Arquivos da categoría Curiosidades

Exoplanetas

Os exoplanetas orbitan arredor doutra estrela que non é o noso Sol. Os primeiros descubrimentos de exoplanetas datan dos anos 1990. Recentemente, Proxima b tense convertido no aspirante máis próximo a albergar potencialmente vida. E está na órbita de Proxima Centauri.

Hai diferentes técnicas para detectar planetas extrasolares (ata 6, das que 5 son indirectas); algunhas das máis significativas son a da astrometría (medindo o desprazamento da estrela sobre a bóveda celeste), a das velocidades radiais (medindo a distancia de aproximación e alonxamento da estrela en torno á que orbita un exoplaneta) e a dos tránsitos (a través da cal se detecta que hai planetas orbitando en torno a unha estrela en función do brillo recibido da mesma).

¿Atoparemos vida intelixente ou outros espazos habitables? Desde os anos 1970, a NASA ven patrocinando proxectos SETI (Search for ExtraTerrestrial Intelligence) para tratar de atopar intelixencia extraterrestre. A meirande parte dos proxectos tratan de analizar sinais electromagnéticas capturadas en distintos radiotelescopios, ou enviando mensaxes de distinta natureza ao espazo coa esperanza de que algún sexa contestado (ata o momento, sen éxito). Con esa esperanza tamén enviamos sondas que xa teñen chegado ao límite do noso Sistema Solar.

Advertisements

Baleirado

O punto máis profundo medido nos océanos terrestres é o abismo ou fosa Challenger, nas illas Marianas, no Pacífico noroccidental. Cunha presión máis de 1.000 veces superior á da superficie, o abismo atópase a case 11.000 m baixo o nivel das augas. En 2012, o sumerxible Deepsea Challenger tocou fondo nel.

Randall Munroe plantexou a hipótese de baleirar os océanos a partir dun burato neste lugar, e concluíu cun imaxinario mapamundi no que, baleirados 5 km de altura da superficie actual dos océanos, a auga permanecería estancada entre múltiples espazos continentais de países baixos. Iso suporía aproximadamente baleirar a metade dos océanos, o que había de alterar notablemente o clima e os ecosistemas, de xeito ben difícil de predecir. Outra de xeografía-ficción!!!

En todo caso, podemos lembrar que dos pés á cabeza do planeta Terra -a parte tocable da cortiza terrestre, a pel da litosfera-, do abismo Challenger ao cumio do Everest, hai case 20 km de distancia en liña recta, isto é, como se fósemos de Coruña a Ferrol (tamén en liña recta).

Seguindo os parámetros do corpo ideal do Doríforo de Policleto, e aplicando a analoxía sobre a cortiza terrestre litosférica, velaquí a posición de algúns puntos de interese a nivel xeográfico:

corpo_humano_cortiza_terrestre

Antropoceno

Xa é oficial. A comunidade científica, notamment os xeólogos reunidos en Sudáfrica esta semana, veñen de considerar que aquel termo empregado por primeira vez nunha conferencia en 2000 por Paul Crutzen, “Antropoceno“, define a nosa época xeolóxica actual. Dado que esta época arrancaría propiamente cara a mediados do século XX -despois da gran aceleración-, a meirande parte da poboación do planeta levamos vivindo na Terra sendo os seus actores.

Anthropocene_geolspiral

Antropoceno é un neoloxismo que tenta subliñar os irreversibles efectos das actividades humanas no clima terrestre e nos ecosistemas do planeta.

Ponthus et Sidoine

Vers la fin du XIVème siècle, un écrivain breton anonyme rédigeait le Roman de Ponthus et de la Belle Sidoine, afin de distraire les fils de la noblesse bretonne.

