As arpías posúen corpo de paxaro, poutas afiadas e faciana de muller. En grego, o seu nome significa as ”rapaces”, raptan  aos nenos e as almas dos defuntos. En Silos aparecen con cornos; gardan a árbore da vida, cun xesto de vixiancia permanente. Virxilio xa as tiña situadas á entrada dos infernos.

Tamén tiñan corpo de ave e cabeza de muller as sereas, representadas así xa na cerámica ática do século VI a.C. Frecuentemente se teñen confundido nas representacións unhas e outras. As sereas, que empezan a aparecer no Medievo tamén na súa versión de mulleres-peixe, poden aparecer coas ás recollidas ou estendidas; en Silos locen cabeleira ondulante ou tapada cun pano, e son claro símbolo da voluptuosidade; cando se atopan atrapadas por ligaduras vexetais simbolizan as almas encadeadas.

Os capiteis do claustro de Silos tamén acollen esfinxes de cabeza feminina, corpo de león e ás de águia; grifos con cabeza de león e corpo de águia; centauros híbridos de home e cabalo; quimeras, dragóns,…

A natureza humana e divina refúxiase nos machóns das esquinas; alí dubida Santo Tomás metendo a man na chaga do costado dun Cristo xerárquicamente potenciado; alí acompañan a Xesús os discípulos camiño de Emaús; alí se produce a resurrección de Cristo diante de durmidos soldados con cotas de malla medieval, alí se expresa o fervor do claustro diante da sombra alongada do ciprés ao que tiña cantado Gerardo Diego hai 75 anos.

Un dos máis ricos conxuntos monásticos de Castela alberga tamén unha das coleccións máis completas de relevos e capiteis románicos.

Vindo de Le Puy [ver mapa do Camiño], despois de pasar por Conques, case 200 km despois, o pelegrín chega a Moissac, e repousa diante da fachada sur da basílica de San Pedro. Atópase de fronte co Apocalipse de San Xoan, coa visión do trono establecido no ceo, con Cristo sentado (Apocalipse, 4.2), rodeado de vintecatro tronos nos que sentan vintecatro anciáns (Apocalipse, 4.4) vestidos con túnicas brancas. Cristo en maxestade (Maiestas Domini) preside a escena acompañado polo Tetramorfos (a representación escultórica dos catro evanxelistas baixo as súas formas de home -San Mateo-, touro -San Lucas-, león -San Marcos- e águia -San Xoan-) e os 24 anciáns que, simétricamente distribuidos en tres rexistros, volven as súas cabezas cara ao centro do tímpano, onde se atopa Cristo hierático e entronizado. Dous anxos serafíns, con cartelas e expresións beatíficas, de dimensións case divinas e formas alongadas, ocupan o espazo entre os anciáns e os evanxelistas.

Cristo Xuiz, coa Biblia na súa man esquerda e bendecindo coa man dereita, en posición vertical e con expresión hierática, aparece coroado e rodeado por unha mandorla mística estrelada, continuando coa súa verticalidade a liña sinalada polo parteluz -no que se dispoñen tres parellas de leóns rampantes transversalmente (para algúns relacionados con Cristo, para outras interpretacións relacionados co mal)-.

En conxunto, as pregas dos representados son esquemáticas, acentuándose as liñas paralelas en horizontal e os zigzags que denotan un desinterese polo naturalismo. Outra mostra de antinaturalismo percibímola na disposición dos pés en V dos distintos personaxes, ademais da escasa profundidade do conxunto, cunha clara xerarquía de dimensións por parte da divinidade, fronte á pequenez dos anciáns.

O conxunto do tímpano complétase cun lintel no que se representan rodas de lume que simbolizan o lume infernal do Apocalipse. Nas xambas recréanse ondas de perfil dentado e sitúanse as alongadas figuras de San Pedro e Isaías.

A iconografía románica alcanza en Moissac a súa función máis expresiva e simbólica: as imaxes envían unha mensaxe e encarnan un poder sobrenatural, encargándose de expresar a omnipotencia divina. Dun xeito sinxelo, o artista anónimo que esculpiu a fachada meridional da basílica entre 1120 e 1135, ocupando un espazo que na base do lintel acada case 6 m. de ancho, plasma unha escena típica da iconografía románica. As archivoltas que acollen esta escena de clara adaptación ao marco están marcadas por unha decoración vexetal tamén moi esquematizada.

