Poboación e paisaxe

A paisaxe é sempre -como define o Convenio Europeo da Paisaxe-, resultado da interación de factores naturais e/ou humanos.

A man do ser humano deforestou, labrou, edificou, contaminou… E como resultado de todo iso modificou a paisaxe natural, de xeito que, probablemente -tal e como nos contou Alan Weisman en El mundo sin nosotros- toda Europa podería ter o aspecto primixenio da puszcza ou bosque primitivo bielorruso-polonés de Bialowieza, cheo de moi variadas especies arbóreas que hoxe perderon os seus mellores exemplares.

mannahatta_01Tamén Manhattan tería sido terra de pequenos outeiros entre os que circulaban os regatos que hoxe se teñen visto    sustituídos pola rede de alcantarillado. Todo isto revelouno o estudo do proxecto Mannahatta acometido por Eric Sanderson.

E, se de repente, a especie humana abandonase estas paisaxes, a auga e a natureza retomarían  o pulso, e en pouco máis de 35.000 anos o solo quedaría libre do chumbo depositado durante a era industrial; en 100.000 anos, o dióxido de carbono retornaría a niveis previos á aparición do ser humano, mais as trazas da humanidade non se perderían, pois probablemente as nosas emisións de radio e televisión seguirían viaxando -fragmentadas- polos confíns do Universo durante un tempo eterno e inestimable.

“Por entón [cando chegaron os colonizadores do Mayflower] Manhattan era unha extensión de 70 kilómetros cadrados de terreo poroso entretecido de raigames vivas que se levaban a media de 120 cm de choivas anuais ata as árbores e as herbas dos prados, que se bebían a súa parte e logo exhalaban o resto á atmosfera. Todo o que as raigames non absorbían pasaba a formar parte da capa freática da illa. Nalgúns casos afloraba en lagos e xunqueiras, mentres que o exceso se drenaba ao océano a través dos 40 cursos de auga que hoxe xacen atrapados baixo unha capa de cemento e asfalto.

Actualmente, debido a que queda moi pouco solo capaz de absorber a choiva e moi pouca vexetación capaz de exudala, e debido a que os edificios bloquean a luz do sol que permitiría a súa evaporación, a choiva queda retida en charcas ou sigue a gravidade baixando polas alcantarillas; ou ben flúe a través dos respiradeiros do metro, onde ven engadirse á auga que xa hai acumulada. (…)

… as cousas empezarían a desmoronarse durante o primeiro mes de marzo despois de que os seres humáns desaparecesen de Manhattan. Cada marzo, normalmente as temperaturas oscilan por enriba e por debaixo dos cero graos ata unhas 40 veces (presumiblemente, o cambio climático podería adiantar este fenómeno a febreiro). Cada vez que isto ocorre, a repetición do ciclo de xeo e desxeo fai que o asfalto e o cemento se agreten. Ao derretirse a neve, a auga introdúcese nas novas gretas. Logo, ao xearse, a auga expándese, co que as gretas se ensanchan máis.

Digamos que é a vinganza da auga por ter sido aplastada baixo a paisaxe urbana. Case todos os compoñentes da natureza se contraen cando se xean, mais as moléculas de H2O fan todo o contrario, organizándose en elegantes cristais hexagonais que ocupan arredor dun 9% máis do espazo que ocupaban cando fluían en estado líquido.”

Alan Weisman: El mundo sin nosotros.

Volvendo ao que nos atinxe, que non é eterno, recuperamos a idea da paisaxe como obxecto    de interación natural e humana; se noutro tempo os esquíos poideron ir de árbore en árbore desde Xibraltar ata os Pireneos (ou desde Manhattan ás Rochosas), agora esa densidade está a desaparecer, a fragmentarse, a reducirse e as especies tenden a ser reemprazadas por outras, moitas veces de maior interese económico. Como consecuencia do crecemento global da poboación, as paisaxes tenden a transformarse e degradarse dun xeito máis acelerado, porque a poboación require recursos que extraer a un planeta que xa está sobreexplotado.