Le roman raconte l’histoire du fils du roi suève de Galice Thibour [à vrai dire, au niveau historique, il y a une période d’ombres dans le royaume suève de Gallaecia: on ne connait pas le prénom d’une bonne partie des rois de 469 à 550: cela peut toujours nourrir la littérature]. Pendant le Vème ou VIème siècle, une grande armée musulmane commandée par le sultan de Babylone débarque à La Corogne avec l’intention de conquérir le pays: la défaite est totale; Thibour meurt au combat; Ponthus, son fils, peut à peine s’échapper avec treize chevaliers fidèles, et il rentre en Bretagne, où Ponthus deviendra un homme remarquable; là, il s’éprend pour la fille du roi de Bretagne, Sidoine. Après la trahison d’un de ses compagnons galiciens, Gannelet, il se réfugie dans la forêt magique de Brocéliande, à la manière des chevaliers du cycle arthurien et du magicien Merlin.

On a découvert cette histoire grâce à Pierre Joubin, du Comité Bretagne-Galice. Et puis on a recherché sur le blog toujours intelligent de Manuel Gago.

Merci, Pierre. C’est une belle légende de jumelage galicien-breton pour ce moment de confraternisation avec un Commenius Regio.

Clásica e xeográfica

Europa era unha princesa fenicia amada por Xúpiter; convertido nun touro, levouna cara a Creta e tivo con ela tres fillos, entre os que estaba Minos. Na arte antiga representábase ás veces como unha ménade raptada polo touro, e de feito este episodio da súa vida é o máis representado en diversos períodos artísticos (aínda que sempre coa licenza de amosala medio espida, aproveitando a celeridade do acontecemento, que sempre deixa seos ao ar; máis recatada, aínda que loira, representouna Rembrandt (1632), ataviada coas súas melloras galas baixo un ceo de chumbo -máis holandés que libanés- e sen ter tempo de despedirse a gusto das súas compañeiras).

Atlas ou Atlante era un titán que foi condeado por Xúpiter a soster sobre os seus ombreiros a bóveda do ceo. Annibale Carracci representouno sostendo o pesado globo terráqueo no Pazo Farnesio (c. 1600), cunha túnica que cubre as partes pudendas mais deixa ver o seu musculado torso.

Italia é un Estado de pouco máis de 300.000 kme case 60 millóns de habitantes que ten unha recoñecible forma de bota desde o Valle d’Aosta ata Calabria, estando o tacón da mesma na rexión de Puglia.

E velaquí os ingredientes para que Pinto & Chinto, coa que está caendo nos mercados [non poñemos ligazón porque isto cambia cada día un cento de veces -polo menos-], amosen á egrexia Europa (agora morena, como a meirande parte das cretenses de cabelo rizo que aparecían representadas na pintura minoica) sudorosa e a piques de caer (diríase que se tambalea polo inmenso peso da “herdanza clásica”, neste caso a débeda grega, e porque o calzado que leva aprétalle moito o pé).

Non vaia ser que teña que pegarlle unha patada a un touro; na mitoloxía o touro faríase cargo dela para levala a augas máis tranquilas, pero o que agora lle pode aparecer igual non é o máis axeitado; esta vez o touro pode ter os cornos ben aguilloados.

A area dunha praia

Podería ter Bastiagueiro máis de 330 billóns de grans de area?

Facendo un exercicio teórico, e plantexando que a praia ten uns 580 m de lonxitude, aproximadamente 100 m de ancho (aínda que non en todo o seu espazo) e unha profundidade de 3 m (suposición, non o temos comprobado), iniciemos o cálculo:

a) os grans de area teñen diámetros que oscilan entre 0,04 mm e 2 mm; para redondear imos supor que os grans son esferas cun diámetro medio de 1 mm.;

b) o volume do espazo entre os grans é despreciable comparado co volume da area: certamente, cando pisamos a area desta praia ou facemos castelos de area nela comprobamos que apenas hai espazo entre os grans.

Para calcular o número de grans temos que despexar a fórmula:

ou, o que é o mesmo, que o volume da praia é equivalente ao número N de grans multiplicado polo volume de cada gran (Vg); como hai que aplicar a fórmula do volume dunha esfera aos grans, descomponse a fórmula nos 4/3 do número pi multiplicado polo radio e elevado ao cubo. Despexando:

Número de grans= , ou sexa, aproximadamente 332.314.744.079.450 grans de area.

Difícil contalos un a un nunha vida!

