Diversidade xeomorfolóxica


Comezamos cunha presentación de Nicolás Osante:

1. Un aluvión é un depósito de materiais detríticos, transportado e depositado de xeito transitorio ou permanentemente por unha corrente de auga. Habitualmente, está composto por areas, gravas, arxilas ou limos, acumulándose nas canles das correntes, nas chairas inundables (un dos modelados fluviais característicos é o da chaira aluvialolla nesta presentación outros modelados fluviais-) e nos deltas.

2. Unha foz é un val estreito e profundo, rodeado por paredes casi verticais, excavada polos ríos en terreos calizos.

3. A litosfera é un conxunto máis ou menos ríxido, fragmentado en diversas placas, que forma a superficie sólida do planeta e descansa sobre unha capa plástica, a astenosfera. A litosfera está formada pola códea e unha parte do manto superior terrestre.

4. Unha meseta é unha planicie extensa situada a unha determinada altura sobre o nivel do mar (xeralmente por enriba dos 300 m. de altitude), provocada polas forzas tectónicas e colmatada por sedimentos que proveñen da erosión dos terreos circundantes. Na Península Ibérica, onde se atopa como núcleo vertebrador das unidades do relevo español, conviven formas de relevo tabular e áreas baixas erosionadas polos cursos fluviais.

5. Unha penechaira é unha superficie de erosión de escasos desniveis. A súa monotonía ráchase ás veces pola presenza de montes-illa, formados por rochas moi duras máis resistentes á erosión. Sobre a penechaira, os ríos encáixanse aproveitando as fracturas e fallas do terreo, como ocorre nos Arribes do Douro. Na Península Ibérica, as penechairas zamorano-salmantina e extremeña conforman superficies de erosión sobre rochas paleozoicas con escasas pendentes.

6. O somonte é un terreo ou rexión situado ao pé dunha montaña. O exemplo máis característico na Península Ibérica é a área de transición entre o fondo da depresión do Ebro e os Pirineos, tamén coñecida como Prepireneo; nesta área, unha serie de materiais calcarios depositados en fondo mariño e pregados trala oroxenia alpina, deron lugar a relevos montañosos suaves.

7. O zócolo é unha chaira ou meseta formada na era primaria ou paleozoico como resultado do aplanamento pola erosión de cordilleiras xurdidas nesta era. Os materiais paleozoicos son rochas silíceas: granito, lousa, cuarcita e xistos. Son ríxidas e ante novos empuxes oroxénicos fractúranse ou rompen. Na actualidade, os zócolos son relevos horizontais que ocupan extensas áreas na metade occidental da Península.

8Os macizos antigos son montañas formadas na era terciaria polo novo levantamento dun bloque como consecuencia do movemento oroxénico alpino; son materiais paleozoicos. Estes macizos presentan cumes suaves e arredondados. Na Península, son macizos antigos as serras interiores da Meseta (Sistema Central e Montes de Toledo), o Macizo Galaico e a parte occidental da cordilleira Cantábrica.

9. As cordilleiras de pregamento son grandes elevacións montañosas que xurdiron na oroxénese da era terciaria polo pregamento de materiais sedimentarios calcarios, depositados polo mar na era secundaria. Distínguense dous tipos: – Cordilleiras intermedias, pregamento de materiais depositados nos bordos dos zócolos (Sistema Ibérico e parte oriental da cordilleira Cantábrica). – Cordilleiras alpinas, pregamento de materiais depositados en xeosinclinais ou fosas mariñas longas e profundas (Pireneos e cordilleiras Béticas); teñen fortes pendentes e formas escarpadas.

10. As cuncas sedimentarias ou depresións son zonas afundidas formadas na era terciaria e cheas con sedimentos de calcaria, arxila, arenitos e margas. As concas sedimentarias son de dous tipos: as cuncas sedimentarias formadas polo afundimento dun bloque dun zócolo a causa das presións oroxénicas da era terciaria (depresións das mesetas do Douro, Texo e Guadiana); e as depresións prealpinas, localizadas a ambos lados das cordilleiras alpinas (depresións do Ebro e do Guadalquivir). As cuncas sedimentarias son relevos horizontais ou suavemente inclinados porque non foron afectados por oroxéneses posteriores.

11. A tectónica de placas é unha teoría que, despois dos anos 1960, explicou a deriva continental e outros fenómenos. Segundo a tectónica de placas, a superficie exterior da Terra, chamada cortiza, consiste en aproximadamente dez bloques ou placas ríxidas. As placas non son o mesmo que os continentes; transportan aos continentes tanto como aos solos oceánicos. As placas, que están en constante movemento, son a causa de moita actividade xeolóxica, incluíndo a formación de montañas, volcáns e terremotos. As placas teñen ducias de quilómetros de espesor. Cada placa móvese uns centímetros por ano. As placas sofren tres tipos básicos de movementos: sepáranse unhas doutras; converxen, cunha placa mergullándose por debaixo da outra; e deslízanse unha á beira da outra. Nos tres tipos de movemento, só os bordes das placas se deforman; os seus interiores permanecen relativamente inalterados. Cando as placas se separan, ou diverxen, o material quente do manto ascende a través do oco e solidifícase, formando nova cortiza. Posto que o tamaño da terra é constante, se se forma nova cortiza ao separarse as placas, nalgunha outra parte a cortiza debe estar sendo retirada para compensar as cousas. Isto sucede cando as placas converxen. A placa que se desliza baixo outra afúndese cara ao manto, onde é fundida polo intenso calor. Co tempo, converterase de novo en cortiza. Se as placas que converxen teñen masas terrestres sobre elas, entón a fronteira onde chocan elévase, formando cadeas montañosas. Os Alpes, por exemplo, alzáronse cando Italia se uníu a Europa (xeográficamente, é dicir, non políticamente). No terceiro tipo de movemento, dúas placas deslízanse ou rechinan unha contra a outra, creando unha zona de terremotos. [ver vídeo de Kalipedia]

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s