Territorios improbables

Pedro Torrijos, arquitecto, conta historias, dá a brasa en twitter. Este ano decidíu recopilar historias singulares nun libro improbable, Territorios Improbables… E tamén sorprendentes!

Ao longo de 50 capítulos agrupados tematicamente en seccións de dez en dez (o que non está, o que non vemos, o hipervisible, o indesexable de ver ou o que non debería existir), o autor viaxa do Mediterráneo ao Pacífico, de Europa a Asia, de Brasil a Australia. Percorremos o mundo en busca do urbanismo de novo cuño, dos edificios macabros e esbeltos, das apostas arquitectónicas máis rompedoras ou daquelas que quedaron abandonadas en medio de desertos ou paradisíacos escenarios de futuro. Do máis elemental ao máis complexo, o autor ilustra con introduccións estéticas ou cómicas, historias arquitectónicas que nos aproximan á esencia da disciplina. Porque non están ausentes as ensinanzas sobre materiais -formigón, pudinga, ferro, arxila, plástico, pedra,…- nin estilos; Torrijos é capaz de facernos entender o barroquismo do Centro Pompidou, o modernismo da City Hall Station, o fachadismo inenarrable de Freddy Mamani. O autor non desaproveita a ocasión para apuntalar informacións sobre os elementos básicos da arquitectura: o espazo, a luz,…

É unha lectura fresca, estimulante. Cada historia é independente e achéganos a espazos que agochan sorpresas e misterios, mesmo cuestionan definicións como a de rañaceos. Citas literarias pertinentes e prefacios sintéticos aproxímannos a Atlantropa, Sealand, Varosha, Shibam, Asmara, Uyuni, Colma, Fordlandia,… Perdámonos!!!!

Ártico

O cambio climático antropoxénico é consecuencia directa do modelo consumista implementado polo capitalismo. Máis alá dos riscos que comporta, modifica tamén os intereses xeoestratéxicos e produtivos en certas áreas.

Hoxe en día, o Ártico está entre as zonas do globo terráqueo onde o cambio climático é máis dramático e perceptible. O quecemento no norte prodúcese o doble de rápido ca o da media mundial, e cada vez acelérase máis, tal e como nos advirte no seu último informe o IPCC.

O paso do Noroeste xa é unha vía de navegación turística e comercial, como nos contou hai unha década Javier Reverte. Recentemente, constátase o mesmo por parte de Erika Fatland no paso do Norleste. A medida que a banquisa languidece, o Ártico ensánchase, e os distintos Estados fronteirizos xa poñen as súas picas para explotar as riquezas minerais que o desxeo permita aproveitar. Ao mesmo tempo, será terra de vixiancia entre bloques militares: a OTAN nunha beira, a expectante Rusia na outra.

O desxeo ártico ameaza con producir catástrofes naturais de dimensións impredecibles. Mentres tanto, os Estados limítrofes ansían a explotación das riquezas petrolíferas e gasísticas que se agochan no océano que baña preferentemente Rusia, Noruega, Dinamarca, Canadá e Estados Unidos. A eles únese China, que quere activar a súa estratexia de transporte pola Ruta da Seda Polar.

Léonard, inventeur

On pourrait définir Léonard de Vinci comme un maître de l’innovation. “Homme universel”, le peintre a sensiblement développé la curiosité pour imaginer des nouveaux outils: le scaphandre, le parachute, l’ornithoptère,… Il devient dessinateur, ingénieur, scientifique, à la pair que maître des beaux arts.

À La Corogne, cette semaine, on va visiter l’exposition “Leonardo da Vinci: observa, cuestiona, experimenta”, avec des reproductions de son “Homo quadratus”, “Bateau à pelles”, “Machine à voler” et la “Vis aérienne“. Le génie de Léonard s’inspire sur l’utilisation de la méthode scientifique.