Velaí vos deixamos, en imaxes, unha serie de significados simbólicos que conteñen os templos románicos. Actuemos como laboratores que aprenden da imaxe esculpida ou -neste caso- impresa:

Sempre podemos dubidar daquela aseveración de Eslava Galán cando contaba que “un esquío que se propuxese aparecer no libro Guinness dos récords podía atravesar o país saltando de árbore en árbore, sen tocar terra máis que para recoller algunha que outra gulosa noz”. Segundo este panorama da antigüidade ibérica, a nosa xeografía estaría chea de aciñeirais, sobreirais e carballeiras, e hoxe ben temos a sensación de que apenas restan.

A superficie forestal en España está en torno aos 18 millóns de hectáreas; un pouco máis da terceira parte (35,9%) da superficie total é forestal. Pero tamén é certo que ocupamos o 13º posto en Europa canto á superficie forestal por cada 1000 habitantes (en España é un total de 408 Ha/hab, segundo informa a FAO), moi lonxe de países nórdicos como Finlandia, Suecia, Noruega, Estonia e Letonia -nos que a superficie forestal por habitante sempre rebasa as 1000 Ha.

Sen embargo, segundo o informe “Situación de los bosques y del sector forestal en España” que se ven de facer público no V Congreso Forestal Español de Ávila, no noso Estado hai uns 17.804 millóns de árbores (isto supón case 400 árbores per cápita); máis de 10.000 millóns de exemplares novos foron plantados desde 1975. A intensa reforestación en España é consecuencia da transformación de múltiples áreas agrícolas e gandeiras por mor das estratexias forzadas pola Política Agraria Común (PAC). Xunto con China -seguindo datos da FAO- somos o segundo país máis reforestador do mundo.

E todo isto a pesares dos lumes forestais, que detraeron unha media de máis de 94.000 Ha anuais de superficie arborada no período 1975-1995, e seguiron a devastar unha media de 34.000 Ha anuais entre 1995 e 2005: a frioleira de máis de 2 millóns de Ha. en 30 anos.

Estes datos non deben esconder outro ben significativo: a metade da superficie forestal española está desarborada. Especies como os carballos e as sabiñas son as especialmente ameazadas canto á súa conservación.

Consulta o Informe sobre a Situación dos Bosques no mundo 2009, elaborado pola FAO.

Les cartes topographiques sont des cartes réalisées à haute échelle, tandis que 1 cm dans la carte vient à être 250-500 m dans la réalité. Ça veut dire que la quantité des informations qui nous offre la carte est très grande sur une petite surface de la terre: des chemins, des routes, des villages, la végétation, les fleuves, des courbes de niveau qui nous parlent de l’altitude du rélief (ce sont des lignes qui unissent touts les points qui sont à la même altitude); elles nous permettent de savoir la pente du terrain et faire un profil topographique. Dans l’Espagne, le préposé de faire la carte topographique est l’ Instituto Geográfico Nacional. Tu peux consulter dans la web les cartes topographiques en PDF et travailler avec elles.

Mais maintenant nous allons faire une preuve sur la web www.heywhatsthat.com pour réaliser des profils topographiques. On peut voir deux exemples de profils de la carte de La Corogne (nº 21) ici:

 Tu peux t’aider de cette annotation sur un blog de sociales pour apprendre a faire des profils topographiques. Tu vas prendre le nombre de la carte, sa dénomination, les coordonnées géographiques à l’extrême de la feuille, les plus hauts sommets et sa localisation, les rivières et fleuves principales et encore les rías de cette carte. Après, tu renvoies ta documentation sur la salle virtuelle.

Pour finir, on va voir un autre profil plus long, en traversant la péninsule de Nord à Sud:

 Seguindo a Capel Molina, observamos dous dominios climáticos fundamentais en España: 

“a) Temperado-cálido ou mediterráneo (subtropical), ligado ao “Gran Sur”, ou sexa, grande parte de España peninsular, ao sur do paralelo 39º, Baleares, e costas mediterráneas, do que o trazo máis característico e específicamente mediterráneo é a aridez estival, aínda que con matices.

b) Temperado-frío, ligado ao extremo septentrional peninsular, observándose dúas categorías: subtipo oceánico, ligado a unha estreita franxa costeira que engloba Galicia, Asturias, Santander, País Vasco, Navarra atlántica, Pirineos occidentais e vertente do Pirineo oriental, e do que o trazo máis característico van ser as precipitacións abundantes e a presenza de choivas estivais, aínda que con matices, incluso con algún mes árido nalgunhas comarcas, e en cambio noutras danse as máximas choivas; subtipo continental, que englobaría ambas submesetas e depresión do Ebro, ou sexa, case 2/3 do territorio español peninsular.”