* Aquí podes descargar unha táboa para calcular someramente os grans de area da praia que frecuentes este verán, podendo variar tamén o tamaño do gran da mesma, segundo sexa máis groso ou delgado (maigre, on dirait).

As orixes

“- Houbo noutro tempo un grande bosque que cubría África desde o Atlántico ao Océano Índico. Nel vivían os monos protexidos polas árbores, a sombra e o entrelazado das follas. Camiñaban a catro patas, tranquilamente, sen necesidade de tomar precaucións, xa que os seus inimigos non os vían. E despois, un día, a terra rachouse. De norte a sur, de Etiopía a Mozambique, abriuse unha foxa, como se África fose partirse en dous. O fondo da foxa encheuse de lagos; estamos ao borde dun deles. Pero hai moitos outros, como o Vitoria, o Tanganika, o Malawi, o Kivu…

“O vento do oeste, que abrevaba as árbores, veu tropezar contra as novas montañas nadas daquel rachón. A auga xa non chegaba á outra beira. O leste fíxose cada vez máis seco. O bosque aclarouse. Os monos asustáronse: de súpeto, podíase ver como a plena luz do día. Os animais con poutas, leóns ou panteiras, deleitábanse a pracer: os monos comprenderon que en diante terían que estar en garda e axexar aos seus inimigos na distancia. Plantándose sobre as súas dúas patas traseiras, erguéronse, aprenderon a loitar, a tallar a pedra e, pouco a pouco, volvéronse homes.

Clapton asubiou de asombro.

– Entón, é a seca o que nos creou?

– Exactamente. Na frondosa selva teriamos continuado a ser monos.”

Erik Orsenna: “La historia del mundo en nueve guitarras”.

Dès Mali

 

Quand les européens rejoignent les africains, quand les français découvrent les maliens, on peut parler du coton et de la kora, on peut mélanger les expériences et raisonner les problèmes du développement des monocultures. Erik Orsenna a voyagé au Mali dans son petit précis de mondialisation,… et Vicent Ségal a partagé son cello avec la kora de Ballaké Sissoko.

“Koutiala grouille de bonne humeur, de couleurs et de cet acharnement à vivre qui émerveille et bouleverse le voyageur dans toutes les villes africaines. Des enseignes à chaque pas font sourire, tel ce panneau annonçant un garage « Espoir Autofreinage », une banque mutualiste. « Ici, on ne prête pas aux riches », ou vantant la farine de froment « Mosquée rouge ». Mais où sont passées les très conséquentes royalties que les équipes municipales successives ont reçues de l’or blanc ? Sûrement pas dans les équipements collectifs, malgré les efforts de la ville d’Alençon dont une banderole, sur la façade de la mairie, vante le « jumelage exemplaire ». Sous le pont Patrice-Lumumba, le souvenir de rivière n’est plus qu’un cloaque immonde, un égout en plein air où se baignent néanmoins les enfants. Les échoppes du marché ont été chassées de leur aire par la spéculation immobilière et s’installent n’importe où, bloquant toute circulation. Et partout cette saleté, partout les tas d’immondices, les monceaux d’ordures, de sacs plastique, de pastèques pourrissantes…Pourquoi les Africains, si soigneux d’eux-mêmes, si méticuleux dans leurs ablutions privées ou religieuses, abandonnent-ils toute ambition d’hygiène dès qu’il s’agit de leurs villes ?”

Erik Orsenna: Voyage aux pays du coton“.

Stage canadien

Je me souviens… Je me souviens des mexicains ramassant les fraises à l’Île d’Orléans. Le sable était presque noir, d’une couleur comme celle de la serpentinite, à la plage de Saint-Jean, où s’étendent les battures le long du fleuve Saint-Laurent.

Le vendredi soir, dans l’autobus, nous avons vu une famille nombreuse de cinq petits enfants s’amusant après le spectacle de Black Eyed Peas, lors du grand Festival d’été de Québec; et nous les avons revus le lendemain au spectacle de comédiens, musiciens et acrobates près du bassin Louise du Vieux Port. Nous avons bien rigolé au spectacle catalan “Des bijoux et des plumes”, après les performances spectaculaires de  l’école du Cirque de Québec .

