Xeografía física de Galicia


Cunha superficie de 29.574 km2, Galicia aséntase sobre un substratro xeolóxico paleozoico, que configurou un zócolo fracturado e reactivado pola oroxenia alpina, modelado polo glaciarismo cuaternario e tapizado nas depresións por aluvións arrastrados pola ampla rede fluvial -configurada nunhas pequenas cuncas de drenaxe que se ven alimentadas polas abundantes precipitacións, bastante regularmente distribuidas ao longo do ano-.

A nosa comunidade atópase no recanto noroccidental da Península Ibérica, ten caracteres netamente atlánticos que se degradan a medida que nos desprazamos cara ao interior, posúe unha costa recurtada sobre unha non moi extensa plataforma continental. É unha comunidade onde as paisaxes prístinas se foron perdendo progresivamente, en función dunha antropización crecente que ten modelado unha paisaxe cultural en progresivo deterioro ambiental -de aí a necesidade de protección e salvagarda dos espazos naturais que teñen un valor per se, estética, bioxeográfica e económicamente falando-.

Ameazada polos riscos naturais e provocados pola acción humana, Galicia é terra de contrastes e diversidade, inmersa -como non- nas consecuencias do cambio climático.

“[Das canteiras] que semellan abondar, saca o galego un granito moteado de gris e branco, que usa para todo(…). Un granxeiro precisa un hórreo? Pois constrúeo de granito. Que quere un graneiro para protexer o seu trigo das ratas? Pois faise de sólido granito (…). Garaxes, teitumes dunha soa auga, casiñas e pazos, todo se constrúe con esta bela pedra (…) nos campos, ata os lindeiros, que polo mundo adiante se farían de madeira, son aquí de granito: longas e finas lousas desta pedra, fermosamente cortadas e fincadas na terra, unha despois doutra, van formando muros de pedra. Galicia é a terra do granito.”

J.A. Michener (1968): Iberia, Spanish travels and reflections. Traduc. en J. Arias (1998): Viajeros por Galicia.

“(…) o proceso de eucaliptización non leva só á destrución ou degradación de bosques autóctonos valiosos, senón que tamén afecta a outros elementos do intrincado tapiz da paisaxe coma os pastos e prados, elementos que en moitos casos teñen, ao igoal cas fragas, non só nin principalmente un elevado valor estético, senón un valor adicional de riqueza biolóxica. (…)

Pero hai outras actuacións recentes, aparte da eucaliptización, que teñen provocado ou están a provocar cambios significativos nas paisaxes galegas. Seguramente o máis relevante, xunto co anteriormente sinalado, sexa a concentración parcelaria, e ningún lugar tan exemplar para comprobalo como A Limia, onde esta concentración parcelaria presentada coa patente de corso da modernidade supuxo a destrución do mellor humidal interior da Península Ibérica. Para entendernos, a Lagoa de Antela, na Limia, era o equivalente en auga doce ao que hoxe significa Doñana como marisma emblemática dos humidais litorais europeos. Pero Antela foi desecada para sementar patacas, e o rico tecido paisaxístico que conformaban as sebes de carballos centenarios, as touzas, os prados, as agras e as veigas, foi concienzudamente destrozado. (…)

Hai outras formas de intervención sobre o territorio que tamén presentan un gran impacto paisaxístico negativo baixo a patente da modernidade. É o caso dos parques eólicos. Na segunda metade do século XX, en Galicia fixéronse intervencións para a obtención de enerxía eléctrica que implicaron un gran impacto paisaxístico e ambiental, grandes encoros hidroeléctricos e centrais térmicas asociadas á explotación a ceo aberto de minas de lignito. (…)

Quero, para rematar, facer referencia a outro proceso de degradación paisaxística en marcha, que consiste en encher o territorio costeiro de Galicia de vivendas unifamiliares e adosadas, na contorna das áreas metropolitanas das rías altas (Ferrol-A Coruña) e das Rías Baixas, co resultado da degradación do territorio e co problema engadido do encarecemento dos servizos e dotacións necesarias.”

Carlos Vales Vázquez: “Unha lectura ecolóxica da paisaxe galega”, en “A paisaxe, un patrimonio común” (III Xornadas Internacionais de Cultura Tradicional, Carnota, 2002 -actas publicadas en 2003-).

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s