Leóns no outeiro vermello

Unha grande cunca dodecagonal acolle aos doce leóns surtidores que ocupan o centro do patio no Pazo dos Leóns da Alhambra (o outeiro vermello). No bordo da cunca lense aqueles versos de Ibn Zamrak: “En apariencia, auga e mármore parecen confundirse, / sen que saibamos cal de ambos se escorre./  Non ves como a auga se derrama na cunca, /mais os seus canos escóndena deseguida? / É un amante do que as pálpebras sobordan bágoas, /bágoas que esconde por medo a un delator.”

As bágoas levaron carbonato cálcico ao mármore branco das figuras que representaron ás doce tribos de Israel, símbolos zodiacais nunha fonte orixinaria de vida que derrama a súa auga nos catro ríos do Paraíso (as catro canles do Patio dos Leóns evocan os ríos Pisón, Guixón, Tigris e Éufrates citados no libro da Xénese). Probablemente os leóns procedan da casa do visir e poeta xudeu Yusuf Ibn Nagrela, e fosen realizados no século XI, aínda que a cunca se construíu entre 1362 y 1391, no segundo periodo do reinado de Mohamed V. Desde o momento en que se creou a cunca tiveron que adquirir o significado de guerreiros protectores do sultán.

Despois de moitos anos expostos á intemperie, os leóns están a restaurarse, nun proceso que se iniciou en 2007 e debe concluir en 2010. Como se pode apreciar na fotografía aportada por www.elpais.com, as faccións das facianas e as orellas son as partes máis afectadas polo deterioro temporal, e o escáner láser en 3D desvelounos a forma orixinaria destas figuras:

“Pasamos baixo unha bóveda mourisca, belamente arqueada, para saír ao renomeado Patio dos Leóns. Nengunha outra parte da Alhambra dá idea máis completa da súa beleza orixinal que este patio, porque é o lugar que sofreu menos -case nada, por certo- os rigores da fatal acción do tempo. Álzase no centro a fonte a que tanta celebridade deron a fábula, a poesía e os cantares. As súas cuncas de alabastro non cesaron de esparxer pingas diamantinas, e os doce leóns que as sosteñen, e que dan nome a este incomparable lugar, aínda botan chorros cristalinos, como na idade de Boabdil. Estes leóns non merecen positivamente a fama que alcanzaron: están pobremente esculpidos, acaso traballo realizado baixo o peso das cadeas por algún cautivo cristián. O patio aparece sementado de leitos de flores, cos que sustituiron os franceses -rara proba de mal gusto nesa nación- as antigas baldosas de ladrillos. (…)

Nunha beira do Patio dos Leóns , un magnífico portal abre entrada á Galería dos Abencerraxes, que debe o nome á ilustre linaxe de valentes cabaleiros que aquí sofreron pérfida matanza. Aléntanse dúbidas sobre a veracidade do suceso. O noso cicerone, Mateo, sinalounos a portela por onde foron levados os abencerraxes, un a un, ao Patio dos Leóns, e a fonte de branquísimo mármore que hai no centro da galería, ao pé da que os degolaron. Tamén nos amosou uns sinais vermellos no chan, manchas de sangue que, segundo a crenza popular, non poden borrarse a pesares dos esforzos despregados para logralo.”

Washington Irving:    “Contos da Alhambra”

Immigration en Espagne

Pour une Espagne habituée à émigrer, la décennie des 90 a apporté un changement drastique de scène. À partir de 1997, la croissance sans des précédents de l’immigration a fait évidente qu’un cycle avait conclu. L’Espagne émigrante se mettait à être, sans tournée derrière possible, pays d’accueil. Le décollage de l’immigration s’est produit dans une très courte période du temps et de manière accélérée. Entre la fin de 1997 et de 2005, le nombre d’étrangers résidants en Espagne s’est multiplié par cinq, dans un contexte d’expansion économique et de stagnation démographique. En 2008, plus de 5 millions d’immigrants habitent en Espagne, ce que suppose le 11,4% de la population totale. Ce pourcentage est comparé à celui-là des pays de notre environnement, qui ont plus d’expérience dans la gestion de la diversité. Les immigrants sont plus nombreux à Balears, Comunitat Valenciana et Comunidad de Madrid, comme on voit sur la carte et le tableau adjoint procédent de l’INE:

“De todas partes llegan sobres de nostalgia narrando cómo hay que empezar desde cero, navegar por idiomas que apenas son afluentes, construirse algún sitio en cualquier sitio,
a veces, lindas veces, con manos solidarias, y otras, amargas veces, recibiendo en la nuca
la mirada xenófoba.”

