O blog de Xosé Antón

Un espazo para CC. Sociais, Xeografía e Arte

Partenón

   

Obra cumio do estilo dórico, o Partenón de Atenas é un templo construido entre 447 e 438 a.C., retomando en parte un proxecto anterior que en 488 a.C. fora destruido polos persas. Este templo períptero octástilo, cunha base aproximada de 70 x 31 m., apenas viu transformada a súa estrutura, se ben as súas funcións sucesivas inclúen a utilización do mesmo como basílica bizantina e, xa no século XVII, como polvorín (o que causou unha explosión que derrubou algúns elementos estruturais básicos).

“Mais a partir do ano 440 a.C., o dominio naval sobre o Exeo dera a Atenas unha seguridade imperial propia. O seu xefe, Pericles, decidíu que era o momento de coroar a Acrópole -a montaña rochosa que coroaba a cidade- cun templo grandioso que sustituiría ao santuario que os invasores persas queimaran no ano 490 a.C. Encargou ao construtor e escultor Fidias que diseñase un templo en honor á deusa protectora da cidade, Atenea. O Partenón -é dicir, o santuario para a deusa “virxe”- converteuse nun matrimonio arquitectónico entre a tradición “dórica” grega de liñas duras, guerreiras, e os instintos máis fluidos e curvilíneos da súa cultura, o estilo “xónico”. As columnas de esquina eran habitualmente máis anchas que as súas viciñas, de xeito que parecían conter o seu tamaño contra o ceo iluminado polo sol; as concesións ás distorsións ópticas e ao que poderiamos chamar efectos de “perspectiva” foron unha recente sofistícación neste mundo artístico centrado no home, crítico e analítico.”

Julian Bell: O espello do mundo.

“No novo templo conservouse a mesma lonxitude da cella (29,89 m), cun desprazamento cara ao oeste equivalente ao espesor do muro, mais a anchura aumentouse en máis de 5 m (19,19 m), a columnata pasou de 6 a 8 columnas na súa fronte e de 16 a 17 nas beiras; na pronaos, de 4 a 6; (…) en efecto, o Partenón é o máis anómalo dos templos gregos, e nunca foi imitado; mais atópase na orixe de innovacións subseguintes.

Son estas desviacións da norma, xunto coas numerosas correccións ópticas -curvatura das horizontais no podio (de 6 cm na fachada e de 11 cm no dos lados longos), inclinación de espesor variable das columnas- e o espléndido material marmóreo o que dá ao Partenón un resultado de armonía inigualado (que, certamente, non foi comprendido polos arquitectos neoclásicos, que publicaron debuxos “revisados e corrixidos”). O edificio non se presenta inerte, senón que parece respirar; ante el compréndese o que escribía Plutarco sobre as construcións da Acrópole: que “portaban en sí un espírito e un alma que anovaban continuamente aos contemporáneos e os preservaban da vellez”. (…)

A ampliación da cella debeuse, con toda seguridade, ás esixencias plantexadas por Fidias para a colocación da súa estatua colosal de Atenea, en marfín, ouro e prata, que debía situarse no centro da nave principal. As naves laterais quedaban reducidas a unha especie de pórtico que circundaba a colosal estatua con 10 columnas ás beiras e cinco ao fondo, sobre dous pisos.

O amplísimo opistodomos, verdadeiro megaron sobre catro columnas, desde o que non se podía acceder ao interior da cella, constituía o verdadeiro e auténtico parthenon, isto é, o ámbito no que as rapazas tecían o manto da deusa, que era despois levado en procesión cada catro anos nas festas Panatenaicas. Este ambiente, en armonía co elemento feminino ao que estaba destinado, presentaba columnas xónicas (…). A innovación máis espectacular, imposta tamén polas esixencias de Fidias, é o friso continuo que, partindo do ángulo sudoeste da columnata sobre o opistodomos e avanzando en dúas direccións para reunirse de novo sobre o frontal, cingue toda a cella e a columnata da pronaos.”

R. Bianchi Bandinelli e E. Paribeni: A arte da antigüidade clásica. Grecia.

Setembro 30, 2009 Publicado por xosea | Arte, Arte grega | | Aínda non hai comentarios

Les continents

 Ver imagen en tamaño completo

 

L’Amérique est un immense continent qui s’étend du 80º de latitude nord au 55º de latitude sud. L’Amérique du Nord est reliée à l’Amérique du Sud par un isthme qui   n’occupe  que 2,5 millions de km carrés. Les deux grands pays de l’Amérique du  Nord, Canada et États-Unis, couvrent 19,6 millions de km carrés, et les pays d’Amérique du Sud 17,8 millions de km carrés. L’Amérique du Nord est massive en particulier sur sa façade pacifique, mais offre deux façades sur l’Atlantique. L’Amérique centrale, si l’on exclut le nord du Mexique, est très découpée et ses deux façades, atlantique et pacifique, ne sont parfois separées que par 80 km. L’Amérique du Sud, qui atteint 5.000 km dans sa plus grande largeur, se réduit ensuite rapidement et à son extremité sud ne mesure plus guère que 60 km du Pacifique à l’Atlantique. C’est donc dans l’hémisphère Nord que se trouve la plus grande partie du continent américain.