José Jaime Capel Molina: Os climas de España.

Atendendo á súa clasificación, este autor sinala ata 11 variedades climáticas no territorio peninsular e balear. Para esta clasificación, o autor sigue as recomendacións da OMM (Organización Meteorolóxica Mundial), que recomenda cando menos a consideración dun período de 30 anos para falar das características dun clima. Seguindo a Manuel Toharia, diremos que o clima “é como unha especie de radiografía a longo prazo do tempo de todos os días; unha especie de promedio do tempo, que eliminaría os datos máis extremos a longo prazo, proporcionando deste xeito unha medida da “normalidade” dese tempo.”

Noutras clasificacións máis sinxelas podemos considerar a existencia en España de catro variedades climáticas elementais: a oceánica -no tercio norte- correspondente á España húmida; a mediterránea, moi matizada pola latitude ou a proximidade ou lonxanía ao mar; a variedade de clima de montaña, que matiza as características continentais dos espazos mediterráneos e oceánicos a partir de certa altitude; a variedade do clima de Canarias, ubicado en latitudes subtropicais, permanentemente suave e sometida nas caras septentrionais á influencia dos ventos alisios.

Na clasificación do IGN que enlazamos ao comezo desta entrada incluso se fai referencia exclusivamente a dous tipos de climas esenciais en España: o temperado mediterráneo (que inclúe as variantes oceánica e de montaña) e o subtropical canario. A escala pequena, en efecto, o noso Estado pasa por pertencer á área mediterránea e limitar coa área meridional oceánica da Europa temperada.

* Consulta un esquema para o comentario dun climograma.

Baixo un ceo de chumbo que esparxe choiva inmisericorde despedimos a Rodin en A Coruña. Temos observado na exposición do Kiosko Alfonso os corpos tensos e estirados do escultor, en barro, xeso, mármore e bronce, as figuras loitando por escapar da masa orixinaria que as aprisiona: sereas, faunas, ninfas e deusas… Temos admirado ao orgulloso Balzac espido ou embutido dentro do seu gabán, témonos rendido diante dos desproporcionados pés de Adán, comprobamos a estrutura da Porta do Inferno de inspiración literaria. Os bustos dos poetas e pintores simbolistas abríronnos un percorrido no que nos chamaron a atención, unha vez máis, os fragmentos do corpo humano separados do conxunto e cheos de significado (A catedral, Home que camiña), á beira dos esbozos para o grupo monumental dos Burgueses de Calais.

A mirada sentiuse complacida diante da Idade de Bronce, o único espido que nos amosou serenidade, que nos solazou na súa contemplación; é un espido clásico, un apolíneo varón de corpo praxiteliano, completamente fiel á natureza.

“A preocupación de Rodin por dar un novo énfase aos valores plásticos, por tratar o corpo sobre todo como unha entidade volumétrica, constitúe o seu principal logro, que requería a deconstrución da figura humana. Paradóxicamente, este proceso de fragmentación, que implicaba desmantelar a idea da escultura como unha disciplina ao servizo do corpo como un todo intacto e completo, servíu únicamente para redirixir a atención á integridade de cada un dos seus compoñentes, como se cada membro individual poidese representar a plenitude do conxunto.”

Tom Flynn: “O corpo na escultura”.

Unha grande cunca dodecagonal acolle aos doce leóns surtidores que ocupan o centro do patio no Pazo dos Leóns da Alhambra (o outeiro vermello). No bordo da cunca lense aqueles versos de Ibn Zamrak: “En apariencia, auga e mármore parecen confundirse, / sen que saibamos cal de ambos se escorre./  Non ves como a auga se derrama na cunca, /mais os seus canos escóndena deseguida? / É un amante do que as pálpebras sobordan bágoas, /bágoas que esconde por medo a un delator.”