Mario Benedetti

Récemment, Ángeles Caso vient de gagner le Premio Planeta avec son roman Contra el viento, en racontant l’histoire d’une femme immigrée qui prend de l’amitié avec une autre espagnole… On va lire le roman!.

“Et, enfin, le sujet des femmes. Elle avait entendu raconter que dans les pays de l’Europe beacoup de femmes étudiaient de la même façon que les hommes, et encore elles arrivaient à être professionnelles qu’on ne pouvait pas imaginer à Cap-Vert. En Italie et au Portugal il y avait beaucoup de doctoresses, pour ce qu’elle savait; si Sâo voudrait être doctoresse ça serait bizarre, étonnant, mais pas négatif. Elle n’arrivait pas a comprendre bien comme pourrait être la vie de doctoresse. Elle se demandait si elle trouverait des hommes qui voulaient être avec une femme si savante, et comme elle ferait avec des enfants quand elle les aurait. Mais elle acceptait que le fait de qu’elle n’arrivait pas à l’imaginer ne signifiait pas que ça n’était pas possible.”

Ángeles Caso: “Contre le vent”.

Aniconismo islámico

 

No islam proibiuse a representación física da divinidade. A natureza artística do Islam é iconoclasta e anicónica, polo que as súas formas tenden á estilización e ao antinaturalismo.
O baleiro antropomórfico na figuración foi sustituido por un notable desenvolvemento das decoracións xeométricas. A cultura islámica ten demostrado ser a máis brillante no uso do diseño xeométrico con fins artísticos. Os artistas, sobre todo aqueles que traballaban con materiais como o xeso, os tecidos e a madeira, preferían para ornamentar formas abstractas e repetitivas . Os diseños abstractos decoraban fachadas arquitectónicas, paramentos con lacería, solos de azulexo, cubertas de libros e arquetas de marfín.
Deixando a unha beira a decoración epigráfica (a caligrafía ou arte da escritura bela), dúas temáticas centraron a decoración islámica: o ataurique e as formas xeométricas. O ataurique, baseado en pólas inxeniosamente entrelazadas, parece provir do uso decorativo que se facía das follas de acanto e as vides na zona do Mediterráneo oriental antes da chegada do islam. Co tempo, o ataurique foise facendo máis abstracto e desnaturalizado. Tamén existía nos primeiros tempos do islam unha decoración máis estrictamente lineal e xeométrica, que seguía os diseños gregos e romanos e os ampliaba, con formas octogonais e de estrela que tiñan sido utilizadas desde os primeiros tempos.

O espírito occidental, cando tivo ocasión, deixouse cautivar por estas ornamentacións. En 1479, Gentile Bellini, un dos grandes pintores venecianos daquel tempo, foi enviado a Estambul diante dunha petición do sultán Mehmed II.

“A visita de Gentile foi un éxito nos círculos gubernamentais, e tivo como resultado un impoñente retrato do sultán, aínda que fóra do pazo a meirande parte dos otomanos, como a meirande parte dos árabes aos que conquistarían pouco despois, probablemente se agarraban á crenza de que a arte que contiña figuras humanas era impía. Gentile tamén deixou tras de sí un debuxo dun xove cunha pluma apoiada sobre unha folla de papel en branco, unha obra que amosa o seu aprecio polo refinamento e a alegría dos debuxos florais que durante moito tempo marcarían a corte otomana. O escritor turco Orhan Pamuk escribíu emotivas páxinas sobre isto.”

Julian Bell: “O espello do mundo”.

Os estampados da vestimenta deste escriba sentado moderno son atauriques de alta escola, auténtica filigrana para un artista ben amante da cor.

* Repasa os motivos decorativos na arte islámica da man desta web de clio.rediris.es.

Sociedades en perigo

Non é cuestión de atizar de xeito continuo coas visións apocalípticas. Ben podedes entender que nos entusiasman as historias que Jared Diamond nos contou en Colapso, ben nos facemos eco das previsións desertificadoras de Greenpeace para o noso Estado. Agora, xa que de meteoroloxía e climatoloxía estamos a falar, imos lembrar as conclusións dun libro que percorre a historia da humanidade como modelo dun quentamento continuo e desbaratado do planeta.

