Transición política


Unha nación transformada económicamente, formada por unha poboación que na súa maioría non vivira a Guerra Civil, que aspiraba a integrarse en Europa dun xeito pleno -Joseph Pérez dixit-, aínda un pouco aletargada no franquismo sociolóxico -preocupado polo benestar económico, non permitindo liberdades políticas-, despertou aquel 20 de novembro de 1975 a un novo período histórico, unha vez que Franco tiña morto.

Estabamos inmersos nun dos máis internacionalmente valorados episodios da nosa historia: a transición á democracia, un espazo de tempo que para moitos autores se extende específicamente entre 1973 e 1977, entre os estertores do franquismo e as primeiras eleccións democráticas, mais que para outros finaliza verdadeiramente coa vitoria do PSOE nas eleccións de outubro de 1982.

Ben narrado por Victoria Prego en “Así se hizo la Transición”, este período é cuestionado por Ferrán Gallego en “El mito de la Transición”. Fronte ao tan resaltado consenso democrático, xurde agora o interese pola mobilización, o combate social [ver fragmento de “Siete días de enero”, de Bardem] , os partidos ilegais, o “pacto de esquencemento” ou “de silencio” evocado por Julián Casanova e Carlos Gil Andrés na súa recente “Historia de España en el siglo XX”.

A Transición estivo controlada desde o poder, desde as elites franquistas que legalizaron o PCE -non sen perigo de asonada militar-, desde un partido do goberno -UCD- que aproveita o carisma de Suárez en eleccións sucesivas, cun totum revolutum de compoñentes -en esencia provenientes do moderantismo tardo-franquista- para resistir os embates da crise económica e o terrorismo.

E finalmente o intento de golpe de Estado produciríase un 23 de febreiro de 1981 -tras a feble condea recibida por parte das autoridades os xa implicados anteriormente na Operación Galaxia-, unha xornada que reforzou definitivamente a democracia, un intre no que se engrandeceu a figura do monarca Juan Carlos I e no que a ruptura co franquismo quedou definitivamente selada.

« A frase máis famosa da transición desde a ditadura á democracia («Todo está atado e ben atado») non a pronunciou ningún dos protagonistas da transición; pronunciouna Franco, o que talvez suxire que Franco foi o verdadeiro protagonista da transición, ou polo menos un dos protagonistas. Todo o mundo lembra esa frase pronunciada o 30 de decembro de 1969 no discurso de fin de ano, e todo o mundo a interpreta como o que é: unha garantía estendida polo ditador aos seus fieis de que logo da súa morte todo continuaría exactamente igual que antes da súa morte ou de que, como dixo o intelectual falanxista Jesús Fueyo, «despois de Franco, as Institucións»; non todo o mundo lembra, en cambio, que sete anos antes Franco pronunciou nun discurso ante unha asemblea de ex combatentes da guerra civil reunidos no cerro de Garabitas unha frase case idéntica (« todo está atado e garantido»), e que naquela ocasión engadiu: «Baixo a garda fiel e insuperable do noso exército». Era unha orde: trala súa morte, a misión do exército consistía en preservar o franquismo. Pero pouco antes de morrer Franco deu aos militares no seu testamento unha orde distinta, e é que obedecesen ao Rei coa mesma lealtade con que o obedeceron a el. Por suposto, nin Franco nin os militares imaxinaban que ambas ordes podían chegar a ser contraditorias e, cando as reformas políticas internaron ao país na democracia demostrando que si o eran, porque o Rei desertaba do franquismo, a maioría dos militares vacilou: debían elixir entre obedecer a primeira orde de Franco, impedindo a democracia pola forza, e obedecer a segunda, aceptando que era contraditoria coa primeira e a anulaba, e aceptando por conseguinte a democracia. »

Javier Cercas: « Anatomía de un instante »

* Observa uns vídeos sobre a transición democrática.

* Moi interesante é tamén, polo que aporta sobre este período, este vídeo de RTVE sobre medio siglo de ETA.

* Escoita a canción de Carlos Cano “La murga de los currelantes”, comprobando a súa letra, como exemplo de canción protesta das tantas que houbo na época. [Ver vídeo]

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s