Capitalismo

Jean Ziegler aproxímanos ao capitalismo como orde caníbal. Cóntallo á súa neta, nun formato que xa se aproxima ao clasicismo, en modo conversa, con verbas claras e directas, ben pensadas para os adolescentes. Na súa versión en español de Ed. Invisibles, o autor inclúe un epílogo escrito durante os primeiros meses da actual pandemia de COVID-19, onde analiza como a deslocalización industrial farmacéutica provocou incapacidade de acción nos Estados ricos europeos:

“O capitalismo mata. Para poder gañar a batalla contra a pandemia temos que derrubar o reinado planetario das oligarquías do capital financieiro globalizado.”

Suez

Unha mole de 400 m de longo e 224.000 toneladas, un portacontedores da navieira taiwanesa Evergreen, encallou este 23 de marzo de 2021 na canle de Suez, unha canle artificial edificada a mediados do século XIX para comunicar directamente o mar Vermello co Mediterráneo a través dunha vía de auga de 193 km de longo e un ancho máximo de 345 m, con 22,5 m de profundidade media. Así se aforraron, por exemplo, 8.000 km de distancia no traxecto marítimo entre Mumbai e Londres, ao evitar a volta transoceánica do Cabo de Boa Esperanza.

A construción da canle moderna, entre Port Said e Suez, iniciouse coa concesión obtida polo diplomático francés Ferdinand de Lesseps, e comezouse formalmente en 1859. Coa participación de máis dun millón e medio de exipcios -dos que morreron uns 125.000 por mor, principalmente, do cólera, a canle foi sucada por primeira vez por un navío en 1867 -ben que a inauguración oficial tivo lugar en 1869, e con ese motivo estaba prevista a estrea da Aida de Verdi.

Despois de ser ocupado polas tropas británicas e declarada zona neutral na Convención de Constantinopla (1888), a canle sería nacionalizada por Nasser en 1956 co gallo de financiar o encoro de Asuán. En 2015 inaugurouse a ampliación recente da canle, baixo o mandato de Al-Sisi.

Un 10% das mercadorías a nivel mundial transitan por esta canle, incluíndo grande parte da importación de petróleo do Golfo Pérsico a Europa. Case 19.000 buques pasaron por el en 2020, mesmo coa redución do tráfico mundial por mor da pandemia.

En 2021 encallou o Ever Given -segundo a compañía, por culpa dunha treboada de pó- e provocou a paralización do tráfico marítimo na zona e a subida do petróleo nos mercados bursátiles. Os portacontedores son cada vez máis grandes e os mares semellan máis estreitos, porque as comunicacións globalízanse, e o tráfico marítimo é o máis importante en tamaño.

Pegadas

A pegada do ser humano no planeta Terra en tempos do Antropoceno ha de medirse en toneladas: toneladas de sedimentos desprazadas para a construción de estradas e vías de comunicación, para a posta en marcha de proxectos mineiros e industriais megalómanos; toneladas de biomasa peláxica desaparecida por mor da sobrepesca e dos problemas de eutrofización e acidificación dos mares e océanos; toneladas de refugallos nucleares derivados de probas armamentísticas, extracción de uranio e centrais nucleares sempre en risco de accidente; toneladas de arrecifes de coral en perigo, progresivamente blanqueados e en risco de desaparición pola elevación da temperatura mariña; toneladas de formigón investidas en acondicionar espazos urbanizados litorais con risco de inundación por mor da subida da temperatura media terrestre, en tempos de cambio climático antropoxénico acelerado; toneladas de plástico acumuladas no Pacífico norte por mor dun consumismo desmesurado e insensible, que se asentarán desmigalladas despois de decenas de anos no leito oceánico, non sen antes causar a morte de fauna que se achegue ás súas cores mortais.

David Farrier desplega a súa didáctica para concienciarnos sobre a problemática ambiental que vivimos e que legaremos como fósiles a un futuro que ten que medirse en centos de millóns de anos. Cando os arqueólogos descubran a nosa pegada verán que fomos destrutivos e aniquiladores, que vivimos en tempos de extinción de fauna, que consumimos recursos a esgalla -sen preocuparnos en exceso pola súa continuidade, pois atentamos severamente contra a biodiversidade. Grande parte do noso legado xa está aventurado na literatura de Okri, no Kalevala, en Virginia Woolf e mesmo en Ovidio. E o autor, humanista, introduce fragmentos de obras literarias para pautar un relato científico construído a base de experiencias particulares e viaxes a Australia, Escandinavia e China, ben que o punto de partida non deixa de ser o Edimburgo onde imparte aulas.