“En todo o mundo, a poboación humana aumenta nun millón de persoas cada catro días. Dado que en realidade non somos capaces de captar o que significan tales cifras, estas seguirán aumentando de xeito descontrolado ata facernos entrar en crise, como lles ten ocurrido a todas as demáis especies que se fixeron demasiado grandes para este contedor. O único que podería cambiar iso, aparte do sacrificio da extinción voluntaria da especie humana, é que demostrásemos que, despois de todo, a intelixencia nos fai realmente especiais.

A solución intelixente requerería o valor e a prudencia de poñer a proba os nosos coñecementos. Nalgúns aspectos resultaría penosa e doorosa, mais non fatal. Trataríase de limitar agora a un só o número de fillos para toda muller na Terra capaz de telos.”

Alan Weisman: El mundo sin nosotros.

- Weisman volveu á carga recentemente con La cuenta atrás. [*]

- Noutra orde de cousas, consulta o Atlas publicado polo CSIC en 2011 sobre o impacto do cambio climático na vexetación española.

Walesa, “l’homme du peuple”

Andrzej Wajda signe le portrait d’une icône, le leader de Solidarnosc, Lech Walesa. Comme ça, il complète sa trilogie sur les mutations de la société polonaise d’après la fin de la Seconde Guerre mondiale (celle qui avait commencé par L’Homme de marbre (1977) et sa suite, L’homme de fer (1981).

Plus de trente ans plus tard, Wajda -le réalisateur de Danton- affirme l’importance du rôle de Walesa (l’Homme du peuple) dans l’effondrement du bloc de l’Est -cette année que nous avons commémoré le 25ème anniversaire de la chute du mur de Berlin-. Le biopic se sert des images d’archives de l’époque (les années 1980) pour en donner plus de réalisme au film.

* Consultez une critique sur lesechos.fr.

Pangée

Alfred Wegener était un astronome et climatologue allemand, principalement connu pour sa théorie de la dérive des continents publiée en 1912.

Il avançait des “preuves” pour appuyer sa théorie: 1) le parallélisme des côtes de l’Atlantique (on observe en effet un certain parallélisme des lignes côtières entre d’une part les Amériques et d’autre part l’Europe – Afrique); 2) la répartition de certains fossiles (on retrouve, de part et d’autre de l’Atlantique, sur les continents actuels, les fossiles de plantes et d’animaux terrestres datant de 240 à 260 Ma.); 3) les traces d’anciennes glaciations (on observe, sur certaines portions des continents actuels, des marques de glaciation datant d’il y a 250 millions d’années, indiquant que ces portions de continents ont été recouvertes par une calotte glaciaire); 4) la correspondance des structures géologiques (il y a une correspondance des structures géologiques entre l’Afrique et l’Amérique du Sud, ce qui appuie l’argument de Wegener).

Alors, Wegener formule l’hypothèse qu’un jour un grand bloc continental s’est fragmenté et que ses parties ont dérivé les unes par rapport aux autres. Voici la Pangée! [Voir lien].

La tectonique des plaques (qui complète la théorie appelée dérive des continents) est un modèle actuel du fonctionnement interne de la Terre.

La compréhension du fonctionnement des fonds océaniques, avec l’hypothèse du double tapis roulant formulée par Harry Hess en 1962, est une théorie qui s’appuie sur l’idée que l’expansion des fonds océaniques est réalisée par apport de matériaux profond au niveau des dorsale ; les fonds océaniques divergeant de part et d’autre de ces dorsales comme un double tapis roulant, pour se résorber au niveau des fosses qui longent certains bassins océaniques.

* L’évolution de la Pangée.

* La valse des continents.

* La tectonique des plaques, sur francetv. [Un site en espagnol].

* En conclusion!

Isohietas e isotermas

As isohietas son isoliñas que unen puntos coa mesma precipitación total anual. As isotermas unen puntos coa mesma temperatura media anual.
Cando ambas magnitudes se representan en sendos mapas, estamos diante de mapas temáticos e corocromáticos que diferencian as áreas máis húmidas das máis áridas, ou ben as máis frías das máis calorosas.
En todo momento, os mapas resultantes han de relacionarse coas características e tipoloxías climáticas dos distintos territorios representados (no caso de España, as áreas peninsulares e insulares).