L’Afrique est un continent très massif; ses 30 millions de km carrés s’étendent surtout au nord de l’équateur. Près de 8000 km séparent, dans sa plus grande largeur, la façade atlantique et celle qui donne sur l’océan indien, tandis que l’Afrique du Sud n’a guère plus de 1000 km de large. Cette pointe sud atteint le 35º parallèle sud, elle s’enfonce beaucoup moins dans l’hémisphère Sud que l’Amérique.

L’Europe est le plus petit des continents, un peu plus de 6 millions de km carrés -si l’on ne compte pas la Russie (17 millions de km carrés)- et le plus découpé. Il s’ouvre sur l’Atlantique, l’océan Glacial Arctique et la Mediterranée. Du sud de l’Espagne au nord de la Scandinavie, on parcourt plus de 4000 km, mais l’Italie a par endroits moins de 100 km de large et l’océan Atlantique n’est séparé, en France, de la Mediterranée que par aun peu plus de 300 km. La Grande-Bretagne et particulièrement l’Écosse sont egalement très étroites.

L’Asie est de loin le plus vaste des continents (plus de 33 millions de km carrés, si l’on ne compte pas la Sibérie russe). Très massif, il se prolonge cependant par des péninsules (Inde) qui peuvent être très découpées (Malaisie-Indonésie) et des chapelets d’îles, tout de long de sa côte orientale. De la Mediterranée a la mer de Chine on parcourt, à vol d’oiseau, plus de 8000 km. Et si le nord du continent touche au cercle polaire, les îles les plus méridionales sont au sud de l’équateur. Séparée de l’Afrique par la mer Rouge, l’Asie possède des mers intérieures de grandes dimensions: Caspienne, mer d’Aral, et même mer Noire, bien que celle-ci débouche par un détroit sur la Mediterranée.

Si l’on exclut l’Australie (7,75 millions de km carrés) et la Nouvelle-Zélande (275.000 km carrés), l’Océanie n’est formée que d’îles de dimensions réduites.

Il est difficile de donner des dimensions “terrestres” à l’Antarctique. Les glaces débordent largement la partie réellement continentale, qu’elles recouvrent complètement. Pourtant on sait qu’il s’agit d’un continent montagneux: le volcan Erebus dépasse 4000 m d’altitude. De forme massive, comme l’ont montré les sondages, l’Antarctique couvre 13 millions de km carrés et ne présente que deux grands golfes, ceux de la mer de Weddell et de la mer de Ross.

* On va connaître les coordonnées géographiques.

* On va surtout connaître la planète Terre.

* On va voir quelques représentations de la Terre.

* On va nommer les océans de la Terre.

Setembro 27, 2009 Publicado por xosea | Géographie physique, Section Bilingue | | 1 comentario

Bodegóns

A definición tradicional de bodegón ou natureza morta fai referencia a pinturas que representan “obxectos inanimados”, xeralmente naturais ou feitos pola man do home, nun espazo determinado. As froitas de aspecto vítreo e brilantes na súa carnosidade, os animais mortos, as hortalizas de austera presentación, as flores cortadas e pousadas en copas e vasos ou trenzadas en guirnaldas, os doces apetitosos en cestas, os búcaros e xarróns, as copas e cerámicas sobre fresqueiras íntimas ou teas ricamente entrelazadas, son obxectos inanimados de indubidable efecto na exposición que se prolonga ata o 4 de outubro na Fundación Caixa Galicia de A Coruña sobre O Bodegón español no Prado (a exposición xa pasou por outras cidades). Incluso as caveiras se axustan perfectamente á idea de representar o efémero nas vanitas.

Mais hai unha pintura nesta exposición, ao meu xeito de entender, que non responde ao concepto clásico de bodegón, aínda que a presenza da morte tórnase inminente. Sen embargo, o dinamismo da súa composición, xunto co asunto representado, deben facer que se catalogue axeitadamente como pintura de xénero. Trátase do Miñato atacando un galiñeiro, unha obra de Miguel March datada no século XVII. As tonalidades cálidas do Barroco impregnan os primeiros planos dunha tea que ben podería terse engrandecido como “pintura de historia animal”. Mais ben sabemos que o bodegón ocupaba o escalón máis baixo entre todos os xéneros, o que non significa ausencia de mestría á hora de executarse, pois xa ben dicía Caravaggio que é tan difícil pintar un bo cadro con froitas como un bo cadro con figuras humanas. No caso citado, galiñas e galos exercen de airados defensores fronte á ave rapaz caendo en picado en pos do seu alimento.

