Espazos urbanos


Se no conxunto do planeta Terra a poboación urbana supera xa en porcentaxe á poboación rural, nos países desenvolvidos a urbanización é aínda máis notoria. Case 8 de cada 10 españois, segundo estimacións de 2005, son contabilizados como poboación urbana, se ben este concepto debe ir xa máis alá dos criterios de funcionalidade e administrativos (importantes, sen dúbida, como amosa o dato de que a 1 de xaneiro de 2006 só 3 dos 20 núcleos máis habitados do Estado español non sexan capitais de provincia), e sobre todo dos criterios cuantitativos censais (calquera municipio con máis de 10.000 habitantes en España pode ser considerado urbano), para abranguer novos conceptos como o de “cidade difusa” ou “rexión urbana”, máis adaptados a un territorio no que resulta imposible delimitar con claridade onde rematan as periferias urbanas e comeza o mundo rural.

Sistema urbano español
Segundo a importancia de cada unha das cidades dentro do sistema urbano español, pódense englobar nalgún dos seguintes niveis xerárquicos:
Metrópoles nacionais
Madrid e Barcelona son as dúas únicas cidades que teñen consideración de metrópoles nacionais. Teñen un maior peso demográfico, conforman extensas áreas metropolitanas e englóbanse entre as principais urbes europeas e mundiais. Como cabezas do sistema urbano español teñen unha serie de características que as diferencian do resto:
– Concentran a maior parte das sedes de grandes empresas, o que as sitúa como centros de toma de decisións empresariais.
– Teñen unha gran diversificación económica con prestacións moi especializadas, como os servizos financeiros e os servizos ás empresas, e concentran as principais empresas dedicadas aos sectores máis punteiros, como a alta tecnoloxía.
– Posúen unha densa rede de transportes e comunicacións que lles permite comunicarse de forma rápida co resto do sistema urbano español, europeo e mundial.
– Madrid, como capital do Estado, é ademais un importante centro administrativo e de toma de decisións de carácter político.
Metrópoles rexionais
Coinciden coas cidades que teñen entre 300.000 e 1.000.000 de habitantes. Entre elas atópanse importantes centros económicos como Valencia, Sevilla, Zaragoza, Málaga, Bilbao e Las Palmas de Gran Canaria.
Estas cidades manteñen importantes fluxos coas metrópolis nacionais a través dunha densa rede de transportes, e teñen unha forte influencia sobre o resto da súa rexión. Son o eixo económico das súas Comunidades Autónomas, concentrando importantes industrias e servizos moi produtivos, como o comercio e os servizos financeiros. Algunhas destas cidades son, ademais, importantes centros administrativos, pois cumpren funcións sanitarias, educativas e culturais, e contan coa presenza de institucións autonómicas. Tamén poden ser importantes centros turísticos, como Málaga ou Valencia.
Submetrópoles rexionais
Neste terceiro nivel aparecen un bo número de cidades que superan os 200.000 habitantes. Manteñen importantes fluxos coas metrópoles nacionais e rexionais e actúan como centros de servizos das súas provincias e áreas de influencia máis próximas. Destacan Vigo, San Sebastián, Xixón, Oviedo, Granada ou Alacante.
Outras cidades
O resto de cidades medias e pequenas cumpren distintas funcións terciarias, sobre todo comerciais, de carácter provincial. Algunhas delas creceron debido á súa evolución como centros industriais.”