As bágoas levaron carbonato cálcico ao mármore branco das figuras que representaron ás doce tribos de Israel, símbolos zodiacais nunha fonte orixinaria de vida que derrama a súa auga nos catro ríos do Paraíso (as catro canles do Patio dos Leóns evocan os ríos Pisón, Guixón, Tigris e Éufrates citados no libro da Xénese). Probablemente os leóns procedan da casa do visir e poeta xudeu Yusuf Ibn Nagrela, e fosen realizados no século XI, aínda que a cunca se construíu entre 1362 y 1391, no segundo periodo do reinado de Mohamed V. Desde o momento en que se creou a cunca tiveron que adquirir o significado de guerreiros protectores do sultán.

Despois de moitos anos expostos á intemperie, os leóns están a restaurarse, nun proceso que se iniciou en 2007 e debe concluir en 2010. Como se pode apreciar na fotografía aportada por www.elpais.com, as faccións das facianas e as orellas son as partes máis afectadas polo deterioro temporal, e o escáner láser en 3D desvelounos a forma orixinaria destas figuras:

“Pasamos baixo unha bóveda mourisca, belamente arqueada, para saír ao renomeado Patio dos Leóns. Nengunha outra parte da Alhambra dá idea máis completa da súa beleza orixinal que este patio, porque é o lugar que sofreu menos -case nada, por certo- os rigores da fatal acción do tempo. Álzase no centro a fonte a que tanta celebridade deron a fábula, a poesía e os cantares. As súas cuncas de alabastro non cesaron de esparxer pingas diamantinas, e os doce leóns que as sosteñen, e que dan nome a este incomparable lugar, aínda botan chorros cristalinos, como na idade de Boabdil. Estes leóns non merecen positivamente a fama que alcanzaron: están pobremente esculpidos, acaso traballo realizado baixo o peso das cadeas por algún cautivo cristián. O patio aparece sementado de leitos de flores, cos que sustituiron os franceses -rara proba de mal gusto nesa nación- as antigas baldosas de ladrillos. (…)

Nunha beira do Patio dos Leóns , un magnífico portal abre entrada á Galería dos Abencerraxes, que debe o nome á ilustre linaxe de valentes cabaleiros que aquí sofreron pérfida matanza. Aléntanse dúbidas sobre a veracidade do suceso. O noso cicerone, Mateo, sinalounos a portela por onde foron levados os abencerraxes, un a un, ao Patio dos Leóns, e a fonte de branquísimo mármore que hai no centro da galería, ao pé da que os degolaron. Tamén nos amosou uns sinais vermellos no chan, manchas de sangue que, segundo a crenza popular, non poden borrarse a pesares dos esforzos despregados para logralo.”

Washington Irving:    “Contos da Alhambra”

Pour une Espagne habituée à émigrer, la décennie des 90 a apporté un changement drastique de scène. À partir de 1997, la croissance sans des précédents de l’immigration a fait évidente qu’un cycle avait conclu. L’Espagne émigrante se mettait à être, sans tournée derrière possible, pays d’accueil. Le décollage de l’immigration s’est produit dans une très courte période du temps et de manière accélérée. Entre la fin de 1997 et de 2005, le nombre d’étrangers résidants en Espagne s’est multiplié par cinq, dans un contexte d’expansion économique et de stagnation démographique. En 2008, plus de 5 millions d’immigrants habitent en Espagne, ce que suppose le 11,4% de la population totale. Ce pourcentage est comparé à celui-là des pays de notre environnement, qui ont plus d’expérience dans la gestion de la diversité. Les immigrants sont plus nombreux à Balears, Comunitat Valenciana et Comunidad de Madrid, comme on voit sur la carte et le tableau adjoint procédent de l’INE:

“De todas partes llegan sobres de nostalgia narrando cómo hay que empezar desde cero, navegar por idiomas que apenas son afluentes, construirse algún sitio en cualquier sitio,
a veces, lindas veces, con manos solidarias, y otras, amargas veces, recibiendo en la nuca
la mirada xenófoba.”

Mario Benedetti

Récemment, Ángeles Caso vient de gagner le Premio Planeta avec son roman Contra el viento, en racontant l’histoire d’une femme immigrée qui prend de l’amitié avec une autre espagnole… On va lire le roman!.