Invitámosvos, no documento adxunto, a ler detidamente algunhas das reflexións de Brian Fagan en O longo verán. Que sirvan para iso, para reflexionar.

Tipos de tempo na península

     

Presionando sobre cada unha das imaxes que arriba tomamos emprestadas de cprcalahorra.org, poderás comprobar as principais situacións sinópticas convectivas que se producen sobre a península ibérica ao longo do ano. Para iso, debes consultar o arquivo sobre tipos de tempo que aquí enlazamos. No documento final, arriba á dereita, poderás comprobar, ademais, as diversas tipoloxías de situacións advectivas citadas no documento-resumo.

* Tendo en conta os coñecementos adquiridos, comproba a que situación sinóptica corresponde o mapa de isóbaras que che presentamos a continuación, procedente de www.meteosat.com . Xustifica tamén a predición meteorolóxica en base ás circunstancias meteorolóxicas e xeográficas que concorren:

  

Mesquitas

    

Todo musulmán ten unha serie de obrigas esenciais resumidas en cinco “Piares do Islam”: profesión de fe, oración ritual, esmola, xexún e peregrinación á Meca –cando menos unha vez na vida-. As oracións rituais deben dirixirse cara á Kaaba, lugar de referencia simbólico -no centro do gran patio dunha mesquita construída no século VIII- situado na Meca, a onde os fieis se orientan cando oran. A Kaaba é, segundo a tradición, unha pedra entregada polo anxo Gabriel a Abraham (inicialmente era branca, mais os pecados dos fillos de Adán volvérona negra), hoxe recuberta pola kiswa ou manto negro de seda.

Na busca dun edificio de oración para reunir aos fieis, os arquitectos musulmáns escolleron o modelo lonxitudinal da basílica paleocristiá, por permitir maior concentración de orantes nun determinado lugar. Mais as solucións variaron ao longo do espazo e o tempo islámicos; non se amoldaron exclusivamente ao modelo de mesquita cordobesa, senón que integraron os modelos de “mesquita en T” -privilexiando a altura da nave lonxitudinal central e a paralela ao muro de qibla sobre as demais naves do haram, tal e como comprobamos na planta de Qayrawan, en Túnez-, o da mesquita cadrada de pequenas dimensións -con cada tramo da nave cuberto por cúpulas de formas diversas, tal e como vemos no Cristo da Luz de Toledo-, a mesquita de catro iwáns ou patios seguindo o antigo modelo persa -tal e como comprobamos na mesquita do venres de Isfahán-, a mesquita de cúpula central e exedras -seguindo o modelo bizantino de Santa Sofía, e que a arte otomana plasmou en edificios como a Mesquita Azul de Estambul-, ou o templo-relicario da Cúpula da Rocha de Xerusalén -que non é propiamente unha mesquita-.

Comentamos mapas do tempo

   

Imos observar a situación meteorolóxica do día de hoxe, 3 de novembro de 2009, a traverso das versións de mapas isobáricos de diferentes axencias e sitios web (AEMet, MetOffice, Topkarten, Meteored). Nelas poderás comprobar os principais centros de acción (os anticiclóns correspóndense con altas presións (H), as borrascas con baixas presións (L) alí onde aparezan representados), a distribución de frontes e a previsión do tempo meteorolóxico resultante:

* Redacta un comentario seguindo a observación dos distintos mapas e xustifica xeográficamente as previsións para os distintos lugares da península ibérica. Se tés algunha dúbida, non evites consultar a excepcional presentación do profesor Isaac Buzo ao respecto de como comentar un mapa do tempo.

* Tampouco está de máis que visites o glosario meteorolóxico de meteogalicia.com.

Lexique de démographie

* On va étudier le lexique de population: baby boom, croissance démographique, croissance zéro de la population, démographie, densité de population, espérance de vie, explosion démographique, fécondité, innmigré, indicateur conjoncturel de fécondité, indicateur conjoncturel de nuptialité, indice de développement humain, migration, migration interne, migrations internationales, mortalité, mortalité infantile, mortalité néonatale, mortalité périnatale, natalité, nuptialité, planification familiale, politique de population, politique migratoire, projection de population,  pyramide des âges, rapport de dépendance, rapport de masculinité, recensement, registre de population, remplacement des générations, solde migratoire, solde naturel, structure de la population, surpeuplement, transition démographique, urbanisation, vieillissement démographique.

