Dous sartegos e un crismón


 

O proceso de creación das imaxes cristiás, asociadas inicialmente a iconografías grecorromanas ás que se dota dun novo significado, acada unha importante difusión coa plasmación de historias de salvación nos frontais dos sartegos paleocristiáns. Cun nivel técnico inferior ao relevo clásico, estas historias pretenden sensibilizar ao fiel de cara a ter exemplos a seguir, que soen estar indistintamente extractados do Antigo e o Novo Testamento.

O sartego dogmático, do século IV, ten un frontal con dous rexistros dispostos en friso continuo. Nel afírmase plásticamente o triunfo da Trinidade despois do Concilio de Nicea (325) e elúdense os temas do xuizo e a condea de Cristo, pois os que cren en Deus serán salvados e o xuizo só afecta aos paganos. No rexistro superior observamos, de esquerda a dereita: a creación de Eva -coa Trinidade detrás (o Pai é con frecuencia invocado como ancián e barbado, o Fillo/Logos é xove e imberbe)-, o pecado orixinal -con Cristo en medio, á beira dun carneiro que simboliza que El mesmo será obxecto de sacrificio-, o medallón funerario coa imaxe do matrimonio do que os restos se atopan no sartego, Cristo taumaturgo cunha vara nas vodas de Canaá -convertendo a auga das tinaxas en viño-, a representación do milagre dos panes e dos peixes -pousando Cristo as mans sobre os cestos que levan os apóstolos-, e a resurrección de Lázaro -con María Magdalena, irmán do resucitado, agradecendo o milagre-. No rexistro inferior, de esquerda a dereita, observamos os seguintes temas: a Epifanía -cos Reis Magos tocados con gorros frixios característicos dos persas; ben parece que detrás da imaxe sedente da Virxe María se dispón o seu home, Xosé-, Cristo curando a un cego de nacemento, Daniel no foxo dos leóns -imaxe do Antigo Testamento que é prefiguración da resurrección e salvación de Cristo-, a negación de Pedro -co símbolo parlante do galo, que denota a idea de penitencia e arrepentemento-, o prendemento de Pedro e Moisés-Pedro facendo manar auga da rocha de Horeb -co paralelismo creado entre Antigo e Novo Testamento, pois Pedro é o receptor da nova Lei das mans de Cristo, mentres Moisés recibía a antiga Lei de mans de Yahvé-.

En torno ao 359 esculpíuse o sartego de Junius Bassus, que tamén inclúe un frontal con dous rexistros, esta vez cobixados baixo arquitecturas clásicas (alinteladas no nivel superior, abovedadas e con tímpanos no inferior) e con figuras de maior volume, aportando un aire clasicista máis evidente, incluso no tratamento dos pregados. No rexistro superior descubrimos os seguintes temas: o sacrificio de Isaac -exemplo de salvación e prefiguración da morte de Cristo-, o prendemento de Pedro -símbolo de que a Igrexa é institución mediadora entre o home e Deus-, Cristo doutor -un xove imberbe entronizado coa nova Lei, á beira dos apóstolos, cunha representación de Atlas sosténdoo-, o prendemento de Cristo, Cristo ante Pilatos -a figura da xarra de auga evoca a Paixón-. No rexistro inferior, tamén de esquerda a dereita, distinguimos: Xob coas pernas cheas de úlceras diante da súa muller chorando e outro familar -exemplo de salvación e prefiguración da Paixón-, o pecado orixinal -unha das escasas escenas nas que aparecen toscamente representados os espidos tan habituais no relevo clásico-, a entrada de Cristo en Xerusalén -inicio da Paixón-, Daniel no foxo dos leóns -prefiguración da resurrección de Cristo-, e o prendemento de Pablo -símbolo da instauración da Igrexa con carácter universal-.

O crismón, xurdido inicialmente para abreviar o nome de Xesucristo ou Cristo (XPISTOS en grego), converterase a comezos do século IV no símbolo de Cristo. No “lábaro de Constantino” (bandeira na que había unha asta sobre a que se extendía unha coroa na que ían as letras gregas “ro” (P) e “x” (X), segundo o relato de Eusebio de Cesarea) realizado para vencer a Maxencio na batalla de Ponte Milvio (312) xa figura o sinal que despois se acuñará como monograma de Cristo. Tamén a comezos do século IV se engaden a este monograma as letras gregas alfa e omega para identificar a denominación que a Cristo se lle concede no Apocalipse de San Xoan.

O crismón de Quiroga atopábase facendo de ara no altar maior da igrexa de Nosa Señora da Ermida, parroquia do concello de Quiroga, sendo levada ao Museo Diocesano de Lugo en 1925. Trátase dun disco de mármore gris veteado, de 95 cm. de diámetro e 6 cm. de grosor, co crismón no centro, rodeado dunha inscripción ensartada en perlas, cun texto epigráfico que di: “AURUM VILE TIBI EST ARGENTI PONDERA CEDANT / PLUS EST QUOD PROPIA FELICITATE NITES” (“O ouro é vil para ti, as riquezas de prata abátense, máis es o que brilas pola túa propia felicidade”). O crismón de Quiroga debeu ser feito cara ao ano 400 ou comezos do século V. Tense considerado con tres posibles funcións: adorno da fachada dunha igrexa paleocristiá, mesa de altar ou dedicación dunha igrexa ou mesa de ofrendas.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s