“Et, enfin, le sujet des femmes. Elle avait entendu raconter que dans les pays de l’Europe beacoup de femmes étudiaient de la même façon que les hommes, et encore elles arrivaient à être professionnelles qu’on ne pouvait pas imaginer à Cap-Vert. En Italie et au Portugal il y avait beaucoup de doctoresses, pour ce qu’elle savait; si Sâo voudrait être doctoresse ça serait bizarre, étonnant, mais pas négatif. Elle n’arrivait pas a comprendre bien comme pourrait être la vie de doctoresse. Elle se demandait si elle trouverait des hommes qui voulaient être avec une femme si savante, et comme elle ferait avec des enfants quand elle les aurait. Mais elle acceptait que le fait de qu’elle n’arrivait pas à l’imaginer ne signifiait pas que ça n’était pas possible.”

Ángeles Caso: “Contre le vent”.

No islam proibiuse a representación física da divinidade. A natureza artística do Islam é iconoclasta e anicónica, polo que as súas formas tenden á estilización e ao antinaturalismo.
O baleiro antropomórfico na figuración foi sustituido por un notable desenvolvemento das decoracións xeométricas. A cultura islámica ten demostrado ser a máis brillante no uso do diseño xeométrico con fins artísticos. Os artistas, sobre todo aqueles que traballaban con materiais como o xeso, os tecidos e a madeira, preferían para ornamentar formas abstractas e repetitivas . Os diseños abstractos decoraban fachadas arquitectónicas, paramentos con lacería, solos de azulexo, cubertas de libros e arquetas de marfín.
Deixando a unha beira a decoración epigráfica (a caligrafía ou arte da escritura bela), dúas temáticas centraron a decoración islámica: o ataurique e as formas xeométricas. O ataurique, baseado en pólas inxeniosamente entrelazadas, parece provir do uso decorativo que se facía das follas de acanto e as vides na zona do Mediterráneo oriental antes da chegada do islam. Co tempo, o ataurique foise facendo máis abstracto e desnaturalizado. Tamén existía nos primeiros tempos do islam unha decoración máis estrictamente lineal e xeométrica, que seguía os diseños gregos e romanos e os ampliaba, con formas octogonais e de estrela que tiñan sido utilizadas desde os primeiros tempos.

O espírito occidental, cando tivo ocasión, deixouse cautivar por estas ornamentacións. En 1479, Gentile Bellini, un dos grandes pintores venecianos daquel tempo, foi enviado a Estambul diante dunha petición do sultán Mehmed II.

“A visita de Gentile foi un éxito nos círculos gubernamentais, e tivo como resultado un impoñente retrato do sultán, aínda que fóra do pazo a meirande parte dos otomanos, como a meirande parte dos árabes aos que conquistarían pouco despois, probablemente se agarraban á crenza de que a arte que contiña figuras humanas era impía. Gentile tamén deixou tras de sí un debuxo dun xove cunha pluma apoiada sobre unha folla de papel en branco, unha obra que amosa o seu aprecio polo refinamento e a alegría dos debuxos florais que durante moito tempo marcarían a corte otomana. O escritor turco Orhan Pamuk escribíu emotivas páxinas sobre isto.”

Julian Bell: “O espello do mundo”.

Os estampados da vestimenta deste escriba sentado moderno son atauriques de alta escola, auténtica filigrana para un artista ben amante da cor.

* Repasa os motivos decorativos na arte islámica da man desta web de clio.rediris.es.

Non é cuestión de atizar de xeito continuo coas visións apocalípticas. Ben podedes entender que nos entusiasman as historias que Jared Diamond nos contou en Colapso, ben nos facemos eco das previsións desertificadoras de Greenpeace para o noso Estado. Agora, xa que de meteoroloxía e climatoloxía estamos a falar, imos lembrar as conclusións dun libro que percorre a historia da humanidade como modelo dun quentamento continuo e desbaratado do planeta.

Invitámosvos, no documento adxunto, a ler detidamente algunhas das reflexións de Brian Fagan en O longo verán. Que sirvan para iso, para reflexionar.

