Unha tarde con Pu Yi

  

Rematamos este curso académico -canto a proxeccións cinematográficas- coa última entrega da “triloxía asiática” da que nos temos feito eco nel. E rematamos en China, coa vida de Pu Yi, “o emperador amarelo” en verbas de Galeano:

“Pu Yi tiña tres anos de idade cando en 1908 se sentou no trono reservado aos Fillos do Ceo. O minúsculo emperador era o único chinés que podía usar a cor amarela. A grande coroa de perlas escondíalle os ollos, mais non había moito que ollar: fundido en túnicas de seda e ouro, aburríase na inmensidade da Cidade Prohibida, o seu pazo, a súa prisión, sempre rodeado por unha multitude de eunucos.

Cando a monarquía caeu, Pu Yi pasou a chamarse Henry, ao servizo dos ingleses. Despois, os xaponeses sentárono no trono de Manchuria e tivo trescentos cortesáns que comían as sobras dos seus noventa pratos.

As tartarugas e as grullas simbolizan, en China, a vida eterna. Mais Pu Yi, que non era tartaruga nen grulla, lograra conservar a cabeza sobre os ombreiros, o que era máis ben raro na súa perigosa posición.

En 1949, cando Mao tomou o poder, Pu Yi culminou a súa carreira converténdose ao marxismo-leninismo.

A finais de 1963, cando o entrevistei en Pekín, vestía como todos os demáis, uniforme azul abotoado ata o pescozo, e polas mangas asomaban os puños raídos da camisa. Gañaba a vida podando prantas no Xardín Botánico de Pekín.

Estaba sorprendido de que alguén puidese ter interese en falar con el. Entoou a súa mea culpa, son un traidor, e con voz monocorde recitoume consignas durante un par de horas.

De cando en vez, puden interrompelo. Da súa tía, a emperatriz, a Ave Fénix, só lembraba que tiña cara de morta. Cando a viu, asustouse e chorou. Ela deulle un caramelo e el tirouno ao chan. Das súas mulleres, díxome que sempre as coñecera por fotos que lle daban a elixir os mandaríns ou os ingleses ou os xaponeses. Ata que por fin, grazas ao presidente Mao, puidera casar cun amor de verdade.

- Con quen, se non é indiscreción?

- Unha traballadora, unha enfermeira de hospital. Casamos un primeiro de maio.

Pregunteille se era membro do Partido Comunista. Non, non era.

Pregunteille se quería ser.

O intérprete chamábase Wang, non Freud. Pero vese que estaba canso, porque traducíu:

- Sería para min un grande forno.”

Eduardo Galeano: “Espellos”.

En 1987 estreouse o film de Bertolucci “O último emperador”, que recreaba a vida de Pu Yi, falecido en 1967. O traballo, a primeira película que se permitíu filmar en escenarios orixinais da Cidade Prohibida, foi galardoado con 9 Óscars de Hollywood.