* On va connaître les donnés de population de la Galice sur le site de l’IGE et on va faire la pyramide des âges de notre pays.

* On va savoir sur des donnés d’entrées de personnes étrangeres dans certains pays de l’OCDE et la procédance des mêmes.

* Fais un résumé sur le document des perspectives des migrations internationales selon l’OCDE.

Paraísos

Perdoádeme esta vez que deixemos a docencia a unha beira e reivindiquemos a vida, o paraíso, a existencia. Non estamos a falar da imaxe prerrafaelita de Hypatia -que sabedes que nos interesa (estes días nas aulas xurde con insistencia na cultura baixorromana e paleocristiá)-; non falamos da beleza intrínseca do Musée du Louvre (que tantas obras de interese alberga, xa estou desexoso de ler  a Cheng); non falamos da poesía de Ronsard sobre as catro estacións (este post aínda non o temos colgado); evocamos simplemente o noso paraíso, unha faciana de neno feliz, grandes historias que vivir e aprender ou literaturas que cuestionar.

Non é función dun docente apelar aos sentimentos (ou sí?), non é xustificación sentirse agradecido por estar convosco todos os días, mais quero deixar constancia de que vós (e Pablo, claro) sodes o meu PARAÍSO.

Por certo, aproveitando a ocasión, non me disgustaría que vivísemos no Paraíso do Bosco, no momento inicial da creación, na fantasía onírica que supón unha rocha que despois vai inspirar a Dalí. Outros preferiredes os que vos propoñen Alejandro Sanz e Alicia Keys; tamén estou convosco: é unha bela canción.

Un octógono áulico

A planta centralizada de San Vital de Rávena está baseada nun octógono central abovedado, en torno ao que se sitúa un deambulatorio en dobre planta; a transición entre a bóveda central e o deambulatorio faise mediante sete nichos e un oitavo que dá ao presbiterio cadrado e unha ábsida sobresaínte, poligonal ao exterior; a cabeceira complétase con dúas pequenas torres rectangulares aderidas, seguidas de capelas circulares (prótesis e diakonikon) rematadas ao exterior mediante unha absidiola rectangular. Na fachada occidental, o ingreso prodúcese mediante un nártice rectangular, oblicuo e tanxente nun dos vértices do octógono, que permite introducir no interior dúas torretas circulares -unha delas fai de campanille e a outra permite o ingreso ao xineceo; o nártice ábrese ao adro rectangular exterior.

A igrexa foi consagrada en tempos do bispo Maximiano, en 547-548, e conta cunha decoración musivaria que culmina nos retratos áulicos de Xustiniano e Teodora a ambas beiras da ábsida. Visualiza os principais mosaicos da igrexa.

O santo ao que se consagra o templo foi un mártir cristián de comezos do século IV -pouco antes do Edicto de Milán-, segundo conta Santo Ambrosio.

* A partir da información suministrada, recrea o contexto histórico-cultural de Rávena no século VI e analiza a arquitectura de San Vital.

Novelistas en museos

Na estela dunha das obras máis adorables que nunca se teñan escrito, Un novelista en el Museo del Prado  (de Manuel Mújica Láinez) – á que xa temos dedicado un blogue recopilatorio e laudatorio, Zoé Valdés ven de publicar Una novelista en el Museo del Louvre.  

Para que vos enganchedes, reproducimos un fragmento:

“A presenza de François Cheng é silenciosa, os seus pasos apenas tocan o chan, tal parece que levitase, mentres merodea con breves paseíños o cadro de Jan van Eyck. No seu libro Pèlerinage au Louvre, publicado por Flammarion, na colección do Museo do Louvre (2008) describe este cadro do mesmo xeito que o observamos hoxe aquí a el: calado, en absoluta apreciación do invisible, cun lixeiro sorriso que marmura a ledicia. E, de súpeto, a luz alaranxada da aurora envolve a escena: o escritor chinés, o cadro, a sala do museo que abrirá en poucas horas. O grupo baixo a incandescencia visionaria, semellante a unha boneca rusa dentro doutra, reaparece como o cadro dentro do cadro.