Presionando sobre cada unha das imaxes que arriba tomamos emprestadas de cprcalahorra.org, poderás comprobar as principais situacións sinópticas convectivas que se producen sobre a península ibérica ao longo do ano. Para iso, debes consultar o arquivo sobre tipos de tempo que aquí enlazamos. No documento final, arriba á dereita, poderás comprobar, ademais, as diversas tipoloxías de situacións advectivas citadas no documento-resumo.

* Tendo en conta os coñecementos adquiridos, comproba a que situación sinóptica corresponde o mapa de isóbaras que che presentamos a continuación, procedente de www.meteosat.com . Xustifica tamén a predición meteorolóxica en base ás circunstancias meteorolóxicas e xeográficas que concorren:

Todo musulmán ten unha serie de obrigas esenciais resumidas en cinco “Piares do Islam”: profesión de fe, oración ritual, esmola, xexún e peregrinación á Meca –cando menos unha vez na vida-. As oracións rituais deben dirixirse cara á Kaaba, lugar de referencia simbólico -no centro do gran patio dunha mesquita construída no século VIII- situado na Meca, a onde os fieis se orientan cando oran. A Kaaba é, segundo a tradición, unha pedra entregada polo anxo Gabriel a Abraham (inicialmente era branca, mais os pecados dos fillos de Adán volvérona negra), hoxe recuberta pola kiswa ou manto negro de seda.

Na busca dun edificio de oración para reunir aos fieis, os arquitectos musulmáns escolleron o modelo lonxitudinal da basílica paleocristiá, por permitir maior concentración de orantes nun determinado lugar. Mais as solucións variaron ao longo do espazo e o tempo islámicos; non se amoldaron exclusivamente ao modelo de mesquita cordobesa, senón que integraron os modelos de “mesquita en T” -privilexiando a altura da nave lonxitudinal central e a paralela ao muro de qibla sobre as demais naves do haram, tal e como comprobamos na planta de Qayrawan, en Túnez-, o da mesquita cadrada de pequenas dimensións -con cada tramo da nave cuberto por cúpulas de formas diversas, tal e como vemos no Cristo da Luz de Toledo-, a mesquita de catro iwáns ou patios seguindo o antigo modelo persa -tal e como comprobamos na mesquita do venres de Isfahán-, a mesquita de cúpula central e exedras -seguindo o modelo bizantino de Santa Sofía, e que a arte otomana plasmou en edificios como a Mesquita Azul de Estambul-, ou o templo-relicario da Cúpula da Rocha de Xerusalén -que non é propiamente unha mesquita-.

Imos observar a situación meteorolóxica do día de hoxe, 3 de novembro de 2009, a traverso das versións de mapas isobáricos de diferentes axencias e sitios web (AEMet, MetOffice, Topkarten, Meteored). Nelas poderás comprobar os principais centros de acción (os anticiclóns correspóndense con altas presións (H), as borrascas con baixas presións (L) alí onde aparezan representados), a distribución de frontes e a previsión do tempo meteorolóxico resultante:

* Redacta un comentario seguindo a observación dos distintos mapas e xustifica xeográficamente as previsións para os distintos lugares da península ibérica. Se tés algunha dúbida, non evites consultar a excepcional presentación do profesor Isaac Buzo ao respecto de como comentar un mapa do tempo.

* Tampouco está de máis que visites o glosario meteorolóxico de meteogalicia.com.

* On va étudier le lexique de population: baby boom, croissance démographique, croissance zéro de la population, démographie, densité de population, espérance de vie, explosion démographique, fécondité, innmigré, indicateur conjoncturel de fécondité, indicateur conjoncturel de nuptialité, indice de développement humain, migration, migration interne, migrations internationales, mortalité, mortalité infantile, mortalité néonatale, mortalité périnatale, natalité, nuptialité, planification familiale, politique de population, politique migratoire, projection de population,  pyramide des âges, rapport de dépendance, rapport de masculinité, recensement, registre de population, remplacement des générations, solde migratoire, solde naturel, structure de la population, surpeuplement, transition démographique, urbanisation, vieillissement démographique.

* On va connaître les donnés de population de la Galice sur le site de l’IGE et on va faire la pyramide des âges de notre pays.

* On va savoir sur des donnés d’entrées de personnes étrangeres dans certains pays de l’OCDE et la procédance des mêmes.

* Fais un résumé sur le document des perspectives des migrations internationales selon l’OCDE.