A exposición é unha ocasión excepcional para disfrutar, sobre todo, dun excepcional Bodegón de Zurbarán, algunhas obras de Hiepes, os temas florais de Arellano e, sobre todo, a excepcional factura de Meléndez.

Percorre a exposición con 5 actividades.

Setembro 27, 2009 Publicado por xosea | Arte | | Aínda non hai comentarios

Quelques mots-clés du relief

La description et l’étude des formes du relief constituent un des aspects les plus anciens et les plus connus de la géographie. Il s’agit de mesurer et de comparer les aspects visibles de la croûte terrestre, par curiosité, mais aussi par intérêt, pour mieux surmonter des contraintes et pour mettre en valeur les autouts générés par la grande variété de ces formes.

Les reliefs résultent d’abord des forces internes qui ont fait surgir les montagnes, mais ils ont rapidement (à l’échelle géologique) été usés par toutes les formes de l’érosion. Le relief d’origine est devenu un modelé. La structure d’origine peut être plane, plisée, faillée…

La montagne c’est un relief qui se caractérise par une altitude élevée et des pentes marquées, donc des dénivelées importantes.

Le plateau est caractérisé par sa platitude; il se différence de la plaine par son altitude, donc souvent par son climat et par la brusque dénivelée de ses vallées, souvent encaissées. Il ya des plateaux de dimensions modestes, comme dans la Meseta, tandis que d’autres couvrent des milliers de kilomètres carrés (Tibet).

Une plaine est une surface plane, avec des vallées peu ou pas creusées, l’altitude modeste.

Une vallée  c’est un creux, plus ou moins marqué, entre deux lignes de crêtes, souvent parcouru par un cours d’eau. Les vallées sont separées par des interfleuves, qui sont souvent des lignes de partage des eaux entre les bassins versants de deux cours d’eau. Les vallées ont des formes en V plus ou moins évasées, ou en U, en particulier lorsqu’elles ont subi l’erosion glaciaire et périglaciaire.

Quelles sont les grandes zones montagneuses? En Amérique elles suivent la côte occidentale du continent, de l’Alaska à la Terre de Feu. Plus larges dans les montagnes Rocheuses où elles se divisent en deux chaînes séparées par de hauts plateaux, elles atteignent 6187 m en Alaska puis 4400 aus États-Unis, 5400 dans le nord du Mexique. En Amérique du Sud, la cordillère des Andes dépasse 7000 m. En Afrique, c’est au nord (plus de 4000 m) et surtout à l’est (5000 m) que l’on trouve les altitudes les plus élevées. Les plus grosses masses de haute altitude occupent une grande partie du continent asiatique. Ce sont de très hauts plateaux, comme au Tibet, ou bien des chaînes dont les sommets dépassent souvent les 8000 m. L’Europe, qui prolonge à l’ouest le continent asiatique, est cloisonnée par des chaînes relativement modestes, mais dont les sommets peuvent atteindre plus de 4000 m.

Creusées et alluvionnées par les fleuves et/ou les glaciers, les grandes vallées suivent les structures du relief qu’elles irriguent et qu’elles contribuent à faire évoluer. En Amérique du Nord, les vallées du Misouri et du Mississippi séparent les Appalaches, vieilles montagnes de l’est, des montagnes Rocheuses, ‘a l’ouest. Le bassin de l’Amazone et de ses affluents occupe, d’ouest en est, une grande partie de l’Amérique du Sud. En Afrique, la présence de boucliers aux bords relevés explique que les grands fleuves soient contraints de décrire de larges courbes avant de rejoindre la mer (Congo, Niger), à l’exception du Nil, né dans les hauts plateaux d’Afrique de l’Est, et dont le long parcours jusqu’à la Méditerranée est plus rectiligne. Les grands fleuves du Moyen-Orient (Tigre, Euphrate), de l’Asie péninsulaire (Indus, Gange, Mékong), de la Chine (Yangzi Jiang, Houang-Ho) et de l’Extrême-Orient sibérien (Amour) doivent leur puissance à l’altitude et aux climats des chaînes dont ils sont issus et dont ils longent souvent le piedmont. Les inmenses fleuves sibériens naissent eux aussi dans les chaînes et les hauts plateaux d’Asie, mais ils se dirigent tous vers l’océan Glacial Arctique. Leur embochure est donc prise par les glaces beaucoup plus longtemps que leur source et leur cours amont, ce qui explique l’importance de leurs inondations.