Le spectacle est continu à Québec. Cette année, les plaines d’Abraham tremblaient dans les nuits de juillet, au son de Iron Maiden, Santana, Rush et Rammstein; mais aussi au parc de la Francophonie et place D’Youville. Des touristes venus d’ailleurs, des tribus urbaines arrivent, s’entassent dans les rues du Vieux Québec. J’ai visité toutes les scènes, mais j’aime surtout celle de la place d’Youville, où la musique world se faisait entendre le 17 juillet, emportant les jeunes filles joyeuses dans une ambiance vraiment contagieuse; elles étaient toutes disposées en cercle dansant devant le merveilleux orchestre Poly Rythmo de Cotonou.

Toute la ville vibre de joie. Le Cirque du Soleil produit son spectacle sous le viaduc qui monte à la Haute Ville; les mimes jouent sur la rue Saint-Jean; les feux d’artifice explosent en musique aux chutes Montmorency; la bière brune déborde dans les pichets de L’Inox; un chanteur d’opéra enthousiaste nous rammene sur le Vieux Continent à partir de la terrasse Dufferin ; des jeunes gymnastes nous surprennent à la place de l’Hôtel de Ville;  sur l’écran géant des silos à grain du port, Robert Lepage projette un diaporama hallucinant sur l’histoire de Québec…

Le show est sans fin. J’avais une image préconçue de Québec à partir de ma lecture de Lovecraft, décrivant la ville des années 1930; aujourd’hui, Québec est un autre monde. Il faut laiser au visiteur, que je suis, témoigner de mes impressions: marcher sur la rue pour voir les athlètes en groupe au crépuscule, se réfugier des orages d’été dedans les porches de la Grande Allée, découvrir la maison patrimoniale de Louis Saint-Laurent, admirer le tableau  “Espagne” de Riopelle au Musée des Beaux-Arts, dormir sur un banc de picnic ou ramener des pierres de rivière pour remplir l’espace entre les dalles du jardin d’Alain, visiter les boutiques de Château-Frontenac, acheter des fraises et des bleuets dans les étales du marché de Sainte-Foy, fêter le triomphe du football espagnol en Afrique du Sud, fouiller dans les étagères de la librairie Pantoute, épier les vieilles femmes faisant des broderies sous les arbres du jardin botanique de l’université Laval, se reposer sur la chaise longue en écoutant une musique relaxante qui évoque l’automne à la terrasse du Musée de la Civilisation -en observant les étoiles-, envahi par les superbes paroles et la musique de Dédé Fortin et Les Colocs, entouré d’érables centenaires qui verdoient les grandes avenues…

Hors de la ville, l’incontournable paysage devient sauvage, foulé par les autochtones Hurons, au canyon Sainte-Anne ; les baleines se rassasient à Tadoussac, tout près de l’embouchure du fjord du Saguenay ; et l’histoire des immigrés –surtout irlandais- nous attend à Grosse-Île, où nous sommes émus en observant les tombes des morts à cause des épidémies et maladies survenues pendant la traversée de l’Atlantique, à la quête d’un  Nouveau Monde prometteur.

C’est toute une expérience: Voir Quèbec et mourir!

* Regardez le blog des photos!!! Grâce à Alain, Ana, Ana Rosa, Arturo, Elisa, Isabel, Julia et Pilar.

Fu(ji)kuoka

 

Engadamos un novo símbolo de identidade para identificar ao país do Sol Nacente, agora que Juan Luis Guerra homenaxea cunha canción (Bachata en Fukuoka) á maior cidade da illa de Kyushu, á cidade considerada lugar de nacemento da civilización xaponesa.

Un símbolo que sumar ao monte Fuji, sagrado volcán de 3.776 m no que culminan as altitudes da illa de Honshu e de todo Xapón, unha montaña de relevo na pintura e na literatura; tanto que ata resoa a súa imaxe lonxana na estampa de Hokusai A grande onda de Kanagawa.

