà un breakfast in America. C’est plutôt un “à tout à l’heure”, on ne va pas perpétrer le crime of the century; on rêve, on est toujours un dreamerhide in your shell vos rêves et vos espoirs pour l’avenir, dont je vous souhaite par coeur tout le meilleur.

Bruxelas

“Se hai un sitio onde a Bélxica francófona callou, este é Bruxelas. Unha Bélxica en francés, aliñada con salsa flamenca. Non só a súa poboación historicamente neerlandófona rematou adoptando a lingua das elites francófonas, senón que perseveran sen fraquezas en favor da unidade do país. (…)

En 1830, a capital do recén creado reino de Bélxica era apenas un pobo grande onde abondaban os campos, os xardíns e os muiños de auga. Os seus 98.000 habitantes vivían en casas nas que tiñan o curioso costume de instalar un pequeno espello na fachada co que espiar a rúa desde o interior sen seres vistos. Algunhas rúas viñan de inaugurar a iluminación de gas. Nos seus barrios falábase principalmente un dialeto flamenco. (…)

Ao longo do século XIX Bruxelas foi destino de numerosos exiliados políticos, sobre todo franceses que -como o esritor Víctor Hugo- vían nesta cidade un refuxio perfecto onde podían falar francés sen irse lonxe de París. (…)

A finais do século XIX, Bruxelas era a cidade do art nouveau. (…)

En 1989, por fin, Bruxelas foi recoñecida oficialmente como terceira rexión do país, cunha administración complicada e sobredimensionada, á imaxe e semellanza de Bélxica. (…) Desde ese momento Bélxica é como dous siameses, Valonia e Flandres, unidos pola cabeza, Bruxelas. Nin francófonos nin flamencos poden renunciar a ela… aínda que non sexa moi confortable para ninguén. Por se fose pouco, Bruxelas é tres veces capital: de Flandres, de Bélxica e de Europa. E sede da OTAN.”

Jacobo de Regoyos: Belgistán. El laboratorio nacionalista“.

Imos a Bruxelas, a capital belga, a sede administrativa principal da UE. Ese área pantanosa altomedieval conta hoxe con máis dun millón de habitantes. Teremos así ocasión de comprobar a variedade dos ladrillos bruxelenses, escoitaremos falar brusseler, coñeceremos a Grande-Place, deleitarémonos coas fachadas art-nouveau

Ponte Maceira

Entre os concellos de Ames e Negreira, unha ponte do século XIII de 5 ollos -o central rematado en arco oxival- e 2 máis pequenos aproveita os piares dunha ponte de época romana. Tiñan que pasar os pelegríns por ela cando continuaban o camiño marítimo de Santiago, indo cara a Fisterra.

En Ponte Maceira comezou a que hoxe se coñece como “batalla de Altamira ou de Ponte Maceira”, episodio de enfrontamento entre os Moscoso e o arcebispo de Compostela co fin de controlar o val de Amaía.
Neste lugar gravaron o video do seu single “Cantiga da montaña” Xabier Díaz e Adufeiras de Salitre, que veñen de gañar o Premio da Música Independente ao mellor álbum en galego. Noraboa!

#Pascua

18 de marzo. Case un cento de anos despois do levantamento de Pascua en Irlanda, aproveitamos este día para lembrar a cultura irlandesa, sempre tan próxima á galega, na performance #Pascua. Unha vez máis, é o momento de agradecer a colaboración de alumnado e profesorado que fai posible estes actos. Dende agora, agardamos que algúns personaxes e expresións clave nos resulten máis familiares: Bloomsday, Yeats, lei de Boyle-Mariotte, T de Student, monólogo de Molly, leprechaun, Casement, James Connolly, shamrock, Jim Fitzpatrick, Guinness, illa esmeralda… Mesmo a marcha de San Patricio (a data do santo sempre se conmemora o 17 de marzo).

Deixamos aquí algúns documentos para lembrar este acto:

11. Société et mouvement ouvrier

La société espagnole, encore rurale et avec beaucoup d’importance des paysans, se met à changer au début du XXème siècle: l’essor urbain se développe grâce à un exode rural croissant, les ouvriers s’organisent de plus en plus afin de revendiquer leurs droits.
“La naissance du mouvement ouvrier en Espagne se fait en même temps que les crises politiques, sociales et économiques, qui sont assez nombreuses au cours du XIXème et XXème siècle.  L’instabilité du pays se fait entre restauration de la monarchie, pouvoir de l’Église, tentative de république avortée. Mais c’est au cours de ces transformations profondes de la société Espagnole, qui se couple avec une révolution industrielle assez tardive, des réformes libérales, une pensée plus que figé de la Monarchie, que le mouvement ouvrier et socialiste commence à ce greffer profondément dans la population Espagnole.”