No seu texto, François Cheng refírese ás presenzas divinas, ao anxo presto a coroar á Virxe, esta vestida dun vermello forte, cunha capa púrpura e libidinosa que cobre os seus brazos, a cabeleira rizada e rubia solta, os ollos baixos; o home que, axeonllado, venera os seus xestos, un home de carne e óso, “austero”, as mans piadosas, o rezo, o libro aberto. Nada é real, todo é divino, e, sen embargo, é unha escena que se pode crer. No meu caso, ao observar dentro desta escena a silueta do escritor, tamén asistencia exultante do divino, resulta un intre de eternidade, demarcación sen embargo do exclusivamente santificado. E, como amplía Cheng no seu texto, “os dous reinos, terrestre e celeste, están ligados”, “a comunión entre o humano e o divino reside no posible”.

E nesa residencia sostense este libro, que escribo non só porque son unha amante dos museos, e en particular do Louvre, ademáis, porque admiro a Manuel Mújica Láinez, e inspirada en Un novelista en el Museo del Prado, decidín escribir este libro, e tamén admiro a François Cheng. Pertenzo a unha época na que aínda se veneraba aos pais literarios, se recoñecían as influencias literarias, a escritura inspirábase na lectura dos clásicos, e dos autores que, aínda sendo vivos, se transformaban pola forza da súa obra en autores imprescindibles.”

Con esta declaración de afectos e intencións é difícil resistirse a un paseo polo Louvre.

Aproximación á climatoloxía

 

Dicía Mark Twain que “o tempo nunca está quedo”. Ben é certo. Técnicamente, o tempo é o estado da atmosfera nun lugar e momento determinados. Estudamos o tempo pola curiosidade de clasificar e explicar os fenómenos atmosféricos. Sen embargo, a razón principal é a de predicir o tempo, para prepararnos ante condicións extremas ou beneficiarnos das favorables. A meteoroloxía consiste no estudo científico do tempo.

O clima é a sucesión de tipos de tempo nunha rexión determinada durante un período de tempo representativo, prestando atención a valores como a temperatura, a humidade, a presión, os ventos e as precipitacións fundamentalmente. O clima dunha localidade depende da súa latitude e altitude con respecto ao nivel do mar, da distancia ás grandes masas de auga e cadeas montañosas, e tamén das correntes atmosféricas globais. O clima configura a grande diversidade da vida terrestre, xa que plantas e animais evolucionan para adaptarse ás diversas condicións climáticas.

* Accede a unha información sobre climatoloxía, introductoria, neste propio blogue.

Coiraza augústea

  

Prima Porta é unha localidade situada a unha ducia de km. do centro de Roma. Alí, onde se produciu a vitoria de Augusto sobre Maxencio en 312, atopouse en 1863 unha figura de mármore de pouco máis de 2 metros de altura. Representaba a Augusto; o mármore estivo policromado; xunto ao pé dereito do emperador, Eros ía dacabalo dun golfiño, elemento que emparentaba a Augusto con Venus-Afrodita, antepasada de Eneas, ancestro de Rómulo e Remo, fillos de Marte.

Augusto aparece representado como xeneral, imperator en actitude de arengar ás tropas, cunha coiraza anatómica cinguida e unha túnica escarlata ou paludamentum que portaban habitualmente os comandantes militares. O espírito neoático co que foi esculpido o bronce orixinario asemella a Augusto a un Doríforo vestido e descalzo -cualidade que dignificaba aos heroes-, idealizado nas súas faccións -aínda que as trazas anatómicas básicas perviven como lembranza do realismo propio do retrato de época republicana- e portando o bastón de mando consular.

A iconografía propagandística da coiraza conmemora a recuperación duns estandartes romanos perdidos por Craso e Antonio en batallas anteriores ao ano 20 a.C.: un soldado parto entrega tales estandartes probablemente ao mesmo Marte acompañado da Loba Capitolina.  No mesmo nivel intermedio sitúanse personificacións de Hispania e Galia, territorios nos que o emperador obtivo importantes vitorias. Estamos ante a conmemoración da pax romana que inaugura Augusto, a cal só pode levar á abundancia de froitos sinalados pola cornucopia que sostén a Terra nutricia no nivel inferior. É un período de paz baixo a protección directa de divinidades benqueridas como Apolo e Diana. Apolo monta un grifo, monstruo fabuloso que ten cabeza, alas e poutas de águia e corpo de león; Diana cazadora, protectora dos nenos da nova xeración, aparece -como é tradicional- acompañada por un cervo. O relevo da coiraza complétase na parte superior coa representación de Caelus, o Urano grego, que desprega o seu manto para albergar ao mundo e aos mortais; por ese manto percorre a bóveda celeste o Sol, na súa cuádriga, traendo calor e luz ao Universo. Por diante do carro vai a Rosada, mentres a Aurora, á esquerda, anuncia un novo día.