“Mirei cara arriba: así que iso era o monte Fuji. Por fin atopara un lugar desde o que non parecía impoñente, pola sinxela razón de que non o vías: a súa base. De non ser así, ese volcán é unha sublime invención que pode verse desde case todas partes, ata o punto de que, en ocasións, téñoo confundido cun holograma. Desde Honshu, son innumerábeis os lugares cunha vista soberbia do monte Fuji: sería máis fácil contar os lugares desde os que non se ve. Se os nacionalistas quixesen crear un símbolo federalista, terían construido o monte Fuji. Imposible contemplalo sen experimentar o mítico formigueo do sagrado: é demasiado fermoso, demasiado perfecto, demasiado ideal.”

Amélie Nothomb: “Ni de Eva ni de Adán”.

Tiziano en Naxos

  

Na portada do grupo canadiano Crash Test Dummies “God shuffled his feet” (1993) non aparecía Ariadna. Os membros do grupo tan só se disfrazaban de ménades/bacantes e sátiros, e incluso de Dioniso/Baco que non olla á bela Ariadna abandonada por Teseo na illa de Naxos.

O cadro de Tiziano que inspira a portada formaba parte dos encargos de Alfonso d’Este, duque de Ferrara, para a Cámara de Alabastro do seu castelo. Nunha paisaxe espléndida, chea dunha luz exea primaveral, despois da treboada que reverdece as árbores, Baco e Ariadna atópanse; el crava os ollos na que converterá na súa dona en esponsais fastuosos, e ela -aínda sorprendida pola fuga de Teseo- está espléndida na súa beleza baixo a constelación na que será convertida polo lanzamento ao ceo da coroa de Baco. Velaí vemos a Laocoonte enroscado polas serpes, a Atlas portando o mundo alá ao fondo, aos tigres (guepardos?) paralizados baixo o xesto de Baco… Todo é vibrante nesta paisaxe veneciá construída entre 1520 e 1522, esta obra que xunto coa Ofrenda a Venus e a Bacanal enchían a Cámara de Alabastro.

Na escola de Atenas

   

Se me desen a escoller preferiría ter sido un atento estudante que anota ensinanzas baixo a protección de Minerva nunha portada dos Guns and Roses que un sesudo nobre británico que participa de elucubracións vanas sobre o culto ao mundo antigo nun ambiente gótico, retratado por Joshua Reynolds en 1751 (parodia do cadro de Rafael), cando estaban en auxe as viaxes ás ruinas antigas seguindo o Grand Tour (e iso que no cartón de 1509, da Pinacoteca Ambrosiana de Milán, arriba citado, non aparece Miguel Anxo caracterizado como Heráclito). A Escola de Atenas de Rafael Sanzio, unha das iconas renacentistas de máis forza, tamén foi obxecto das parodias e reutilizacións. Ata Dalí, en 1979, engadíu rectángulos de cor para obter un aspecto máis estereoscópico da obra, aínda que sobre superficie plana.

“Os principais discípulos de Platón e de Aristóteles están agrupados en torno aos seus mestres. Á beira destes homes célebres vese a aquel que ten fama inmortal: Sócrates, en pé, fala con Alcibíades, que viste atuendo militar. Na mesma beira, pero máis perto de nós, vemos a Pitágoras, que está a escribir sobre as proporcións armónicas; Empédocles, Epicarmo e Arquitas están xunto a el. Ese mozo que leva un manto branco e se alonxa de Pitágoras como para achegarse a Platón é, segundo din, o retrato de Francesco Maria della Rovere, duque de Urbino e sobriño de Xulio II.

Ao borde do cadro, Epicuro, coroado de pámpanos, moi ocupado en escribir os seus preceptos explicados nos nosos días por Jeremias Bentham, semella facer pouco caso da secta de Pitágoras. Este Epicuro non se parece ao busto ao que dan actualmente o nome deste filósofo; probablemente non se tiña descuberto en tempos de Rafael.

No centro das gradas vese un home só, medio espido; é o cínico Dióxenes. Un xove parece querer achegarse a el, mais un vello disuádeo indicándolle a Aristóteles e Platón.