Unha clase con Javier

Por fin o consigo: meu amigo Javier, profe de Mates, déixame ir á súa clase. Que sorte teño! E, ademáis, para falar de algo que non hai que esquencer nestes días de islamofobia: a importancia da civilización islámica á hora de preservar e difundir o saber antigo, ao tempo que innovaba na ciencia cando Occidente vivía no “escurantismo medieval”.

“Coa caída do imperio romano no século V, a cultura europea e, en particular, o estudo racional da nosa contorna sofreron un colapso do que tardarían dez séculos en recuperarse. (…)

O coñecemento do medio natural -do que iniciaran a exploración con notable racionalidade algunhas mentes preclaras en Mesopotamia e Grecia- quedou en mans dunha charlatanería popular e, sobre todo, da cada vez máis poderosa relixión cristiá. Menos mal que, en cambio, o mundo árabe dos séculos posteriores á caída do imperio romano foi conservando, por tradición predominantemente oral, os saberes que durante séculos difundíu a biblioteca de Alexandría. Na transmisión deses coñecementos os árabes fusionárono con retazos doutras culturas lonxanas, como a persa ou a hindú, e incluso aportaron novas ideas e desenvolvementos que, nun estrano conglomerado de saberes, acabou retornando a Europa por vía indirecta, en parte a través dos restos do imperio romano de oriente…, pero sobre todo a través do mundo árabe de España, desde onde se difundiría logo a Italia, Francia e incluso os países escandinavos. Toledo (coa súa famosa escola de tradutores), e logo Córdoba, xogaron un papel esencial.”

Manuel Toharia: Historia mínima del Cosmos“. [*]

Mentres Arabia e India estaban facendo avances importantes en matemáticas e ciencia, Europa estaba relativamente estancada, aínda que o período medieval non foi exactamente a “Idade Escura” da concepción popular. (…) O ritmo do cambio comezou a acelerarse cando a noticia dos descubrimentos orientais chegou a Europa. Italia está máis perto do mundo árabe que a maioría das rexións de Europa, de modo que era probablemente inevitable que os avances árabes en matemáticas chegasen a Europa a través de Italia. Venecia, Xénova e Pisa eran centros comerciais importantes, e os mercaderes partían destes portos cara ao Norte de África e o extremo oriental do Mediterráneo. Intercambiaban lá e madeira europeas por seda e especias.”

Ian Stewart: Historia de las matemáticas“.

numeros_indoarabigosEn Europa difúndese o uso da numeración hindo-arábiga a partir do século XIII, con Fibonacci.

“Durante a primeira metade “do século XII” non aparece nin un só matemático que non fora mouro, xudeu ou grego.”

Boyer: Historia de la matemática“. [*]

Été

“Selon le modèle amoureux prévalant durant les années de ma jeunesse (et rien ne me laisait penser que les choses aient significativement changé), les jeunes gens, après une brève période de vagabondage sexuel correspondant à la préadolescence, étaient supposés s’engager dans des relations amoureuses exclusives, assorties d’une monogamie stricte, où entraient en jeu des activités non seulement sexuelles mais aussi sociales (sorties, week-ends, vacances). Ces relations n’avaient cependant rien de définitif, mais devaient être considérées comme autant d’apprentissages de la relation amoureuse, en quelque sorte comme des stages (dont la pratique se généralisait par ailleurs sur le plan professionnel en tant que préalable au premier emploi). Des relations amoureuses de durée variable (la durée d’un  an que j’avais pour ma part observée pouvant être considérée comme acceptable), en nombre variable (une moyenne de dix à vingt apparaissant comme une aproximation raisonnable), étaient censées se succéder avant d’aboutir, comme une apothéose, à la relation ultime, celle qui aurait cette fois un caractère conjugal et définitf, et conduirait, via l’engendrement d’enfants, à la constitution d’une famille.”

Michel Houellebecq: Soumission“.