Esta interpretación procede de García y Bellido, e está reproducida por Guillermo Fatás.

Hipatia

  

Imos cunha fábula:

Coa mirada limpa e transparente dunha xove de vinte anos olla Hipatia ao espectador desde a parede máis coñecida da Stanza della Signatura. A discípula de Plutarco, a máis “xove estudante da Escola de Atenas“, situada entre Pitágoras e Parménides, na mesma beira que Platón -como neoplatónica que era-, colle prestada a súa faciana do condottiero de suaves faccións Francesco Maria della Rovere (cando Rafael pintou o fresco, o duque de Urbino tiña vinte anos).

Con certas licencias cinematográficas, Amenábar cóntanos a historia desta muller de ciencia en ÁGORA. E disfrutamos dos seus planos cenitais -que amosan ás persoas como formigas desorientadas cal fosen masas revolucionarias eisensteinianas en Outubro- e dos xogos de cámara que invitan a ver “o mundo ao revés” despois do asalto á Biblioteca de Alexandría.

A túnica branca que a cubre desvela a pureza de pensamento coa que Amenábar nos quere transmitir o espírito dunha filósofa que se mantén fiel á racionalidade, nun tempo no que a intolerancia tomou a rúa e a ágora de Alexandría. Foi a comezos do século V, cando xa o cristianismo era relixión oficial do Imperio Romano, cando un grupo de fanáticos relixiosos alentados polos discursos do bispo Cirilo acabaron coa vida da propia Hipatia, uns “atolondrados, impetuosos e violentos” cristiáns, a dicir de Sócrates Escolástico e Xoan de Nikiu (olla unha biografía de Hipatia no blog Retratos de la historia). Mais quen non nos puido contar nada foi o seu discípulo Sinesio, bispo de Cirene, que xa estaba morto en marzo de 1415, cando probablemente aconteceu a morte da filósofa.

A historiadora María Dzielska ten publicado un estudo en Ed. Siruela sobre Hipatia de Alexandría. Olla aquí unha sinopse e descubre as contradicións históricas nas que poida incorrer a película de Amenábar.

Nous aimons Paris

 

A película de Klapisch Paris xurde como un retrato coral de arquetipos e historias dunha cidade que sempre impacta, que nunca deixa indiferente. O mélange de gens que constitúe a capital do Sena rebule na ollada singular dun malade non imaxinario, transita das vidas paralelas ás confrontadas, do nacemento á morte, do desamparo á sobreabundancia económica. E pasan diante dos nosos ollos a boulangère orgullosa, o triunfador architecte, a inconformista muller de mediana idade, o froiteiro blessé, a étudiante universitaire que se comporta como o prototipo da femme fatale, o poissonnier burlón, a eterna célibataire, o enfant courageux e inxenuo, a femme mise à la retraite sempre xovial, o ilusionado inmigrante, o célebre profesor universitario en crise existencial… Pasa a vida e a morte, percorremos unha variada escala social de personaxes.

E facemos todo isto amando París, vendo desde os seus puntos culminantes (Sacré Coeur, Tour Eiffel, Montparnasse) a cidade, paseando coa cámara polos boulevards de Haussmann, reptando polas beirarrúas tinguidas de follas de outono, percibindo as luces da noite e os xardíns. O conglomerado social da metrópole abre as súas portas ao espectador co ánimo de atrapalo sentimentalmente. Abofé que o fai. Merci pour ce film, Cédric Klapisch.

Une approche à la démographie

* On va voir un vidéo et des informations sur le sujet: Si_le_monde_était_un_village de 100 personnes.

La démographie est l’étude quantitative des populations et de leurs dynamiques, à partir de caractéristiques telles que la natalité, la fécondité, la mortalité, la nuptialité (ou conjugalité) et la migration. La tâche des démographes consiste à analyser les variations de ces phénomènes dans le temps et dans l’espace, en fonction des milieux socio-économiques et culturels.