Vibrante e instructivo, cunha documentación portentosa, o libro afonda na capacidade de Homo Sapiens para modificar a pel da Terra dun xeito impactante desde a revolución industrial: sintetizando novos minerais, provocando a creación de zonas mortas hipóxicas e anóxicas nos mares e océanos, trazando sucos de millóns de km a xeito de estradas asfaltadas, contribuindo á extinción dos glaciares que tan necesarios son para o aprovisionamento de auga doce en certas áreas. Pero hai que ter conciencia de que todo isto quedará fosilizado, mesmo quizás a nosa especie. Quizás o quecemento global actual, que podería alterar os ciclos de glaciacións correntes cada certo tempo, só sexa resistido polas medusas, eses seres que permanecen nos nosos océanos como lembranzas dun pasado remoto invariable. Nós, como especie, estamos sometidos á evolución. E, por moito que tentemos xogar a ser pequenos deuses, mesmo neste día que tentamos perseverar na nosa “conquista de Marte”, non somos eternos.

Gótico

Hai case 500 anos de distancia entre estas dúas pinturas: o matrimonio Arnolfini (1434) de Jan Van Eyck e o gótico americano (1930) de Grant Wood [óllense en alta calidade o cadro flamengo e o norteamericano].

En pleno auxe do Gótico en Europa, o mestre flamengo que morreu en Bruxas actuaría como notario do casamento dun mercador toscano coa súa dona (tese de Panofsky hoxe dificilmente sostible, xa que a cerimonia semella ter sido celebrada ben máis tarde). O interior desta habitación está cheo de simbolismo relixioso (a lámpada, o rosario, o cabezal da cama, o can,…) e detallismo de iluminador. Van Eyck é xa un pintor prerrenacentista flamengo, naturalista e introductor do óleo sobre táboa. É este o retrato dun matrimonio ou un homenaxe póstumo e funerario á muller xa falecida?

Grant Wood escolleu á súa irmá e ao seu dentista para representalos diante dunha casa que luce unha fiestra oxival en estilo carpinteiro gótico. A casa Dibble, hoxe en día, é lugar de visita turística no SE de Iowa, en pleno medio oeste dos USA. O pintor inmortalizouna detrás dunha parella na que aventuramos a un orgulloso granxeiro teimudo, disposto a defender a súa propiedade de calquera ataque externo, mentres a súa suposta muller olla perdida ao baleiro, exhibindo un camafeo herdado.

As dúas imaxes están lonxanas tamén socioloxicamente: mentres Bruxas era unha cidade cosmopolita, almacén das vilas hanseáticas no s. XIV -aínda que comezou a decaer no s. XV, o interior de Iowa é terra de inmigrantes europeos -moitas veces de costumes puritanos e valores tradicionais. O matrimonio italiano de Flandres -representante do patriciado urbano- vive nun interior de riqueza xurdida da actividade comercial; a parella norteamericana arraiga nunha propiedade levantada co suor campesiño. A puxanza flamenga contrasta coa recesión na que Wood pinta unha obra que reflicte o malestar causado polo crack de 1929. Mais un fío tenro de respeto pola tradición une ambas pinturas, abraza a simplicidade das facianas e a concentración dos acenos. E a atmosfera é limpa e estática, ofrece calma a quen a escrute.

Viral

Dicía hai uns días nunha entrevista María Neira -directora de Saúde Pública e Medio Ambiente da OMS- que os últimos gromos epidémicos proceden, nun 70%, da deforestación de certas áreas do planeta, especialmente nas zonas tropicais. Environnement e ser humano participan da mesma infraestrutura, Gaia, e van da man, parasitándose mutuamente. Iso é o que fan os virus, parasitar e infectar, se ben Juan Fueyo advírtenos no seu último traballo que tamén poden estar na orixe da nosa linguaxe, o desenvolvemento das sinapses no noso cerebro e ser eficientes para a viroinumunoterapia futura que poida avanzar notablemente na cura do cancro.