* Olla o mapa de isohietas.

* Olla o mapa de isotermas.

* Repasa unha serie de conceptos de climatoloxía.

Interstellar

La planète Terre sera exsangue, et cela veut dire qu’il faudra encourager la recherche avec le but de trouver un autre endroit d’accueil pour l’avenir. Voici alors la proposition du film “Interstellar”, qui fait une récréation d’un trou noir à l’aide du physicien Kip Thorne. Et voici que la science se place sur le scénario pour nous emmener dans le plus profond de l’espace, afin de trouver une solution à ce monde qui est en train d’être détruit.

* Retrouvez l’article “Interstellar: un nouveau point de vue sur les trous noirs”, sur sciencesetavenir.fr.

* Retrouvez aussi: “Interstellar: faire passer un vaisseau spatial dans un trou de ver?”, aussi sur sciencesetavenir.fr.

Nubes

2_tipos_de_nubesAs nubes cambian constantemente de forma e tamaño. Polos refráns albiscamos que tempo nos traerán (“cardelas de lá, se non chove hoxe, chove mañá”, sempre me repetía miña avoa). Ollándoas podemos abstraernos e pensar en formas suxerentes. De feito, a súa presenza en moitos cadros permítenos ver os estados cambiantes da atmosfera (e xa foron analizados bos exemplos por parte de José Miguel Viñas).

As pingas de auga que as forman miden entre décimas e milésimas de milímetro (micras); condénsanse a partir do punto de rocío e precipítanse cando o seu peso supera o das forzas ascendentes de aire que as poidan conter.

Hainas singulares, como poidemos comprobar no #cursodenubes iniciado en 2013… Ollándoas poderás tentar prever o tempo. Ensaia!

Croissance économique… et inégalités

“(…) la progression sur l’ensemble de la période 1700-2012 est exactement du même ordre que celle de la population: 0,8% par an en moyenne, soit une multiplication par plus de dix en trois siècles. Le revenu moyen au niveau mondial est actuellement d’environ 760 euros par mois et par habitant; en 1700, il était inférieur à 70 euros par mois, soit approximativement le même niveau que dans les pays les plus pauvres de l’Afrique subsaharienne de 2012.

(…) Prenons l’exemple des pays les plus riches. En Europe occidentale, en Amérique du Nord ou au Japon, le revenu moyen est passé d’à peine plus de 100 euros par mois et par habitant en 1700 à plus de 2500 euros par mois en 2012, soit une multiplication par plus de vingt. En réalité, la progression de la productivité, c’est-à-dire de la production par heure travaillée, a été plus élevée encore, car la durée moyenne du travail par habitant a beaucoup diminué: toutes les sociétés développées ont fait le choix, au fur et à mesure de leur enrichissement, de travailler moins longtemps, afin de disposer de plus de temps libre (journées de travail plus courtes, vacances plus longues, etc.).

Cette progression spectaculaire doit beaucoup au XXème siècle. Au niveau mondial, la croissance moyenne de 0,8% par an de production par habitant entre 1700 et 2012 se décompose en à peine 0,1% au XVIIIème siècle, 0,9% au XIXème siècle et 1,6% au XXème siècle. En Europe occidentale, la croissance moyenne de 1,0% entre 1700 et 2012 se décompose en 0,2% au XVIIIème siècle, 1,1% au XIXème siècle et 1,9% au XXème siècle. Le pouvoir d’achat moyen en vigueur sur le Vieux Continent a tout juste progressé entre 1700 et 1820, puis a été multiplié par deux entre 1820 et 193, et par plus de six entre 1913 et 2012.

(…) L’Europe continentale -et en particulier la France- vit dans une large mesure dans la nostalgie des Trente Glorieuses, c’est-à-dire de cette période de trente ans, de la fin des années 1940 à la fin des années 1970, où la croissance était exceptionnellement forte. On ne comprend toujours pas quel mauvais génie nous a imposé une croissance si faible depuis la fin des années 1970 et le début des années 1980.”