Á dereita do espectador, vemos o célebre grupo dos matemáticos. Arquímedes, inclinado sobre unha mesa, traza un hexágono cun compás. Din que Arquímedes [actualmente identificado como Euclides] é o retrato de Bramante, e ese xove que, cos brazos abertos, parece mirar con admiración a figura xeométrica que ven de trazar o seu mestre, é Federico II, duque de Mantua.

O cadro remata á dereita do espectador con dúas figuras que levan un globo. Representan a Zoroastro, rei dos bactrianos, e ao astrónomo Ptolomeo. Das cabezas situadas detrás de Zoroastro, a máis xove é o retrato de Rafael, e a outra a do Perugino [probablemente Sodoma].”

Stendhal: “Paseos por Roma”.

“(…) A escola de Atenas, agrupa a todos os homes do pensamento pagano arredor das figuras centrais de Platón e Aristóteles, enmarcadas por un arco. Contrariamente ás fotos escolares en xeral e á meirande parte dos retablos do século XV, cada participante ten algo que facer. A reunión naturalista e variada de intelectuais que escoitan e discuten foi unha característica que atraeu inmediatamente o favor do público e converteu a imaxe nun libro de texto para outros artistas “clásicos” posteriores. Do mesmo xeito que os seus frescos contiñan o proxecto cultural humanista posto en marcha por Petrarca case dous séculos antes, tamén cumprían as recomendacións dunha pintura “perfeccionada” descrita polos teóricos do século XV como Alberti. A súa insistente perspectiva arquitectónica invita á mente a disfrutar da súa propia capacidade para racionalizar e organizar o espazo. (Detrás de todo isto pode atoparse tamén a influenza de segunda man de Piero della Francesca, ese outro expoñente da perspectiva e do naturalismo que tiña traballado no Urbino natal de Rafael.)”

Julian Bell: “El espejo del mundo”.

Achégase Vancouver 2010

  

Dentro dunhas semanas, Vancouver acollerá os xogos olímpicos de inverno. A cidade canadiana recibe o nome do navegante George Vancouver, que percorreu -entre 1792 e 1795- as costas da Columbia Británica e boa parte das de Alaska, cartografiando o Paso do Interior.

” O centro de Vancouver ofrece tamén a faciana menos amable de Canadá: un pequeno dédalo de rueiros chamado Gastown, da que a parte norte é moderna e turística, en tanto que a sur, xunto á ancha vía East Hastings, aparece a toda hora, día e noite, habitada por drogadictos e bébedos, moitos deles en situación case terminal. Coido que non vin nunca un escenario semellante, salvo no antigo Bowery de Nova Iorque. O nome do barrio venlle dun mariñeiro inglés, un tal “Gassy” Jack Deighton, que decidiu quedar en terra cando, en 1867, o seu barco atracou nos peiraos de Burrard. Gassy abriu unha taberna próxima aos serradoiros e foi tanto o seu éxito que arredor do bar comezou a nacer unha cidade. Esa cidade, que a finais de século superaba en habitantes á súa viciña Victoria, chamouse despois Vancouver e converteuse moi pronto na metrópole da Columbia Británica.”

Javier Reverte: “El río de la luz”.

Sociedades en perigo

Non é cuestión de atizar de xeito continuo coas visións apocalípticas. Ben podedes entender que nos entusiasman as historias que Jared Diamond nos contou en Colapso, ben nos facemos eco das previsións desertificadoras de Greenpeace para o noso Estado. Agora, xa que de meteoroloxía e climatoloxía estamos a falar, imos lembrar as conclusións dun libro que percorre a historia da humanidade como modelo dun quentamento continuo e desbaratado do planeta.

Invitámosvos, no documento adxunto, a ler detidamente algunhas das reflexións de Brian Fagan en O longo verán. Que sirvan para iso, para reflexionar.

Paraísos

Perdoádeme esta vez que deixemos a docencia a unha beira e reivindiquemos a vida, o paraíso, a existencia. Non estamos a falar da imaxe prerrafaelita de Hypatia -que sabedes que nos interesa (estes días nas aulas xurde con insistencia na cultura baixorromana e paleocristiá)-; non falamos da beleza intrínseca do Musée du Louvre (que tantas obras de interese alberga, xa estou desexoso de ler  a Cheng); non falamos da poesía de Ronsard sobre as catro estacións (este post aínda non o temos colgado); evocamos simplemente o noso paraíso, unha faciana de neno feliz, grandes historias que vivir e aprender ou literaturas que cuestionar.