Fonte: www.kalipedia.com

* As áreas urbanas españolas teñen moi diversas funcións, entre as que cabe salientar as económicas, administrativas e culturais. Algunas cidades como Cáceres, Santiago de Compostela ou Salamanca, debido á importancia do seu legado histórico, acadaron a calificación de cidades patrimonio da humanidade:

Segundo as conclusións do Atlas Estatístico das Áreas Urbanas de España 2006, realizado polo Ministerio da Vivenda, “España consolida o seu carácter urbano. O 80 por cento da poboación ocupa o 20 por cento da superficie total de España.
A localización e distribución das áreas urbanas mostra unha tendencia á concentración no interior peninsular ao redor de escasos núcleos (Madrid, Zaragoza, Sevilla,…) e a unha litoralización do fenómeno urbano.
Respecto da ocupación de chan (unha das novidades nesta edición do Atlas respecto das de 2000 e 2004), se se toma como referencia o período 1987-2000, podemos observar como hai cidades cuxa superficie creceu máis da metade do que ata entón ocupaban: así, por exemplo, a área urbana de Murcia creceu máis dun 78 %, a de Alacante-Elxe fíxoo máis do 67 % e a de Madrid case o 50 %.
Máis da metade da poboación española migrou nalgún momento da súa vida, e atópase residindo nun municipio distinto do que naceu.
O principal destino da poboación estranxeira son as Grandes Áreas Urbanas (onde se concentran máis de 3,5 millóns de estranxeiros). Con todo, son as Pequenas Áreas Urbanas as que presentan uns maiores niveis de concentración con algúns datos rechamantes, sobre todo en áreas costeiro-turísticas. A maior concentración de poboación envellecida atópase nas áreas non urbanas, mostrando os efectos da emigración histórica cara a áreas urbanas.
En canto ás vivendas constátase a existencia dunha elevada proporción de vivendas secundarias e baleiras en España, por encima do 30% do conxunto de vivendas familiares. Así mesmo, destaca a crónica diminución a que aparece sometido, logo dos anos cincuenta do pasado século, o conxunto de vivendas de aluguer en España.
En canto aos fogares, asistimos a un descenso continuado do seu tamaño generalizable para todas as comunidades españolas. No ano 1960 o tamaño medio do fogar español era de 4 membros. En 2001 o tamaño medio pasou a 2,85 membros por fogar, aínda superior á media europea que está ao redor de 2,4 membros para ese ano.
A información referente a estrutura e concentración da propiedade do chan sen edificar é outra das novidades que se incorpora por primeira vez ao Atlas. Así, conclúese que en Murcia, As Palmas e Madrid é onde as dez principais persoas físicas teñen unha maior extensión de chan urbano non edificado.”

* Le un interesante artigo publicado en Geocrítica sobre o uso de Google Earth para recoñecer diferentes tramas urbanas.

* Aproxímate ao comentario dos planos urbanos e a evolución urbanística a partir deste material do Proxecto Terra sobre Santiago de Compostela.
* Canto aos problemas actuais das cidades, convén fixarse en aspectos como o abastecemento enerxético e a potenciación de enerxías renovables para combatir o cambio climático desde ámbitos locais, os problemas de abastecemento de auga nas cidades españolas, a sostibilidade urbana, a contaminación atmosférica e acústica ou a especulación do solo urbano.

* Le os seguintes documentos e realiza unha síntese dos principais problemas das cidades españolas na actualidade:

– Consulta a web da Red Española de Ciudades por el Clima para ver exemplos de boas prácticas canto ó uso eficiente dos recursos enerxéticos e do transporte.

– Achégate á información que Hispagua ofrece sobre as principais empresas de abastecemento de augas no ámbito municipal español e un artigo publicado en Geocrítica sobre o abastecemento de auga na cidade de A Coruña.

– Consulta o artigo “Cara a unha cidade verde”, da revista Consumer, sobre a sostibilidade urbana.

– Resume un artigo de El País sobre a contaminación atmosférica nas cidades españolas.

– Le un artigo da revista Consumer sobre a contaminación acústica e os seus efectos.

– Resume un artigo de El País sobre a especulación do solo nas cidades españolas.

– Consulta a web do Ministerio de Vivienda para informarte das actuais políticas urbanísticas, a Lei do Solo e axudas para que os xoves accedan ás súas primeiras vivendas.

** Visualiza un documento sobre imaxes urbanas e tramas comentadas.

*** Consulta o vocabulario de Xeografía Urbana deste tema.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s