Thomas Piketty: Le capital au XXIème siècle“. [Annexe technique]

…Si bien la croissance économique augmente, les inégalités le font aussi!

- Regardez l’article “L’injustice sociale tue” (2008), par Pierre Rimbert, sur Le Monde Diplomatique.

L’origine de l’Univers

“D’où vient l’univers ?
Et d’où vient qu’il y a un univers ?
Inlassablement, la question de l’origine de l’univers se pose à nous. Elle attise notre soif. À l’évidence, quelque chose de très profond se joue là. Mais que cherchons-nous au juste en faisant sans cesse retour sur l’origine ?
Parfois, certaines réponses, métaphysiques ou religieuses, semblent étancher cette soif. On les juge crédibles, suffisantes, quasi définitives. Mais, assez vite, les mêmes questions resurgissent, irrépressibles : elles se déplacent,changent de terrain, se confondent, s’embrouillent parfois, nous donnant à comprendre qu’elles portent sur une réalité étrange qui excède tout ce à quoi notre savoir immédiat peut répondre. De quoi cette réalité en amont de toutes les autres est-elle constituée ? Cette réalité qu’on n’approche jamais qu’en termes imprécis comme si le langage, cherchant à l’atteindre, se dispersait immanquablement et ratait sa cible.
Certains parlent de création ex nihilo, expression fort curieuse puisqu’elle suggère que c’est un méli-mélo de néant et d’être qui aurait organisé l’origine de l’univers. Mais par quel mécanisme (ou miracle) le néant pourrait-il avoir créé de l’être ? On ne se bouscule guère pour le dire. D’autres, citant tel ou tel récit mythique, expliquent qu’« au tout début il y avait ceci ou cela ». Mais un début qui fait suite à quelque chose qui l’a précédé, est-ce vraiment le début ?
D’autres encore évoquent une « cause » prétendument première, une cause elle-même dépourvue de cause, celle que Platon, par exemple, appelle l’arkhè, le « principe » ou le « commencement ». Mais quel sens pouvait bien avoir le mot « cause » quand l’univers n’existait pas encore ?
D’autres enfin expliquent que l’univers serait l’accomplissement d’un « dessein intelligent », qu’en somme il actualiserait des plans divins qui l’auraient précédé. Mais d’où proviennent ces plans ? D’un superingénieur ? D’un dieu aimant les belles équations et les réglages fins ? Avec quelle sorte d’allumettes transforme-t-on des formules mathématiques en un univers physique qui leur soit soumis ? (…) On rapporte que le pape Jean-Paul II, recevant Stephen Hawking au Vatican, lui aurait déclaré : « Nous sommes bien d’accord, monsieur l’astrophysicien : ce qu’il y a après le big bang c’est pour vous ; et ce qu’il y a avant, c’est pour nous… » Cette anecdote, dont la véracité importe finalement peu, illustre à quel point il est aisé de caricaturer positions et arguments : pour certains, la religion permettrait d’aller plus loin (plus haut ?) que la science, par sa prétendue capacité à saisir l’amont ultime de toute chose ; pour d’autres, la physique, dont la lampe torche n’a jamais été aussi puissante, pourrait ravir la création des mains de la religion ou des récits mythiques pour la mettre dans son escarcelle, et peut-être en remanier le sens.”

Un lobo en Wall Street

O antigo broker Jordan Belfort, inspirador do film “O lobo de Wall Street”, criouse como un xudeu WASP no bairro de Queens. Empezou a exercer como broker coincidindo co luns negro, o 19 de outubro de 1987, o día de meirande caída porcentual sucedido na historia dos mercados de valores.

Xa na década de 1990, fundou Stratton Oakmont, empresa que funcionaba como unha boiler room que vendía accións a centavo e estafaba accións fraudulentas aos investidores; entre os métodos desta empresa estaba o pump and dump, fraude que inflaba artificialmente o prezo de determinadas accións; tamén participou nalgunha OPV como a de calzados Madden.

