O sexenio democrático


Velaquí o noso glog sobre o período 1868-1874:

Despois do triunfo da Gloriosa, e tras a curta estadía dun gafe no trono (así aparece calificado Amadeo de Saboia por Eslava Galán na súa historia para escépticos), a primeira experiencia republicana proclamouse en España o 11 de febreiro de 1873, mais a súa biografía foi pouco extensa. As causas hai que buscalas no escaso apoio popular e na falla de auténtico espírito republicano no conxunto da nación; tan só as clases medias urbanas estarían ao servizo do triunfo republicano. No seo do partido republicano coexistían dúas visións que se mantiveron fráxilmente aliadas: a da república unitaria de Castelar, e a federal de Pi i Margall -inspiradora do proxecto de constitución federal que o 17 de xullo de 1873 se presenta ás Cortes e non chegaría a promulgarse, e no que se establecía unha federación de 17 Estados e diversos territorios, cada un dos cales podía elaborar a súa propia Constitución de acordo cos principios da Constitución federal; establecíase ademáis un sistema bicameral no que o Senado sería cámara de representantes dos Estados e territorios, con catro senadores por cada un-.

As primeiras eleccións a Cortes na I República demostraron a debilidade do sistema que se viña de inaugurar. Radicais, monárquicos, carlistas e alfonsinos, incluso a Asociación Internacional de Traballadores (AIT), pediron a abstención. Apenas un 40% do censo de máis de catro millóns de persoas exerceu o seu dereito ao voto, o que levaría a un triunfo maioritario dos republicanos federalistas (343 dos 380 posibles); configurouse nesas Cortes a diferencia de inquedanzas entre benévolos (por así dicilo, á dereita do panorama republicano: Salmerón e Castelar) e intransixentes (Orense), máis extremistas; unha terceira tendencia, entrambos grupos, era a federalista de Pi i Margall.

<p style=”font:bold 23px/24px arial, sans-serif;letter-

Para a súa desgraza a República houbo de enfrontarse a conflitos internos: a continuidade da terceira guerra carlista e da sublevación colonial en Cuba, ademáis da sublevación cantonalista no interior, sur e leste peninsular. Este último conxugou os desexos descentralizadores cos revolucionarios das masas de obreiros e campesiños, sin que na meirande parte dos casos fosen da man. A partir de setembro de 1873, Castelar foi nomeado presidente dunha república agonizante, que tiña por único obxectivo o restablecemento da orde con apoio das forzas militares. Derrotado Castelar nunha cuestión de confianza, e reabertas as Cortes en xaneiro de 1874, o xeneral Pavía entrou no Congreso e isto deu pé á última fase do Sexenio democrático: a república presidencialista co goberno do xeneral Serrano, antes da Restauración da monarquía borbónica.

“Queridos correlixionarios: Non basta que conmemoremos a República de 1873; é preciso que nos sirva de lección e ensino. Se incorrésemos mañá nos mesmos erros que entón, recolleriamos os mesmos froitos: a República pasaría outra vez sobre a nación como unha tempestade de verán. Recordemos, lembremos aqueles días.

O día 11 de Febreiro de 1873 ocorreron en España gravísimos acontecementos. Un rei, dous anos antes elixido polas Cortes, recoñecéndose impotente para resistir ás ondaxes dos partidos, abdicou por si e polos seus fillos. Reuníronse nunha soa Asemblea o Congreso e o Senado, admitiron a renuncia do rei, despedírono cortesmente e proclamaron a República.

Veu a República oportunamente? Non; veu a deshora, viría oportunamente se a tivesen establecido as Cortes de 1869; veu cando, fatigada a nación por cinco anos de loitas, estaba máis sedenta de repouso que de novos ensaios; veu cando ardía a guerra civil no Norte de España e na illa de Cuba; veu cando estaba exhausto o Tesouro, tan exhausto, que os radicais deberan xa suspender o pago regular dos intereses da débeda. O Goberno da nacente República non puido cumprir as promesas que na oposición fixera: non puido nin reducir o exército, nin abolir as quintas, nin diminuír os gastos que ía agravando a guerra. Isto, polo pronto, acredita que non son sempre beneficiosos os cambios nin aínda para os que máis os anceian.

Aínda por riba, o primeiro goberno que se creou compoñíase de federais e progresistas, de progresistas que eran onte ministros do rei e hoxe ministros da República. Poderán ser boas as coalicións para destruír; para construír, coñezo por propia experiencia, que son detestables. Perdiamos o tempo en cuestións frívolas, pasabamos ás veces horas discutindo se a tal ou cal provincia habiamos de mandar un gobernador federal ó un gobernador progresista. Isto, polo menos, proba que non son sempre boas nin aceptables as coalicións.

Os progresistas obraron connosco de mala fe. Trece días logo de proclamada a República promovían unha crise no seo do Gabinete. Fundábana en que o Goberno, pola heteroxeneidade dos seus elementos, non podía obrar coa rapidez que as circunstancias esixían e en que nós non determinaramos os límites do noso federalismo. En balde diciámoslles que, non a nós, senón ás futuras Cortes Constituíntes correspondía marcalos; insistían en levar a crise á as Cortes, dicindo hipócritamente que non podía menos de resolverlla no noso favor posto que era racional e lóxico que rexesen a República os republicanos.

Tan hipócritamente falaban, que ao outro día atopamos invadido o ministerio da Gobernación por catrocentos gardas civís, o pazo do Congreso ocupado por un ó dous batallóns de liña, as cancelas do vestíbulo gardadas por centinelas coa baioneta na boca dos fusís. […]”

Francisco Pi i Margall: Discurso celebrado no café de Oriente de Madrid con motivo do 18º aniversario da I República, publicado por “El Nuevo Régimen” (semanario federal), o 18 de febreiro de 1891.

O finiquito á I República deullo o xeneral Pavía, que ocupou os puntos neurálxicos da cidade de Madrid naquela mañá de 3 de xaneiro de 1874, despois de perdida unha moción de confianza polo goberno de Castelar. Foi entón cando algúns gardas civís entraron no hemiciclo do Congreso dos Deputados e se produciu a liquidación da experiencia republicana. Aquela mañá viviuna así Pérez Galdós:

“Canso de correr en tonto polas rúas, onde non vía máis que tropas fríamente en liña e inactivas, sen ver asomar por nengunha parte a faciana iracunda do pobo; asqueado do indigno suceso histórico que chegou ao brutal consummatum sen dignidade pola parte ofendida nin arrogancia por parte dos asasinos da República, fun á miña casa coa esperanza de que un soño profundo afogase o meu desalento tristísimo e endozase a miña amargura …Pero os meus nervos opuxéronse feramente a que durmise…Nas rúas non advertín o menor síntoma de inquedanza nin emoción e todo o mundo nas ocupacións habituais de cada día”.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s