Perdoádeme esta vez que deixemos a docencia a unha beira e reivindiquemos a vida, o paraíso, a existencia. Non estamos a falar da imaxe prerrafaelita de Hypatia -que sabedes que nos interesa (estes días nas aulas xurde con insistencia na cultura baixorromana e paleocristiá)-; non falamos da beleza intrínseca do Musée du Louvre (que tantas obras de interese alberga, xa estou desexoso de ler  a Cheng); non falamos da poesía de Ronsard sobre as catro estacións (este post aínda non o temos colgado); evocamos simplemente o noso paraíso, unha faciana de neno feliz, grandes historias que vivir e aprender ou literaturas que cuestionar.

Non é función dun docente apelar aos sentimentos (ou sí?), non é xustificación sentirse agradecido por estar convosco todos os días, mais quero deixar constancia de que vós (e Pablo, claro) sodes o meu PARAÍSO.

Por certo, aproveitando a ocasión, non me disgustaría que vivísemos no Paraíso do Bosco, no momento inicial da creación, na fantasía onírica que supón unha rocha que despois vai inspirar a Dalí. Outros preferiredes os que vos propoñen Alejandro Sanz e Alicia Keys; tamén estou convosco: é unha bela canción.

A planta centralizada de San Vital de Rávena está baseada nun octógono central abovedado, en torno ao que se sitúa un deambulatorio en dobre planta; a transición entre a bóveda central e o deambulatorio faise mediante sete nichos e un oitavo que dá ao presbiterio cadrado e unha ábsida sobresaínte, poligonal ao exterior; a cabeceira complétase con dúas pequenas torres rectangulares aderidas, seguidas de capelas circulares (prótesis e diakonikon) rematadas ao exterior mediante unha absidiola rectangular. Na fachada occidental, o ingreso prodúcese mediante un nártice rectangular, oblicuo e tanxente nun dos vértices do octógono, que permite introducir no interior dúas torretas circulares -unha delas fai de campanille e a outra permite o ingreso ao xineceo; o nártice ábrese ao adro rectangular exterior.

A igrexa foi consagrada en tempos do bispo Maximiano, en 547-548, e conta cunha decoración musivaria que culmina nos retratos áulicos de Xustiniano e Teodora a ambas beiras da ábsida. Visualiza os principais mosaicos da igrexa.

O santo ao que se consagra o templo foi un mártir cristián de comezos do século IV -pouco antes do Edicto de Milán-, segundo conta Santo Ambrosio.

* A partir da información suministrada, recrea o contexto histórico-cultural de Rávena no século VI e analiza a arquitectura de San Vital.

Na estela dunha das obras máis adorables que nunca se teñan escrito, Un novelista en el Museo del Prado  (de Manuel Mújica Láinez) – á que xa temos dedicado un blogue recopilatorio e laudatorio, Zoé Valdés ven de publicar Una novelista en el Museo del Louvre.  

Para que vos enganchedes, reproducimos un fragmento:

“A presenza de François Cheng é silenciosa, os seus pasos apenas tocan o chan, tal parece que levitase, mentres merodea con breves paseíños o cadro de Jan van Eyck. No seu libro Pèlerinage au Louvre, publicado por Flammarion, na colección do Museo do Louvre (2008) describe este cadro do mesmo xeito que o observamos hoxe aquí a el: calado, en absoluta apreciación do invisible, cun lixeiro sorriso que marmura a ledicia. E, de súpeto, a luz alaranxada da aurora envolve a escena: o escritor chinés, o cadro, a sala do museo que abrirá en poucas horas. O grupo baixo a incandescencia visionaria, semellante a unha boneca rusa dentro doutra, reaparece como o cadro dentro do cadro.

No seu texto, François Cheng refírese ás presenzas divinas, ao anxo presto a coroar á Virxe, esta vestida dun vermello forte, cunha capa púrpura e libidinosa que cobre os seus brazos, a cabeleira rizada e rubia solta, os ollos baixos; o home que, axeonllado, venera os seus xestos, un home de carne e óso, “austero”, as mans piadosas, o rezo, o libro aberto. Nada é real, todo é divino, e, sen embargo, é unha escena que se pode crer. No meu caso, ao observar dentro desta escena a silueta do escritor, tamén asistencia exultante do divino, resulta un intre de eternidade, demarcación sen embargo do exclusivamente santificado. E, como amplía Cheng no seu texto, “os dous reinos, terrestre e celeste, están ligados”, “a comunión entre o humano e o divino reside no posible”.