Belfort viuse implicado en operacións de lavado de cartos e ocultación en paraísos fiscais, e, aínda que sorteou relativamente ben á SEC, finalmente foi arrestado polo FBI.

A súa vida, levada por escrito a libros de memorias, inspirou as películas Boiler Room (2000) e O lobo de Wall Street (2013). [Ver nube].

Bastille

“A toma da Bastilla polo pobo marcou un dos momentos álxidos da Revolución Francesa e convertiuse nun símbolo patriótico da construción do novo Estado; símbolo segundo parece un tanto artificioso -soe suceder- xa que, cando os revolucionarios entraron no interior da fortaleza, só se atoparon con sete desgrazados entre aquelas inmensas paredes. A Bastilla xa deixara de ser unha grande prisión para quedar reducida a unha metáfora, o que entendeu moi ben certo señor Paloy, un listo mercador do novo réxime que se quedou coa contrata da súa demolición e se fixo multimillonario explotando a feliz idea de enviar a todas as comunas revolucionarias do país as pedras do edificio convertidas en reliquias. Tallaba as pedras, dándolles a forma de pequenas Bastillas, e vendíaas aos patriotas, que as adquirían convencidos de que, con este xesto, facían medrar o seu ardor republicano.

(…) Napoleón puxo no seu centro [o centro da praza da Bastilla] unha fonte con reminiscencias da Roma de Bernini, e, polo que amosan os gravados, bastante fea, xa que se trataba dun enorme elefante de catorce metros que botaba auga pola trompa. (…) Non foi demasiado aprezada a construción, que se sustituíu finalmente pola actual columna, culminada por un dourado e relocente “Xenio da República“, un ser alado, un anxo danzarín, entre optimista e supostamente furioso, co que se quixo homenaxear a frustrada revolución de xullo de 1830. De feito, o monumento recibe o nome de Columna de Xullo en memoria dos acontecementos daqueles días. A súa imaxe tense convertido nunha das máis características de París.”

Rafael Chirbes: El viajero sedentario. Ciudades. [Texte en français]

* Consultade a nota sobre as verbas de “Pour la peine”, do espectáculo “Les amants de la Bastille”.

Ínfimos

0_historia_xeoloxica_terra“Quizás un medio máis eficaz de facerse cargo do noso carácter extremadamente recente como parte do cadro de 4.500 millóns de anos de antigüidade [do planeta Terra], é que estendas os brazos o máximo posible e imaxines que a extensión que abranguen é toda a historia da Terra. A esa escala, segundo di John McPhee en Basin and Range, a distancia entre as puntas dos dedos dunha man e a boneca da outra é o Precámbrico. O total da vida complexa está nunha man, «e cunha soa pasada dunha lima de granulado mediano poderías eliminar a historia humana».

Bill Bryson: Una breve historia de casi todo.

É ínfima a presenza humana na historia do planeta Terra, aínda que ben devastadora -mais tamén construtiva, claro está-. Olla este panel-animación sobre as eras xeolóxicas.

Comentar un fragmento de mapa topográfico

Os mapas topográficos ofrécennos moi variada información para interpretar e comentar. Xa o admirado Isaac Buzo nolo facía saber na súa presentación.
Eu ofrézovos, nesta ocasión, un pequeno fragmento comentado, con atención ás directrices fixadas pola CIUG de cara ao exame de Selectividade. É máis aconsellable a versión descargable en notebook para PDI.

AOD

0_evolucion_de_la_aod_de_la_cooperacion_espanola_1985-2012A axuda oficial para o desenvolvemento (AOD) inclúe todos os desembolsos de créditos e doazóns en condicións financeiras favorables e que teñan como obxectivo esencial o desenvolvemento económico e social do país receptor.