Coidar do medio ambiente deberá servirnos para evitar traxedias que se apuntan, como a dos refuxiados climáticos. O ser humano deixará bastantes pegadas na pel da Terra, o Antropoceno ha de fosilizar con premeditación. Igual non somos máis ca o simio espido ou o terceiro chimpancé [*], e ben deberiamos reflexionar sobre o papel que nos corresponde en interacción con este punto azul nunha beira da galaxia. Despois de todo, o tempo cósmico que levamos sobre a Terra desde o Big Bang é de pouco máis dun minuto nun ano. Igual é tempo de pensalo, agora que hai pandemia.

Un ano de pandemia

En xaneiro de 2021 cumplíuse un ano do primeiro caso de COVID-19 en España (aínda que a pandemia sería declarada pola OMS en marzo de 2020, se ben o seu inicio ha de retrotraerse un mes máis a Wuhan, China). Trece meses despois do “paciente 0” -que quizás no futuro se adapte á “hipótese do cazador” doutras pandemias como o SIDA, a universidade Johns Hopkins contabiliza máis de 100 millóns de infectados no mundo e máis de 2.000.000 de falecidos por causa desta enfermidade. Deles, 2/3 téñense producido en 10 países que encabezan o ránking mundial de mortes. E entre eles non está China.

A virosfera lanzounos un envite que mudou as nosas vidas: estados de alarma, medidas sanitarias, unha carreira incesante a prol da vacina, crise económica e distancia social. Homo virus camiña polas sendas da distopía e co medo de non recuperar a vida normal, por moito que nun tempo se quixese acuñar aquel eufemismo de “nova normalidade”. Esta pandemia deberanos facer aprender de cara a outras sucesivas que se aveciñan, das que Juan Fueyo nos advirte en Viral… E escoitar tantas veces voces:

Europeos

Un triángulo amoroso e sensitivo formado por Pauline Viardot-García, Louis Viardot e Iván Turgénev, aproxímanos ao período máis significativo do desenvolvemento da cultura europea, un século XIX que experimenta a expansión dun medio de transporte, o ferrocarril, que interconecta Europa de punta a punta, desde a exótica España á atrasada Rusia. O historiador Orlando Figes desplega unha ampla variedade de coñecementos e relacións que nos permiten comprobar como se formou o canon literario, artístico e musical no vello continente, entre 1840 e 1880, cun epílogo que nos leva ata 1914, aquel momento no que Europa se destripou por mor do impacto do nacionalismo.

Figes retrata o auxe do cosmopolitismo, un momento de esplendor da burguesía que demanda espectáculos novos en tempos de crecemento económico -en particular a ópera, pero tamén nos informa da loita dos autores polo respeto ás súas obras e a reclamación dos seus dereitos, a expansión dos balnearios, a eclosión dun espírito que pasou de determinar a “civilización europea” -ese vello ideal ilustrado- á cultura europea tan botada de menos por Spengler e Zweig unha vez que as ideas políticas antepuxeron o embigo propio ao canon forxado de xeito común.

O autor, nacionalizado alemán xusto despois do referendo do Brexit, en 2017, axusta contas co anti-cosmopolitismo británico, aquela “terra sen música” descrita por Oscar Schmitz en 1904 como resultado dos múltiples estereotipos que o maior imperio colonial teña utilizado nas relacións diplomáticas e nas guías de turismo. E agora a illa volve ir por libre, lonxe do “recuperado” europeísmo da UE.

A vida dos personaxes principais, con múltiples relacións coa contorna artístico-literario-musical do vello continente, descúbrenos como se foi creando ese canon cultural, e sorpréndenos como eles tres estiveron tan interrelacionados con tantos outros persoeiros. Un grande libro, unha historia apaixoante!!!