E nesa residencia sostense este libro, que escribo non só porque son unha amante dos museos, e en particular do Louvre, ademáis, porque admiro a Manuel Mújica Láinez, e inspirada en Un novelista en el Museo del Prado, decidín escribir este libro, e tamén admiro a François Cheng. Pertenzo a unha época na que aínda se veneraba aos pais literarios, se recoñecían as influencias literarias, a escritura inspirábase na lectura dos clásicos, e dos autores que, aínda sendo vivos, se transformaban pola forza da súa obra en autores imprescindibles.”

Con esta declaración de afectos e intencións é difícil resistirse a un paseo polo Louvre.

Dicía Mark Twain que “o tempo nunca está quedo”. Ben é certo. Técnicamente, o tempo é o estado da atmosfera nun lugar e momento determinados. Estudamos o tempo pola curiosidade de clasificar e explicar os fenómenos atmosféricos. Sen embargo, a razón principal é a de predicir o tempo, para prepararnos ante condicións extremas ou beneficiarnos das favorables. A meteoroloxía consiste no estudo científico do tempo.

O clima é a sucesión de tipos de tempo nunha rexión determinada durante un período de tempo representativo, prestando atención a valores como a temperatura, a humidade, a presión, os ventos e as precipitacións fundamentalmente. O clima dunha localidade depende da súa latitude e altitude con respecto ao nivel do mar, da distancia ás grandes masas de auga e cadeas montañosas, e tamén das correntes atmosféricas globais. O clima configura a grande diversidade da vida terrestre, xa que plantas e animais evolucionan para adaptarse ás diversas condicións climáticas.

* Accede a unha información sobre climatoloxía, introductoria, neste propio blogue.

Prima Porta é unha localidade situada a unha ducia de km. do centro de Roma. Alí, onde se produciu a vitoria de Augusto sobre Maxencio en 312, atopouse en 1863 unha figura de mármore de pouco máis de 2 metros de altura. Representaba a Augusto; o mármore estivo policromado; xunto ao pé dereito do emperador, Eros ía dacabalo dun golfiño, elemento que emparentaba a Augusto con Venus-Afrodita, antepasada de Eneas, ancestro de Rómulo e Remo, fillos de Marte.

Augusto aparece representado como xeneral, imperator en actitude de arengar ás tropas, cunha coiraza anatómica cinguida e unha túnica escarlata ou paludamentum que portaban habitualmente os comandantes militares. O espírito neoático co que foi esculpido o bronce orixinario asemella a Augusto a un Doríforo vestido e descalzo -cualidade que dignificaba aos heroes-, idealizado nas súas faccións -aínda que as trazas anatómicas básicas perviven como lembranza do realismo propio do retrato de época republicana- e portando o bastón de mando consular.

A iconografía propagandística da coiraza conmemora a recuperación duns estandartes romanos perdidos por Craso e Antonio en batallas anteriores ao ano 20 a.C.: un soldado parto entrega tales estandartes probablemente ao mesmo Marte acompañado da Loba Capitolina.  No mesmo nivel intermedio sitúanse personificacións de Hispania e Galia, territorios nos que o emperador obtivo importantes vitorias. Estamos ante a conmemoración da pax romana que inaugura Augusto, a cal só pode levar á abundancia de froitos sinalados pola cornucopia que sostén a Terra nutricia no nivel inferior. É un período de paz baixo a protección directa de divinidades benqueridas como Apolo e Diana. Apolo monta un grifo, monstruo fabuloso que ten cabeza, alas e poutas de águia e corpo de león; Diana cazadora, protectora dos nenos da nova xeración, aparece -como é tradicional- acompañada por un cervo. O relevo da coiraza complétase na parte superior coa representación de Caelus, o Urano grego, que desprega o seu manto para albergar ao mundo e aos mortais; por ese manto percorre a bóveda celeste o Sol, na súa cuádriga, traendo calor e luz ao Universo. Por diante do carro vai a Rosada, mentres a Aurora, á esquerda, anuncia un novo día.

Esta interpretación procede de García y Bellido, e está reproducida por Guillermo Fatás.