A AOD busca a mellora das economías dos países menos adiantados (PMA). Nela inclúense 4 grandes apartados (cooperación financeira, cooperación técnica, axuda alimentaria e axuda humanitaria). Os Estados doantes (22 dos máis ricos do planeta) comprometéronse xa en 1980, nunha asemblea da ONU, a acadar unha asistencia que chegase ao 0,7% do PNB de cada país. Sen embargo, na actualidade, só 5 países cumplen con este obxectivo: Dinamarca, Holanda, Luxemburgo, Noruega e Suecia.

Recentemente inaugurouse a web de Cooperación Española, na que se dá conta das accións realizadas polos diversos actores implicados nos programas de cooperación, onde á beira do sector público (administracións centrais e autonómicas) participan tamén membros da sociedade civil como ONG’s, universidades, sindicatos e fundacións privadas, que sosteñen programas con orientacións estratéxicas variadas e atendendo a prioridades xeográficas centradas en América Latina e África. É destacable que España fixo un esforzo de achegamento á cifra prevista pola ONU para destinar a AOD nos anos anteriores á crise económica actual -chegando a dedicar cifras próximas ao 0,5% en 2008-09-, mais desde entón o montante global descendeu de xeito abrupto, caendo ata o 0,15% do PNB en 2012, isto é, en niveis de finais da década de 1980.

Début

Debout! C’est la rentrée!!! On va retrouver le temps perdu… Pas de souci autour des amis d’été, ils sont toujours là! Malheureusement, nous ne jouerons plus du théâtre avec Jean-Christophe, nous ne rêverons pas avec Francine, le tramway sera très loin, nos traces sous la pluie seront effacées, l’eau du Doubs coulera à perpétuité, les pains au raisins du petit déjeuner ne viendront plus nous revoir, l’origine du monde restera au pied de la Loue, le “castagnolet” demeurera dans la mémoire, le cinéma français nous attendra,…

L’horloge se montre inébranlable. Nous changeons de vélo et nous revenons auprès de la mer, nous nous promenons sous les platanes…

Par contre, vous êtes là, mes élèves, vous allez me souffrir une nouvelle année, et vous reviendrez plus grands et intéressés. C’est pour cela que je suis heureux de vous rejoindre afin de vous proposer des nouveaux défis! Peut-être les Objectifs du Millénaire, peut-être une lecture de Kirmen Uribe, peut-être une aventure scientifique,…

Bienvenus à l’année scolaire 2014-15!

Ver o planeta

O planeta onde vivimos tense representado de moitos xeitos, a través de cartografías simples ou rigorosas -segundo o coñecemento do mesmo vai ampliándose.

Aínda que a visión máis habitual que temos da Terra é a da proxección Mercator -moi útil como carta náutica, pois sirve para calcular do mellor xeito posible as distancias entre dous puntos en liña recta-, outras proxeccións como a de Gall-Peters -máis respetuosa coas distintas proporcións superficiais dos continentes- están a rivalizar con esta primacía.

¿E que dicir do mapa Dymaxion de Fuller? Pois velaquí unha proxección sobre icosaedro que presenta a superficie da Terra sen N nin S, sen “arriba” e “abaixo”, como se os continentes fosen unha inmensa illa á deriva no océano predominante. Esta proxección ten unha menor distorsión do tamaño relativo das zonas -se a comparamos coa de Mercator- e menos distorsión de formas nas áreas -se a comparamos coa de Peters-… ¿Quedades “perdidos” e non localizades os continentes coa visión tradicional que deles temos? ¿Ou parécevos que paga a pena inspirarse nesta proxección para pintar algo semellante ao “Map” de Jasper Johns, de 1967, agora exhibido no Museo Ludwig de Colonia?

Máis recentes son os desenvolvementos poliédricos de Jake J. van Wijk, apuntando a diferentes formas de “despregar” ou “desdobrar” a Terra:

En todo caso, o planeta pode verse de múltiples xeitos e con moitas variables dignas de ser examinadas. Velaquí 50 mapas para analizar diversas variables do noso planeta e profundizar en visións paralelas, entrecurtadas ou alternativas.

- Ver animación en El País comparando as proxeccións de Mercator e Peters.