Buscando a Venus

En 1716, o astrónomo Edmond Halley publicou un ensaio no que facía unha chamada á colaboración científica internacional para o momento dos seguintes tránsitos de Venus, que el non vería, en 1761 e 1769. O momento considerábao idóneo para tratar de calcular, mediante paralaxe, a distancia astronómica entre o Sol e a Terra, que foi establecida por aquel entón en pouco máis de 150 millóns de km., isto é, moi próxima da que consideramos hoxe en día unha UA (unidade astronómica). A paralaxe solar fixouna Thomas Hornsby en 8″78, ben próxima do valor actual (8″79).

A aventura da década de 1760 -especialmente coa organización da toma de datos no segundo tránsito, en 1769- puxo as bases da colaboración científica internacional entre institucións como a Royal Society británica e a Academia das Ciencias francesa. Malia as frustracións de astrónomos como Le Gentil e mesmo a observación de Maskelyne na illa de Santa Elena en 1761, os datos proporcionados por Chappe d’Auteroche, Hell, Mason, Dixon e Green foron a base dos cálculos finais, nun espírito de aprendizaxe que puxo en práctica os ideais da Ilustración. A viaxe do Endeavour, dirixida polo capitán Cook e concluída finalmente en 1770 coa posta do primeiro pé europeo en Australia, proporcionou o modelo de expedición científica que sería corrente desde finais do s. XVIII. A vontade da déspota ilustrada Catalina a Grande servíu para organizar expedicións que deron a coñecer mellor o territorio ruso; outras observacións contribuiron aos avances na cartografía e o coñecemento xeográfico, á par que se recollían múltiples especies botánicas que acrecentaron o coñecemento en Europa do noso planeta.

A historiadora Andrea Wulf introdúcenos de cheo nesta aventura #EnBuscadeVenus. Faino cunha prosa qui frappe e dotada de multitude de datos de referencia. A divulgación histórico-científica conta cunha nova perla desta autora fascinante, que contemplou en directo en Arizona o último tránsito que neste século se verá de Venus, en 2012.

Nouveaux horizons

L’être humain est un explorateur qui continue de découvrir des lieux et des terres, ici et ailleurs. La nouvelle frontière est au-delà de notre Système Solaire, si bien y aller avec des humains reste encore science fiction. C’est pour cela qu’on envoie des sondes afin de connaître des planètes, des astéroïdes et des objets lointains.

Lancée par la NASA en janvier 2006, la sonde New Horizons [voir maquette] a survolé Jupiter, Pluton et la ceinture de Kuiper, au-delà de l’orbite de Neptune. Cette ceinture est constituée de planétésimaux qui entouraient initialement le Soleil, et qui n’ont pas réussi à former des planètes; le plus grand corps qu’on y trouverait mesurerait moins de 3.000 km de diamètre.

Dès la ceinture de Kuiper, New Horizons nous a envoyé l’image du corps plus lointain dont on a prie des photos: Arrokoth, en janvier 2019. C’était une inspiration pour Brian May: “We explore because we are human and we want to know”. 500 ans après le premier tour du globe, la recherche continue… vers le nuage de Oort.

Marte

Fascinante. O planeta vermello sempre espertou curiosidade, especialmente desde que a traducción errónea do termo canali do astrónomo Schiaparelli (1895) alumeou a posibilidade dunha civilización extraterrestre neste planeta situado hoxe a 8 meses de viaxe tripulada desde a Terra (1,52 UA de distancia). Despois sorprenderíanos H.G. Wells coa chegada dos invasores, e ben máis marcianos de ficción encheron estanterías de biblioteca.

Seguramente Marte tivo unha superficie habitable no período Noéico, alá por 3.500-4.000 millóns de anos antes de agora. É o que se traduce das primeiras sondaxes feitas polas Viking, que amartizaron en 1976. Distintas misións exitosas teñen acontecido desde entón, e non só por parte da NASA: Mars Pathfinder, Spirit, Opportunity, Mangalyaan, InSight, Mars Express… E a carreira acelerarase desde este 2020, se ben poñer unha tripulación no planeta vermello ha de custar tempo e recursos.