* Veux-tu jouer à être démographe?

* On va connaître les foyers de la population mondiale. On va faire un petit rapport sur les pays et milieux les plus peuplés de la planète. Par contre, on va voir aussi un exemple d’espace presque vide de personnes: le désert.

* Regarde dans ce tableau les données de population en 2001, taux de natalité, taux de mortalité, taux de mortalité infantile, indice de fécondité, % de population jeune et, espérance de vie d’hommes et femmes des suivants pays: Allemagne, Bangladesh, Chine, Égypte, Espagne, États-Unis, Honduras et Zambie. Fais ta propre table et fais la comparaison entre tous les états en soulignant les différences.

* Fais un résumé de la page 1 à la page 9 de cet article sur la population mondiale. Prête attention surtout au schéma de la transition démographique.

* Enfin, pour finir, tu peux voir la répartition de la population mondiale à l’an 2000, l’evolution de la population mondiale et des exemples de pyramides des ‘âges. Regarde un exemple animé d’evolution de la pyramide du Canada entre 1971 et 2006.

* Voici les donnés pour faire la pyramide des âges de la Galice en 2008

Os homes, como aparecen

  

Perdidos os bronces, quédannos as copias en mármore. Estilizadas as proporcións, o corpo do idealizado Agias, que competira a mediados do século V a.C., plántase diante do espectador obrigándoo a xirar en torno a el. E nós movémonos arredor do Apoxyomenos para percibir o brazo dereito alongado frotado polo strigilis, a faciana emotiva do esforzado atleta, a posición atrasada da perna dereita.

Lisipo, broncista de Sición, retratista oficial de Alexandre o Magno, foi un prolífico representante da escultura en vulto redondo do século IV a.C. O Apoxyomenos  do Museo Vaticano renova o interese pola busca de proporcións máis alongadas que as de Policleto, facendo que o perfecto corpo das sete cabezas sexa agora de oito: Lisipo falaba de presentar aos homes “non como son, senón como aparecen”.

E así o fixo cos deuses e heroes: Hércules Farnesio (debuxado por Isidoro Brocos tal e como aparece na entrada desta anotación), Ares Ludovisi, Eros tensando o arco.

Exercicios de repaso

 

Aproveitemos hoxe para uns exercicios de repaso:

* Ordea, en primeiro lugar, os acontecementos xeolóxicos que contribuiron á morfoloxía actual da península ibérica, seguindo un exercicio interactivo de Elena García Marín.

* Comproba o teu coñecemento do relevo peninsular a partir do mapa interactivo creado por E. Alonso. E coñece do mesmo xeito os ríos de España e as costas.

* Agora que xa memorizaches onde estaban, serache máis fácil situar ríos e costas.

Os mapas topográficos representan a superficie do territorio ofrecendo variada información sobre aspectos físicos, humanos e económicos da área representada. No seguinte exemplo:

 

* Identifica os aspectos relacionados co relevo e a hidrografía deste fragmento da folla topográfica nº 119-4 a escala 1:25.000 (lembra que as curvas de nivel, a esta escala, manteñen unha equidistancia de 10 m.). Para guiarte sobre que debes observar, consulta a presentación do profesor Isaac Buzo sobre o mapa topográfico.

* Proba a facer o comentario coa folla 1:50.000 da túa área xeográfica, prestando atención específica -nesta ocasión- aos seguintes apartados:

a) Nome da folla e número.

b) Coordenadas xeográficas extremas da superficie representada.

c) Máximas altitudes, denominación e localización no mapa topográfico.

d) Mínimas altitudes do mapa e lugar onde se sitúan.

e) Pendentes (identificación das áreas con maior e menor pendente da folla).

f) Principais cursos fluviais, con denominación e orientación dos mesmos.

g) Rías (tipos e definición dos mesmos), con atención tamén aos contrastes existentes no relevo litoral.