Non é función dun docente apelar aos sentimentos (ou sí?), non é xustificación sentirse agradecido por estar convosco todos os días, mais quero deixar constancia de que vós (e Pablo, claro) sodes o meu PARAÍSO.

Por certo, aproveitando a ocasión, non me disgustaría que vivísemos no Paraíso do Bosco, no momento inicial da creación, na fantasía onírica que supón unha rocha que despois vai inspirar a Dalí. Outros preferiredes os que vos propoñen Alejandro Sanz e Alicia Keys; tamén estou convosco: é unha bela canción.

Hipatia

  

Imos cunha fábula:

Coa mirada limpa e transparente dunha xove de vinte anos olla Hipatia ao espectador desde a parede máis coñecida da Stanza della Signatura. A discípula de Plutarco, a máis “xove estudante da Escola de Atenas“, situada entre Pitágoras e Parménides, na mesma beira que Platón -como neoplatónica que era-, colle prestada a súa faciana do condottiero de suaves faccións Francesco Maria della Rovere (cando Rafael pintou o fresco, o duque de Urbino tiña vinte anos).

Con certas licencias cinematográficas, Amenábar cóntanos a historia desta muller de ciencia en ÁGORA. E disfrutamos dos seus planos cenitais -que amosan ás persoas como formigas desorientadas cal fosen masas revolucionarias eisensteinianas en Outubro– e dos xogos de cámara que invitan a ver “o mundo ao revés” despois do asalto á Biblioteca de Alexandría.

A túnica branca que a cubre desvela a pureza de pensamento coa que Amenábar nos quere transmitir o espírito dunha filósofa que se mantén fiel á racionalidade, nun tempo no que a intolerancia tomou a rúa e a ágora de Alexandría. Foi a comezos do século V, cando xa o cristianismo era relixión oficial do Imperio Romano, cando un grupo de fanáticos relixiosos alentados polos discursos do bispo Cirilo acabaron coa vida da propia Hipatia, uns “atolondrados, impetuosos e violentos” cristiáns, a dicir de Sócrates Escolástico e Xoan de Nikiu (olla unha biografía de Hipatia no blog Retratos de la historia). Mais quen non nos puido contar nada foi o seu discípulo Sinesio, bispo de Cirene, que xa estaba morto en marzo de 1415, cando probablemente aconteceu a morte da filósofa.

A historiadora María Dzielska ten publicado un estudo en Ed. Siruela sobre Hipatia de Alexandría. Olla aquí unha sinopse e descubre as contradicións históricas nas que poida incorrer a película de Amenábar.

Nous aimons Paris

 

A película de Klapisch Paris xurde como un retrato coral de arquetipos e historias dunha cidade que sempre impacta, que nunca deixa indiferente. O mélange de gens que constitúe a capital do Sena rebule na ollada singular dun malade non imaxinario, transita das vidas paralelas ás confrontadas, do nacemento á morte, do desamparo á sobreabundancia económica. E pasan diante dos nosos ollos a boulangère orgullosa, o triunfador architecte, a inconformista muller de mediana idade, o froiteiro blessé, a étudiante universitaire que se comporta como o prototipo da femme fatale, o poissonnier burlón, a eterna célibataire, o enfant courageux e inxenuo, a femme mise à la retraite sempre xovial, o ilusionado inmigrante, o célebre profesor universitario en crise existencial… Pasa a vida e a morte, percorremos unha variada escala social de personaxes.

E facemos todo isto amando París, vendo desde os seus puntos culminantes (Sacré Coeur, Tour Eiffel, Montparnasse) a cidade, paseando coa cámara polos boulevards de Haussmann, reptando polas beirarrúas tinguidas de follas de outono, percibindo as luces da noite e os xardíns. O conglomerado social da metrópole abre as súas portas ao espectador co ánimo de atrapalo sentimentalmente. Abofé que o fai. Merci pour ce film, Cédric Klapisch.