Les côtes rocheuses, plus ou moins découpées, sont dangereuses pour la navigation mais offrent aussi le refuge d’anses ou de baies. Depuis l’essor du tourisme, elles sont devenues attractives pour leur pittoresque. Les côtes à falaises abruptes (Normandie, sud de l’Angleterre, fjords de Scandinavie) sont très peu propices aux installations humaines. Les côtes basses qui prolongent plaines et bassins, ou que des régressions marines ont degagées, ne permetten pas aux bateaux de s’abriter, et manquent trop souvent de profondeur d’eau pour qu’on puisse envisager d’y installer des ports.

* Trouve les principaux reliefs de l’Europe.

* Identifie les principaux fleuves de l’Europe.

* Identifie les côtes les plus importantes de l’Europe.

* Comment se nomment-ils les reliefs éuropeens?

* Nous allons connaître le relief de l’Espagne.

Setembro 23, 2009 Publicado por xosea | Géographie physique, Section Bilingue | | Aínda non hai comentarios

Tectónica de placas

Deixamos aquí o enlace a un vídeo de Kalipedia sobre as placas tectónicas, sinxelo e interesante. Tamén podes consultar a anotación que fixemos hai un ano sobre este tema.

Tamén resulta moi interesante este material educativo elaborado hai uns anos polo Ministerio de Educación.

* Resume e exemplifica con imaxes a evolución xeolóxica da península ibérica.

Setembro 23, 2009 Publicado por xosea | Xeografía, Xeografía física | | Aínda non hai comentarios

“Non aprendemos nada”

Así se expresaba Picasso cando visitou Lascaux en 1940. A pintura das covas paleolíticas e as representacións de arte moble desa época en Europa evocan un naturalismo sumo.

“Por que os especialistas levaron a súa arte ao interior das covas? As respostas teñen mudado ao ritmo das modas intelectuais, e algunhas foron descartadas. Pensouse unha vez que era “maxia de caza”, pero os animais que os cazadores pintaban e os animais que comían resultaron non ser os mesmos. Unha liña de investigación máis recente pode ter relación cos rituais que noutros tempos se presenciaron nas covas. Os seus muros, como outras paredes de rocha pintadas no Paleolítico, a cotío amosan luares, cuadrículas, zigzags e espirais illados. Parecen formas que o sistema visual do cerebro fai danzar ante os ollos cando alguén está en trance debido ao xexún ou ás drogas. Así pois, carecer de visión exterior podía ser parte da intención cando a xente se adentraba na cova lonxe da luz solar. A escuridade fomenta os soños. Baixo o parpadeo do facho xurdirían as formas vivas, ben fóra da mente ou da rocha. A imaxinación era a natureza e viceversa. A arte figurativa probablemente empezou antes de que a xente entrase nas covas europeas, e cando saíron delas a medida que o mundo se quentaba cara ao 1000 a.C., os murais -e sen dúbida a propia tradición figurativa local- desapareceron, marcando o final da era paleolítica. Mais eses murais parecen conter como nengunha outra cousa as posibilidades fundamentais da figuración.”

Julian Bell: O espello do mundo.

Setembro 23, 2009 Publicado por xosea | Arte, Arte prehistórica | | Aínda non hai comentarios

Un Estado intermedio

Un Estado de tamaño intermedio, así é como cabe definir a España dentro do conxunto da UE de 27 membros. Ocupando pouco máis da novena parte da superficie total, España é a segunda entidade política de maior peso territorial dentro da Unión Europea, aínda que estea por debaixo das cifras medias de densidade de poboación (89,5 habitantes por kilómetro cadrado en 2008, fronte aos 113 de media da UE).

As distancias entre os puntos extremos da península ibérica denotan claramente o seu carácter compacto: 1037 km entre Touriñán e Creus, 1088 km entre San Vicente e Creus, 912 km entre Touriñán e Cabo de Gata. A pel de touro bautizada por Estrabón na súa Xeografía ocupa pouco máis de medio millón de km cadrados. É o Estado 50 dentro dos máis grandes, ben lonxe de dimensións continentais como as de Rusia, que abrangue case 34 veces o territorio español (aínda que a meirande parte do seu territorio sexa asiático, e non europeo).

Grazas á inestimable axuda de Enrique Alonso:

* Repasa a ubicación das provincias de España.

* Repasa as capitais de CCAA.

* Completa o mapa de CCAA.

* Completa o mapa de comarcas de Galicia.

* Identifica as comarcas de Galicia.

* Identifica as principais unidades do relevo español.

- Achégate a unha presentación sobre as unidades do relevo español da man do profesor Isaac Buzo.

Setembro 21, 2009 Publicado por xosea | Xeografía | | Aínda non hai comentarios