Caractérisation de l’Espagne

L’Espagne est un pays d’Europe du Sud et de l’Ouest’ qui occupe la plus grande partie de la péninsule Ibérique.  L’Espagne est entouré par la mer Méditerranée au sud et à l’est, à l’exception du territoire anglais de Gibraltar et le détroit du même nom qui sépare le continent européen de l’Afrique. Au nord, les Pyrénées constituent une frontière naturelle avec la France, l’Andorre et le Golfe de Gascogne. Le Portugal et l’océan Atlantique bordent l’ouest et le nord-ouest. Le territoire espagnol inclus également les Îles Baléares en Méditerranée, les Îles Canaries dans l’océan Atlantique au large de la côte africaine, et deux cités autonomes en Afrique du Nord, Ceuta et Melilla, limitrophes du Maroc. Avec une superficie de 504 030 km², l’Espagne est le second plus grand pays d’Europe de l’Ouest et de l’Union européenne après la France.

* On va reconnaître le relief espagnol.

* Situe les fleuves de la péninsule.

* On va localiser les accidents des côtes.

* Nous allons connaître les contrées de la Galice.

Severidade grega

 

Nos primeiros anos do século V -máis concretamente entre 480 e 450 a.C.-  ten lugar en Grecia a transición desde o arcaísmo ao clasicismo. É o período preclásico ou estilo severo, no que se acentúa a “imitación da natureza” -por usar unha expresión retrospectiva-.

As esculturas abandonan a frontalidade, desaparece da súa faciana o sorriso arcaico e acentúase a compostura grave das figuras, os cabelos recúrtanse e os cranios deixan de ter o formato alongado dos kouroi e korai antigos, o bronce difúndese como técnica preferente -co conseguinte abandono do mármore-.

A esta época corresponde o auriga de Delfos, que formaba parte dun grupo dedicado a Apolo polo tirano Polizalos de Gela (Sicilia); revestido pola longa vestimenta dos aurigas, que na cerámica ática parece de liño branco, o personaxe amósase ríxido e tenso na súa expresión, alongadas as súas extremidades por estaren seguramente ocultas detrás do ampyx do carro que o portaría; as pregas da súa túnica longa, cinguidas na cintura e soltas no torso, establecen un volume que evita a rixidez columnaria; a torsión de pés e faciana contribúe a dar certo movemento a unha figura que destaca tamén pola carnosidade dos seus beizos e fazulas, polo xesto sereo e concentrado.

Desta época (480 a.C.) é tamén o efebo de Kritios, superador da frontalidade, a primeira manifestación escultórica da aplicación do contraposto. Esta figura de mármore parece ter vida, “é un ser humano de pés a cabeza” -a dicir de Julian Bell-. Esta estatua representa mellor que nengunha a “revolución grega” na que un novo naturalismo marca tanto o abandono da estilización arcaica como a chegada do primeiro clasicismo.

De ca. 480 a.C. é tamén o grupo dos tiranicidas Harmodio e Aristogitón. Son obra de Kritios e Nesiotes para conmemorar o triunfo das liberdades despois da expulsión dos tiranos de Atenas (Hipias e Hiparcos) en 510. Os protagonistas, de tamaño natural, entregados á acción que executan, foron realizados orixinariamente en bronce, aínda que hoxe coñecemos só a copia romana en mármore que se acha no museo de Nápoles. As figuras gañan en dinamismo e movilidade, multiplicándose os puntos de vista -dada a súa concepción para un espazo público, a ágora, onde debía ser vista por todos os viandantes-, teñen musculaturas volumétricas de forza contida e manteñen unha idealización da faciana que non resulta acorde co seu movemento, case abalanzándose cara ao espectador.

Outro bronce significativo da época severa é  o Poseidón do cabo Artemisión (ca. 470 a.C.), representado cando se dispón a lanzar o tridente, un momento que desculpa a exhibición da súa anatomía con xesto soberano e contido na faciana. A figura, atopada no fondo do mar en 1928, garda unha proporción axeitada entre as súas partes; probablemente o máis destacado é que se inscribe nun cadrado perfecto, pois a altura dos pés á cabeza é igual que a distancia entre a punta dos seus brazos extendidos; non obstante, certos erros de proporción tamén se observan en que o brazo esquerdo é máis longo que o dereito e os pés son excesivamente grandes. Poseidón está nun intre de quedanza, no momento previo á furia contida antes de lanzar o tridente, algo así como aquela expresión contida do David de Miguel Anxo antes de soltar a súa honda: é a representación do ritmos. Sereo e sobrio, o poderoso Poseidón non nos advirte dende a súa altura superior aos 2 m., está por enriba dos mortais, mais non esconde o seu aspecto atlético, ese que fai del un excelso humano divinizado.