- Comprobar os coñecementos sobre proxeccións cartográficas en educ.ar.

- Consultar o listado de proxeccións cartográficas en wikipedia.

Le tour du monde

Selon routard.com, “il y a de multiples prétextes pour faire le tour du monde : fin d’études, départ en retraite, congé sabbatique sont autant d’occasions d’accomplir ce vieux rêve, parcourir le monde et en découvrir les richesses…”.

Et c’est pour cela que certains jeunes comme Antoine s’engagent… C’est un voyage pour connaître et profiter: rien à voir avec les records de vitesse. Si bien Phileas Fogg, le personnage de Jules Verne, avait besoin de 80 jours pour faire le tour du monde, aujourd’hui il y a des pilotes d’avion qui le font à peine en 3 jours. En tout cas, on profite mieux de la vision de la Terre de l’espace:

Les voyages dont nous parlons sont “pied à terre”, c’est à dire, qu’il faut découvrir les paysages, les habitudes, les gens. C’est ainsi que Matt Harding a fait son tour du monde. Et aussi les participants du tour du monde Bedycasa (voir site et comprendre le concept), qui se logent chez l’habitant, chez “lindigène” afin de se plonger dans la culture de chaque pays visité.

Hai 100 anos…

…Nunha mañá soleada de comezos de verán, Gavrilo Prinzip asasinou ao herdeiro da coroa austro-húngara e á súa dona en Saraievo. Eran aproximadamente as 11 da mañá do día de San Vito, e aquel atentado marcaría o comezo da Primeira Guerra Mundial:

sarajevo_attentat_1.jpgA Europa convulsa, caricaturizada no mapa de Walter Trier, emprendía definitivamente o camiño cara ao seu declive.

 

Cap Arcona

“O Cap Arcona era un barco de luxo de 28.000 toneladas que facía a ruta desde Hamburgo a Río de Janeiro e Bos Aires. Aquel barco elegante, lixeiro e veloz, co tempo foi a xoia da coroa da armada alemana. Antes da guerra estaba pintado de branco, coas chimeneas en vermello e negro. Nas súas viaxes levaba a persoas que ían a América a buscar traballo, mais tamén a xente de cartos na cuberta superior. Nas cociñas levaba dez quilos de caviar e seis mil quilos de polos. Hans Leip, o poeta que escribíu Lili Marlene, fixo nel a súa viaxe de vodas; tamén se rodaron alí películas de propaganda nazi. Mais cando estourou a guerra todo mudou; ao comezo prepararon no barco algúns camarotes para oficiais; máis tarde, a medida que os soviéticos ocupaban o Leste de Alemaña utilizárono para evacuar a dous millóns de civís. 

Agora a enorme nave repousaba na baía de Lübeck. Nas fotografías dos avións da RAF aparece pintada cun gris de camuflaxe, privada do seu encanto doutro tempo.

Segundo ían chegando os presos ao porto de Lübeck, íanos metendo nun cargueiro chamado Thielbeck. (…) Cando se encheu o Thielbeck, o Athen comezou a transportar ao resto dos presos ao grande Cap Arcona. (…)

Dos 6.400 prisioneiros que había no Cap Arcona morreron no ataque 4.250. Dos seiscentos gardas das SS saíron con ben cincocentos. Salváronse nos botes. O destino dos presos que tiveron que nadar non foi nada venturoso. Moitos afogaron no seu intento de chegar á costa, xa que só os recollían os barcos de pesca xermanos. Houbo quen se salvou por falar alemán. Mais para quen chegaba a terra a nado a agonía non remataba ahí. Os SS, cadetes da escola náutica de Neustadt, unos rapaces de dezaséis anos, esperaban armados con fusís a que os presos chegasen ás praias. Chegaban á area exhaustos, para morrer a tiros alí mesmo. (…)

Catro días despois do afundimento do Cap Arcona, o 7 de maio, a Alemaña nazi rendeuse incondicionalmente. O Báltico seguiu a devolver corpos durante case vinte anos.”

Kirmen Uribe: Lo que mueve el mundo“.