O esencial da investigación astrobiolóxica sobre Marte céntrase na análise da presenza de vida microbiana e biomarcadores como a auga e o xeo baixo o regolito, ao tempo que se tenta comprender mellor o rol do metano nunha atmosfera con moi feble presión e se estudian o vento superficial e os martemotos.

Se Venecia morre

Pechada na súa lagoa, Venecia inspira ao mundo. É a cidade máis imitada e reproducida. Hai Venecias en todos os continentes. Sobre ela e o seu espírito, sobre a súa aura e necesidade de conservación, sobre a solución que hai que dar a unha cidade moribunda de habitantes e chea de pasado, Salvatore Settis escribe un belo opúsculo. Podedes consultar extractos en #SeVeneciaMorre.

Moitas cidades viven asfixiadas polo branding. As cidades históricas teñen un patrimonio cultural que as debería individualizar e non facerlles precisar de logos atractivos para convertelas en mercadoría. Mais o turismo masivo fainas entrar na competencia con outras orfas de pasado. O estado actual de Venecia remítenos á sensación de que a cidade foi construída hai séculos para o turismo.

Antítese da modernidade para Marinetti, símbolo para Nietzsche, Venecia convírtese en presaxio e modelo da cidade futura para H.W. CorbettBaleirada pola pandemia, resulta intensamente admirable nas panorámicas que da Piazza San Marco e arredores se gravaron en maio de 2020, escenario ideal para as cancións de Zucchero.

Grèce antique

Velaquí un proxecto interdisciplinar que podedes consultar na ligazón á que vos dirixe a imaxe superior. En colaboración coa profesora Victoria Fernández Rancaño, de Tecnoloxía, o alumnado de 1º ESO do curso 2019-20, #NaCasa, elaborou toda unha serie de materiais de grande interese.

Bien à vous!!!

#Crises

Empezando por enunciar características das crises persoais -que implican solucións variadas en función da psicoloxía dos protagonistas, Jared Diamond céntrase en estudar momentos de #crises na historia contemporánea de 7 países diferentes: Finlandia, Xapón, Chile, Indonesia, Alemania, Australia e Estados Unidos de Norteamérica.
O autor analiza a reacción de dirixentes e pobos na resolución dos conflitos políticos expostos: a guerra de inverno en Finlandia, o Xapón Meiji, o Chile do golpe de Estado de Pinochet, a Indonesia de Sukarno e Suharto, a reconstrución de Alemania e a sucesiva afirmación da identidade australiana fronte á herdanza británica; por último, Diamond afronta os retos da superpotencia USA diante do declive político e o incremento das desigualdades económicas.
Nun capítulo case final, o autor analiza os retos aos que se enfronta hoxe en día o mundo, entre os cales sobresaen catro: a ameaza nuclear, o cambio climático global, a sobreexplotación e deterioro dos recursos naturais e o aumento drástico das desigualdades económicas.
É este un libro de leitura necesaria para abordar -desde unha perspectiva crítica- a Historia do Presente.

Solesmes

La nuit tombe sur l’église abbatiale. Le rituel commence: les cloches sonnent, peu à peu les moines arrivent, ils s’agenouillent; le silence reste stupéfiant.
De temps en temps, du public vient. Les vieilles dames -goutte à goutte, les touristes, prennent la place dans les bancs. Lorsqu’ils ouvrent la porte de l’église, les derniers rayons du Soleil se filtrent parmi le couloir de la nef.
Tout près de 17:30, l’éclairage s’allume. Les vêpres vont commencer. Une cinquantaine de tuniques noires inonde le choeur de la basilique. Les échos du chant grégorien résonnent sur les murs. Les fidèles et les moines inclinent leurs corps quelquefois…On dirait qu’on revit le Moyen Âge. Un esprit de dévotion retentit dans nos coeurs.
Le cyprès hérité de Silos depuis 1997 cherche le ciel à la cour d’entrée. Déjà sur le chemin piétonnier, les oiseaux bavardent avant d’aller se coucher, et le débit de la Sarthe coule doucement vers le village du premier maire métis de la France. On sent bien l’humidité.

* Abbaye de Solesmes.

#Galicia

Xa foron tempos aqueles nos que Fukuyama nos anunciaba o final da historia… Pero voltaron a rebelarse as identidades contra da globalización cultural, e cada pobo busca as súas orixes na historia e na cultura, na diversidade xeográfica e sociolóxica.

Ramón Villares debulla a identidade do noso territorio en Galicia, unha nación entre dous mundos. Faino definindo #Galicia como nación-cultura: unha terra marcada por unha xeografía singular, unha profunda cristianización e un forte peso da fidalguía.

Na busca das raigames do noso nacionalismo, celtismo (a traverso da pegada de Verea y Aguiar e Murguía) e medievalismo (coas aportacións de Vicetto ou Seoane) teñen deixado impronta. Pero tamén as conexións que a afirmación desa identidade propia se teñen manifestado na emigración galega a América, da que son senlleiros expoñentes intelectuais e escritores como Castelao, Neira Vilas ou Nélida Piñón. Nos destinos ultramarinos (sobre todo Arxentina, Cuba e Brasil) erguéronse símbolos como o noso himno e bandeira, e reforzáronse ligazóns que apuntalaron a singularidade galega en terra allea.

O percorrido polos espazos e feitos que teñen forxado o noso perfil como nación achégase colateralmente a esa corrente (“suevismo”) que promete guiarnos polos vieiros dunha posible nova identidade cultural, tal e como se percibe no documental de Simón Casal ligado ao comezo deste post.

Europa, 20º30’L

Europa é un continente de contrastes, de paisaxes que ocupan desde as altas latitudes do Ártico ata os subtropicais terreos das illas Canarias. Se facemos un percorrido N-S a través do meridiano 20º30′ L podemos comprobar esa variedade paisaxística: ao Norte, o Ártico noruego, con vellos macizos nevados de clima polar (ver imaxes de Noruega); na mesma lonxitude, a singular cidade de Kaliningrado -a cidade de Kant anexada polos rusos soviéticos en 1945-; a grande chaira europea, plana e de influencia oceánica, esténdese en Polonia en torno a vales como o do Vístula e os campos abertos noutro tempo minifundistas; o irregular e transformado bocage eslovaco, prolongado nos cultivos de orientación pecuaria da chaira húngara; o grande río europeo, o Danubio -ese río tan loubado por Magris, que surca boa parte da Europa central e balcánica antes de desembocar no mar Negro; xa no Sur, as paisaxes xónicas de Cefalonia [+], en Grecia, tinguidas de vexetación e cultivos mediterráneos.
De Norte a Sur atravesamos montañas e mares, lagos e ríos, chairas… Pasamos de paisaxes baseadas na pesca e a explotación forestal a outras agropecuarias, industriais -a Silesia polaca é una das rexións carboníferas por excelencia- e turísticas. Non estamos diante da zona máis urbanizada de Europa, máis non faltan urbes significativas que artellaron historicamente o territorio.

Europa é variada, ben variada. Compróbao nestes mapasNoutros “meridianos” tamén se perciben os cambios de paisaxe.

Planeta inhóspito

En tempos nos que a “reticencia científica” domina unha parte do relato sobre o quecemento global, en momentos nos que cabe preguntarse se o capitalismo sobrevivirá ao cambio climático antropoxénico, David Wallace Wells ponnos diante do espello dos acontecementos que xa dan conta do deterioro do noso ambiente.

Os informes alertan máis severamente dos riscos. Os economistas inclúen nas súas análises os eventos. Os meteorólogos demandan formación en cambio climático… É neste ambiente no que a lectura de #planetainhóspito cobra sentido e adquire relevancia. Porque “é moito pior do que imaxinas”.

Blog en WordPress.com.

Subir ↑